Merhaba sevgili öğrencilerim,
Harika bir hazırlık sayfası! Gelin, 2. Ünite’ye başlamadan önce bilgilerimizi bir tazeleyelim. Bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
Soru 1: Aşağıda bazı canlı örnekleri verilmiştir. Bu canlı örneklerinin hangi canlı sınıfına ait olduklarını kutulardaki noktalı yerlere yazınız.
Bu soruda bizden, verilen canlı örneklerinin hangi ana gruba ait olduğunu bulmamız isteniyor. Canlıları genel olarak 4 ana grupta inceliyorduk, hatırlayalım: Mikroskobik Canlılar, Mantarlar, Bitkiler ve Hayvanlar. Şimdi tablodaki boşlukları bu bilgilere göre dolduralım.
Adım 1: Tablodaki her bir sütunu inceleyelim.
Adım 2: Verilen örneklerin hangi canlı sınıfına girdiğini belirleyelim ve boşlukları dolduralım.
- a) Mikroskobik Canlılar: Bu kutu boş bırakılmış. Bizden bir sınıf ve örnekler yazmamız isteniyor. Gözle göremediğimiz, ancak mikroskopla görebildiğimiz canlılar bu gruba girer. Örnek olarak bakteri, amip, öglena yazabiliriz.
- b) Mantarlar: Bu kutunun altında “Şapkalı mantar” ve “Küf mantarı” örnekleri verilmiş. Bu örnekler, Mantarlar sınıfına aittir. O zaman noktalı yere “Mantarlar” yazmalıyız.
- c) Bitkiler: Bu kutunun altında “Çam ağacı” örneği var. Çam ağacı, kendi besinini üreten, toprağa bağlı yaşayan bir canlıdır. Yani Bitkiler sınıfına aittir. Noktalı yere “Bitkiler” yazıyoruz.
- d) Hayvanlar: Bu kutunun altında ise “Yılan” ve “Fil” örnekleri bulunuyor. Bu iki canlı da aktif olarak hareket eden ve besinini dışarıdan hazır alan canlılardır. Bu yüzden Hayvanlar sınıfına aittirler. Noktalı yere de “Hayvanlar” yazıyoruz.
Soru 2: Bir mantarın zehirli olup olmadığı anlaşılabilir mi? Her türlü mantar yenir mi? Açıklayınız.
Bu çok önemli bir konu çocuklar, lütfen dikkatle dinleyin.
Hayır, bir mantarın sadece dış görünüşüne bakarak zehirli olup olmadığını anlamak mümkün değildir. Halk arasında dolaşan “parlak renkli mantarlar zehirlidir”, “böceklerin yediği mantar zehirsizdir” veya “sütlü mantarlar yenir” gibi inanışlar kesinlikle yanlıştır ve çok tehlikelidir. Zehirli ve zehirsiz mantarlar birbirine o kadar çok benzeyebilir ki, onları sadece bu işin uzmanı olan bilim insanları (mikologlar) ayırt edebilir.
Bu yüzden, her türlü mantar yenmez. Doğadan rastgele toplanan mantarları yemek, ciddi zehirlenmelere ve hatta ölüme yol açabilir. Bizim için en güvenli olan, marketlerde veya pazarlarda satılan ve özel olarak üretilmiş olan kültür mantarlarını tüketmektir. Unutmayın, doğada bulduğumuz mantarlara ASLA dokunmamalı ve onları yememeliyiz.
Soru 3: Mikroskobik canlılar hangi hastalıklara sebep olabilir? Yazınız.
Mikroskobik canlıların bazıları yararlı olsa da, bazıları ne yazık ki vücudumuza girdiğinde bizi hasta edebilir. Bu hastalık yapıcı mikroskobik canlılara “mikrop” diyoruz. Gelin birkaç örnek verelim.
Mikroskobik canlıların sebep olabileceği bazı hastalıklar şunlardır:
- Verem (Tüberküloz): Bakterilerin neden olduğu bir akciğer hastalığıdır.
- Grip ve Nezle: Virüslerin neden olduğu solunum yolu hastalıklarıdır.
- Zatürre: Genellikle bakteri veya virüslerin akciğerleri iltihaplandırmasıyla oluşur.
- Tifo: Kirli su ve yiyeceklerle bulaşan bakterilerin neden olduğu tehlikeli bir hastalıktır.
- Diş çürükleri: Ağzımızdaki bazı bakterilerin faaliyetleri sonucu oluşur.
Gördüğünüz gibi, bu minicik canlılar oldukça ciddi hastalıklara yol açabiliyor. Bu yüzden kişisel temizliğimize ve yediğimiz içtiğimiz şeylerin temizliğine çok dikkat etmeliyiz.
Soru 4: Canlıların ortak özelliklerini yazınız.
Dünya üzerindeki en küçük bakteriden en büyük balinaya kadar tüm canlıların sahip olduğu bazı ortak özellikler vardır. Bir varlığa “canlı” diyebilmemiz için bu özellikleri taşıması gerekir. Neydi bunlar, bir hatırlayalım mı?
İşte tüm canlıların ortak özellikleri:
- Hücresel Yapı: Bütün canlılar bir veya daha fazla hücreden oluşur.
- Beslenme: Canlılar yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için enerjiye ihtiyaç duyar ve bu enerjiyi besinlerden alır.
- Solunum: Besinlerden enerji elde etmek için yapılan olaydır. (Oksijenli veya oksijensiz olabilir)
- Boşaltım: Vücuttaki atık ve zararlı maddelerin dışarı atılmasıdır.
- Hareket: Bütün canlılar hareket eder. Bitkiler güneşe yönelerek, hayvanlar ise yer değiştirerek hareket eder.
- Uyarılara Tepki: Canlılar, çevrelerinden gelen ses, ışık, sıcaklık gibi uyarılara karşı tepki verirler.
- Üreme: Canlılar nesillerini devam ettirmek için kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirirler.
- Büyüme ve Gelişme: Her canlı doğar, büyür, gelişir ve ölür.
Umarım bu açıklamalar konuları tekrar etmenize yardımcı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun lütfen. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!