Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin 3. Ünite Değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
F. Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Aşağıdaki özelliklerden hangisi ağırlığa ait değildir?
Bu soruda ağırlığın özelliklerini hatırlamamız gerekiyor. Ağırlık, bir cisim üzerine etki eden yer çekimi kuvvetidir. Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Dinamometre ile ölçülür.
Evet çocuklar, ağırlığı ölçmek için dinamometre kullanırız. Bu doğru bir özellik.
- B) Birimi N’dir.
Kuvvetin birimi Newton (N) olduğu için ağırlığın birimi de Newton’dur. Bu da doğru bir özellik.
- C) Bulunduğu konuma göre değişmez.
Ağırlık, yer çekimi kuvvetine bağlı olduğu için bulunduğumuz konuma göre değişebilir. Örneğin, Ay’da ağırlığımız Dünya’dakinden daha az olur. Bu nedenle bu özellik ağırlığa ait değildir.
- D) Kütleye etki eden yer çekimi kuvvetidir.
Bu, ağırlığın tanımıdır. Yani bu da doğru bir özellik.
Yani ağırlığa ait olmayan özellik C şıkkında verilmiştir.
Sonuç: C
2. Aşağıdaki örneklerden hangisinde kinetik enerjinin potansiyel enerjiye dönüşümü söz konusudur?
Çocuklar, kinetik enerji hareketten kaynaklanan enerjidir, potansiyel enerji ise konumdan kaynaklanan enerjidir. Şimdi örnekleri inceleyelim:
- A) Yukarı doğru fırlatılan top
Top yukarı doğru fırlatıldığında hızı azalır (kinetik enerjisi azalır) ve yükselir (potansiyel enerjisi artar). Yani kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür. Bu örnekte bu durum söz konusudur.
- B) Balkondan düşen saksı
Saksı düşerken hızı artar (kinetik enerjisi artar) ve yüksekliği azalır (potansiyel enerjisi azalır). Yani potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür. Bu soruda aradığımız durumun tam tersi.
- C) Ağaçtan düşen elma
Bu da tıpkı saksı örneği gibi, potansiyel enerjinin kinetik enerjiye dönüşümüdür.
- D) Belirli yükseklikte uçan uçak
Belirli bir yükseklikte sabit hızla uçan bir uçakta kinetik ve potansiyel enerji korunur, bir dönüşüm söz konusu değildir. Eğer uçak yükseliyorsa kinetik enerji potansiyele, alçalıyorsa potansiyel kinetiğe dönüşür ama soruda sabit bir durumdan bahsediliyor gibi.
Dolayısıyla, kinetik enerjinin potansiyel enerjiye dönüşümünün en net örneği A şıkkıdır.
Sonuç: A
3. Kuvvet birimi olarak N, alınan yol birimi olarak m alındığında, iş birimi aşağıdakilerden hangisi olur?
Sevgili öğrencilerim, işin formülünü hatırlayalım: İş = Kuvvet x Yol. Soruda da kuvvetin birimi Newton (N) ve yolun birimi metre (m) olarak verilmiş. O zaman işin birimi de bu iki birimin çarpımı olacaktır.
İş Birimi = Kuvvet Birimi x Yol Birimi
İş Birimi = N x m
Fizikte, kuvvet birimi Newton ve yol birimi metre olduğunda işin birimi Joule (J) olarak adlandırılır.
- A)
Bu şıkta bir birim belirtilmemiş.
- B) Pascal
Pascal, basıncın birimidir. İşin birimi değildir.
- C) Joule
Evet çocuklar, N x m’nin karşılığı Joule’dür. Bu doğru cevaptır.
- D)
Bu şıkta da bir birim belirtilmemiş.
Bu yüzden, işin birimi Joule olacaktır.
Sonuç: C
4. Yanda verilen kitaplıkta yapılan aşağıdaki işlerden hangisi, diğerlerinden daha büyüktür?
Çocuklar, burada işi hesaplarken şu formülü kullanacağız: İş = Kuvvet (Ağırlık) x Yükseklik. Kitaplığın rafları numaralandırılmış. 1 numaralı raf en altta, 2 numaralı raf ise daha üsttedir. Kitaplığın kaç raflı olduğu ve rafların yükseklikleri verilmiş.
Şimdi şıkları tek tek inceleyelim ve yapılan işi hesaplayalım:
- A) 2N ağırlığındaki kitabı 2. rafa kaldırmak
Bu durumda:
İş = 2 N x (2 raflık yükseklik)
- B) 1N ağırlığındaki kitabı 1. rafa kaldırmak
Bu durumda:
İş = 1 N x (1 raflık yükseklik)
- C) 2N ağırlığındaki kitabı 1. rafa kaldırmak
Bu durumda:
İş = 2 N x (1 raflık yükseklik)
- D) 1N ağırlığındaki kitabı 2. rafa kaldırmak
Bu durumda:
İş = 1 N x (2 raflık yükseklik)
Şimdi bu işlemleri karşılaştıralım. Her bir “raflık yükseklik” için bir değer atayalım. Örneğin, her bir rafın yüksekliği ‘h’ olsun. O zaman 1. rafın yüksekliği ‘h’, 2. rafın yüksekliği ise ‘2h’ olur.
- A) İş = 2 N x 2h = 4N.h
- B) İş = 1 N x h = 1N.h
- C) İş = 2 N x h = 2N.h
- D) İş = 1 N x 2h = 2N.h
Bu hesaplamalara göre en büyük iş A şıkkında yapılmıştır.
Sonuç: A
5. Bir cismin kinetik enerjisi;
I. Kütlesi
II. Yüksekliği
III. Sürati
niceliklerinden hangilerine bağlıdır?
Çocuklar, kinetik enerjinin formülünü hatırlayalım: Kinetik Enerji = 1/2 x kütle x sürat2. Bu formülden de anlayacağımız gibi kinetik enerji, cismin kütlesine ve süratine bağlıdır.
Peki, yüksekliğe bağlı mı? Kinetik enerji doğrudan yüksekliğe bağlı değildir. Yükseklik, potansiyel enerji ile ilgilidir. Bir cismin yüksekliği değiştiğinde potansiyel enerjisi değişir, ancak kinetik enerjisi değişmez.
Şimdi şıklara bakalım:
- A) I ve II
Yükseklik (II) kinetik enerjiye bağlı olmadığı için bu şık yanlış.
- B) I ve III
Kütle (I) ve sürat (III) kinetik enerjiye bağlıdır. Bu şık doğru görünüyor.
- C) II ve III
Kütle (I) kinetik enerjiye bağlı olduğu için bu şık yanlış.
- D) I, II ve III
Yükseklik (II) kinetik enerjiye bağlı olmadığı için bu şık yanlış.
Dolayısıyla, bir cismin kinetik enerjisi kütlesine ve süratine bağlıdır.
Sonuç: B
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!