Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün 4. Ünite Değerlendirme sayfasındaki soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular, elementler, bileşikler, formüller ve semboller hakkındaki bilgilerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Hazırsanız, haydi başlayalım!
A. Aşağıda verilen şemaya göre soruları cevaplayınız.
Önce şemadaki kutucuklarda neler olduğuna bir bakalım: 2 numaralı kutuda CO₂ (Karbondioksit), 5 numaralı kutuda N₂ (Azot gazı) ve 6 numaralı kutuda HCl (Hidroklorik asit) var. Diğer kutucuklardaki sayılar ise dikkat dağıtmak için konulmuş olabilir, onlara takılmıyoruz.
1. Yukarıda verilenlerden hangileri elementtir?
Çözüm:
Adım 1: Elementin ne olduğunu hatırlayalım. Element, aynı cins atomlardan oluşan saf maddelere denir. Yani formülüne baktığımızda sadece tek bir çeşit atom sembolü görmeliyiz.
Adım 2: Şimdi kutucuktakilere bakalım:
- CO₂: İçinde hem Karbon (C) hem de Oksijen (O) atomları var. Yani farklı cins atomlardan oluşmuş. Bu bir element değildir.
- N₂: İçinde sadece Azot (N) atomları var. İki tane olması onun element olduğu gerçeğini değiştirmez. Sonuçta hepsi aynı cins atom. Bu bir elementtir.
- HCl: İçinde hem Hidrojen (H) hem de Klor (Cl) atomları var. Farklı cins atomlardan oluşmuş. Bu da bir element değildir.
Sonuç: Yalnızca N₂ elementtir.
2. Yukarıda verilenlerden hangileri bileşiktir?
Çözüm:
Adım 1: Bileşiğin tanımını hatırlayalım. Bileşik, farklı cins atomların belirli oranlarda kimyasal bağlarla bir araya gelmesiyle oluşan saf maddelerdir. Yani formülünde en az iki farklı elementin sembolünü görmeliyiz.
Adım 2: Kutucukları tekrar inceleyelim:
- CO₂: Karbon (C) ve Oksijen (O) gibi iki farklı elementten oluşur. O zaman bu bir bileşiktir.
- N₂: Sadece Azot (N) atomlarından oluştuğu için bu bir elementtir, bileşik değildir.
- HCl: Hidrojen (H) ve Klor (Cl) gibi iki farklı elementten oluşur. Bu da bir bileşiktir.
Sonuç:CO₂ ve HCl bileşiktir.
3. Yukarıda verilenlerden hangileri formüldür?
Çözüm:
Adım 1: Formülün ne anlama geldiğini düşünelim. Formül, hem element moleküllerini hem de bileşikleri göstermek için kullandığımız sembol ve sayılardan oluşan bir yazım şeklidir.
Adım 2: Bu tanıma göre kutucuklara bakalım:
- N₂: Azot elementinin molekülünü gösteren bir formüldür.
- CO₂: Karbondioksit bileşiğini gösteren bir formüldür.
- HCl: Hidroklorik asit bileşiğini gösteren bir formüldür.
Sonuç:N₂, CO₂ ve HCl‘nin hepsi birer formüldür.
4. Yukarıda verilenlerden hangileri semboldür?
Çözüm:
Adım 1: Sembolün ne olduğunu hatırlayalım. Sembol, elementlerin periyodik tablodaki tek veya iki harften oluşan kısa gösterimidir. Örneğin, Karbon için ‘C’, Azot için ‘N’, Hidrojen için ‘H’ kullanırız.
Adım 2: Kutucuklarda verilenlere baktığımızda, tek başına bir sembol görüyor muyuz? Hayır. N₂, CO₂, HCl gibi yapılar görüyoruz. Bunlar formüldür, sembol değildir. Semboller bu formüllerin içinde yer alır (N, C, O, H, Cl gibi) ama kutucuklarda tek başlarına verilmemişlerdir.
Sonuç: Yukarıda verilen kutucukların içinde tek başına bir sembol yoktur.
G. Aşağıda tabloda verilen bileşiklerin formüllerine bakarak uygun bir şekilde tabloyu doldurunuz.
Şimdi de bu güzel tabloyu hep birlikte dolduralım. Her bir formülü tek tek inceleyip içindeki elementleri ve toplam atom sayısını bulacağız.
Bileşik formülü: NH₃
İçerdiği elementler: Formülde N (Azot) ve H (Hidrojen) sembollerini görüyoruz. Azot ve Hidrojen.
Toplam atom sayısı: 1 tane Azot (N) atomu ve 3 tane Hidrojen (H) atomu var. Toplamda 1 + 3 = 4 atom.
Bileşik formülü: C₆H₁₂O₆
İçerdiği elementler: C (Karbon), H (Hidrojen) ve O (Oksijen) sembolleri var. Karbon, Hidrojen ve Oksijen.
Toplam atom sayısı: 6 tane Karbon, 12 tane Hidrojen ve 6 tane Oksijen atomu var. Toplamda 6 + 12 + 6 = 24 atom.
Bileşik formülü: CH₄
İçerdiği elementler: C (Karbon) ve H (Hidrojen) sembollerini görüyoruz. Karbon ve Hidrojen.
Toplam atom sayısı: 1 tane Karbon ve 4 tane Hidrojen atomu var. Toplamda 1 + 4 = 5 atom.
Bileşik formülü: H₂O(Not: Kitapta bu satırda sadece ‘2’ yazıyor, muhtemelen bir baskı hatası olmuş. En bilinen formüllerden biri olan H₂O (Su) olduğunu düşünerek çözelim.)
İçerdiği elementler: H (Hidrojen) ve O (Oksijen) sembollerini görüyoruz. Hidrojen ve Oksijen.
Toplam atom sayısı: 2 tane Hidrojen ve 1 tane Oksijen atomu var. Toplamda 2 + 1 = 3 atom.
Bileşik formülü: C₃H₈
İçerdiği elementler: C (Karbon) ve H (Hidrojen) sembollerini görüyoruz. Karbon ve Hidrojen.
Toplam atom sayısı: 3 tane Karbon ve 8 tane Hidrojen atomu var. Toplamda 3 + 8 = 11 atom.
Bileşik formülü: Mg(OH)₂
İçerdiği elementler: Mg (Magnezyum), O (Oksijen) ve H (Hidrojen) sembolleri var. Magnezyum, Oksijen ve Hidrojen.
Toplam atom sayısı: Dikkat! Parantezin dışındaki ‘2’ sayısı, parantezin içindeki her bir atomu etkiler. Yani 2 tane Oksijen ve 2 tane Hidrojen atomu var demektir. 1 tane de Magnezyum atomumuz var. Toplamda 1 (Mg) + 2 (O) + 2 (H) = 5 atom.
Bileşik formülü: CO₂
İçerdiği elementler: C (Karbon) ve O (Oksijen) sembollerini görüyoruz. Karbon ve Oksijen.
Toplam atom sayısı: 1 tane Karbon ve 2 tane Oksijen atomu var. Toplamda 1 + 2 = 3 atom.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, Fen Bilimleri pratik yaparak ve merak ederek öğrenilir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!