Merhaba sevgili 7. sınıfın pırıl pırıl öğrencileri! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün 5. Ünite’ye hazırlık yapmak için gönderdiğiniz bu alıştırma sayfasını birlikte çözeceğiz. Bu konular, ışığın ne kadar ilginç bir dünya olduğunu bize tekrar hatırlatacak. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Soru 1: Aşağıda verilen maddelerin, ışıkla karşılaştığında nasıl davrandığını ilgili kutulara “✓” işareti ile belirtiniz.
Arkadaşlar, bu soruda maddeleri ışığı geçirip geçirmemelerine göre sınıflandırmamız isteniyor. Hatırlayalım, ışığı tamamen geçiren maddelere saydam, bir kısmını geçirip bir kısmını yansıtan ve arkasını net göstermeyen maddelere yarı saydam, ışığı hiç geçirmeyen maddelere ise opak (saydam olmayan) diyorduk. Tabloda bizden sadece “Işığı geçirir” ve “Işığı geçirmez” olarak ayırmamız istenmiş. “Işığı geçirir” kutusunu hem saydam hem de yarı saydam maddeler için, “Işığı geçirmez” kutusunu ise opak maddeler için işaretleyeceğiz.
- Yağlı kâğıt: Yağlı kâğıdın arkasına baktığımızda ışığın geçtiğini ama görüntünün bulanık olduğunu görürüz. Bu yüzden yağlı kâğıt yarı saydam bir maddedir. Yani ışığı geçirir.
Sonuç: Işığı geçirir. ✓
- Tahta: Tahtanın arkasını hiç göremeyiz çünkü ışık içinden geçemez. Bu yüzden tahta opak bir maddedir.
Sonuç: Işığı geçirmez. ✓
- Metal kaşık: Metal kaşık da tahta gibi ışığı hiç geçirmez, hatta yansıtır. Bu yüzden opak bir maddedir.
Sonuç: Işığı geçirmez. ✓
- Buzlu cam: Tıpkı yağlı kâğıt gibi, buzlu cam da ışığı geçirir ama görüntüyü flulaştırır. O da yarı saydamdır. Yani ışığı geçirir.
Sonuç: Işığı geçirir. ✓
- Mukavva: Kalın bir karton olan mukavva, ışığın geçişine izin vermez. Yani opaktır.
Sonuç: Işığı geçirmez. ✓
Soru 2: Aşağıdaki şekillerde yansıyan ışınları çiziniz.
Bu soruda yansıma kanunlarının en temel kuralını hatırlamamız gerekiyor: Gelme açısı, yansıma açısına eşittir! Yani ışın aynaya hangi açıyla geliyorsa, aynı açıyla yansıyarak yoluna devam eder. Kareli zemini kullanarak bu eşitliği kolayca çizebiliriz.
Birinci Şekil (Dikey Ayna):
Adım 1: Gelen ışının aynaya nasıl ulaştığına bakalım. Işın, aynaya ulaşmak için yatayda (sağa doğru) 3 kare, dikeyde (yukarı doğru) 2 kare ilerlemiş.
Adım 2: Yansıyan ışın da simetrik bir yol izlemelidir. Aynaya çarptığı noktadan itibaren yine yatayda 3 kare (sağa doğru) ve dikeyde 2 kare (bu sefer yine yukarı doğru) ilerleyerek yoluna devam eder. Çizimi bu şekilde tamamlarız.
İkinci Şekil (Yatay Ayna):
Adım 1: Gelen ışının aynaya nasıl ulaştığına bakalım. Işın, aynaya ulaşmak için yatayda (sağa doğru) 2 kare, dikeyde (aşağı doğru) 2 kare ilerlemiş. Yani tam köşegen üzerinden geliyor.
Adım 2: Yansıyan ışın da simetrik olarak, aynaya çarptığı noktadan itibaren yatayda 2 kare (sağa doğru) ve dikeyde 2 kare (bu sefer yukarı doğru) ilerleyerek yoluna devam eder. Köşegen üzerinden gelen ışın, yine köşegen üzerinden yansır.
Soru 3: Bir ışık ışınının düzlem aynadaki yansıması şekildeki gibidir. Buna göre aşağıdaki soruları, şekilde verilen harfleri kullanarak cevaplayınız.
Bu soruda yansıma olayındaki temel kavramları tanımlamamız isteniyor. Şekle bakarak boşlukları dolduralım.
- Gelen ışın → Aynaya doğru gelen, yani yüzeye çarpan ışındır. Şekilde sol üstten aynaya doğru yönelen mavi oktur.
- Normal → Ayna yüzeyine, ışının çarptığı noktadan çizilen 90 derecelik (dik) hayali çizgiye denir. Şekildeki kesikli çizgidir. Unutmayın, normal her zaman yüzeye diktir!
- Gelme açısı →Gelen ışın ile normal arasında kalan açıdır. Bu çok önemli, sakın ayna ile yapılan açıyla karıştırmayın!
- Yansıma açısı →Yansıyan ışın ile normal arasında kalan açıdır.
Soru 4: Şekildeki gibi bir ışın yansırken düzlem ayna ile 32° lik bir açı yapmaktadır. Buna göre, a açısının değerini bulunuz.
Harika bir hesaplama sorusu! Bu tür sorularda sakin olup bildiklerimizi adım adım uygulamalıyız.
Adım 1: Yansıma Açısını Bulalım
Soruda bize yansıyan ışının ayna ile yaptığı açının 32° olduğu verilmiş. Ancak bize lazım olan yansıma açısı, yani yansıyan ışının normal ile yaptığı açıdır. Normalin ayna ile her zaman 90°’lik bir açı yaptığını biliyoruz. O zaman yansıma açısını bulmak için 90°’den 32°’yi çıkarmamız yeterli.
90° – 32° = 58°
Demek ki yansıma açısı 58° imiş.
Adım 2: Gelme Açısını Bulalım
Yansıma kanunlarının altın kuralı neydi? Gelme açısı her zaman yansıma açısına eşittir! Şekilde bizden istenen ‘a’ açısı, tam olarak gelme açısıdır.
Yansıma açısını 58° bulduğumuza göre, gelme açısı olan ‘a’ da ona eşit olmalıdır.
a = Yansıma Açısı
a = 58°
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, temel kuralları bildiğimizde sorular ne kadar da kolaylaşıyor. Umarım tüm çözümler anlaşılmıştır. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!