7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Aydın Yayınları Sayfa 102
Harika bir Fen Bilimleri sorusu! Merhaba sevgili öğrencim, ben 7. Sınıf Fen Bilimleri öğretmenin. Şimdi sana gönderdiğin görseldeki deneyi ve soruları adım adım, kolayca anlayacağın bir dille açıklayacağım. Hazırsan başlayalım!
Soru: Çözünme hızına karıştırmanın etkisini araştıran deneyi analiz edip, gözlem tablosunu doldurunuz ve analiz sorusunu cevaplayınız.
Çözüm:
Bu deneyde, bir maddenin başka bir madde içinde ne kadar hızlı çözündüğünü etkileyen faktörlerden birini, yani karıştırma etkisini inceliyoruz. Haydi adımları takip edelim.
Adım 1: Deney Düzeneğini Anlayalım
Öncelikle deneyde ne yaptığımıza bir bakalım. Elimizde “5” ve “6” olarak numaralandırılmış iki tane beherglas (cam bardak) var. İkisinin de içinde aynı miktarda ve aynı sıcaklıkta su bulunuyor. Bu çok önemli, çünkü karşılaştırma yapabilmemiz için her şeyin aynı olması gerekir. Sonra, bu iki bardağa da eşit kollu terazi ile tarttığımız aynı miktarda toz şeker ekliyoruz.
Burada dikkat etmemiz gereken en önemli nokta, iki düzenek arasındaki TEK FARK!
- 5 numaralı beherglas: İçine şeker atıldıktan sonra bir kaşıkla karıştırılıyor.
- 6 numaralı beherglas: İçine şeker atıldıktan sonra hiç dokunulmuyor, kendi halinde bekleniyor.
Bizden istenen, kronometre (süre ölçer) ile hangi bardaktaki şekerin daha önce çözündüğünü bulup tabloya kaydetmemiz.
Adım 2: Sonucu Tahmin Edelim ve Tabloyu Dolduralım
Şimdi düşünelim. Çayını karıştırdığında mı şeker daha hızlı erir, yoksa karıştırmadığında mı? Tabii ki karıştırdığında! Karıştırma işlemi, su taneciklerinin şeker taneciklerine daha hızlı ve daha çok çarpmasını sağlar. Bu da çözünmeyi hızlandırır.
Bu durumda, 5 numaralı beherglastaki (karıştırılan) şekerin çok daha kısa sürede çözünmesini bekleriz. 6 numaralı beherglastaki (karıştırılmayan) şekerin çözünmesi ise daha uzun sürer.
Tabloyu bu tahminimize göre dolduralım. Gerçek süreler deneye göre değişir ama biz örnek süreler yazalım:
Çözünme hızına karıştırmanın etkisi
- 5 (Karıştırılan): 25 saniye
- 6 (Karıştırılmayan): 80 saniye
Gördüğün gibi, karıştırılan kaptaki şeker çok daha hızlı çözündü!
Soru: Analiz – Hangi etkenler çözünme olayını etkiler?
Çözüm:
Harika bir soru! Bu deneyden ve kitaptaki diğer bilgilerden yola çıkarak çözünme hızını etkileyen faktörleri şöyle sıralayabiliriz:
Adım 1: Deneyden Çıkan Sonuç
Yaptığımız bu deney bize açıkça gösterdi ki karıştırma, çözünme hızını artıran önemli bir etkendir.
Adım 2: Diğer Etkenleri Hatırlayalım
Kitabımızın alt kısmında da bize ipuçları verilmiş. Çözünme hızını etkileyen başka faktörler de var. Bunlar:
- Sıcaklık: Sıcak çaydaki şekerin, soğuk çaydaki şekerden daha hızlı çözündüğünü hepimiz biliriz. Çünkü sıcaklık arttıkça çözücü (su) tanecikleri hızlanır ve çözünen (şeker) taneciklerine daha güçlü ve daha sık çarpar. Bu da çözünmeyi hızlandırır.
- Temas Yüzeyi: Bir küp şekeri mi daha hızlı çözersin, yoksa aynı miktardaki toz şekeri mi? Elbette toz şekeri! Çünkü toz şekerin suya temas eden yüzeyi çok daha fazladır. Temas yüzeyi ne kadar artarsa, çözünme o kadar hızlı olur.
Sonuç:
O halde, çözünme hızını etkileyen faktörler şunlardır:
1. Karıştırma (Hızı artırır)
2. Sıcaklık (Genellikle artırır)
3. Temas Yüzeyi (Temas yüzeyi arttıkça hız artar)
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, Fen Bilimleri deney yaparak ve gözlemleyerek öğrenildiğinde çok daha keyifli olur! Başka sorun olursa çekinme, yine sorabilirsin.