Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün 4. Ünite Değerlendirme’deki çengel bulmaca kısmını birlikte çözeceğiz. Fen bilimleri dersinde öğrendiğimiz temel kavramları pekiştirmek için harika bir fırsat bu. Hazırsanız başlayalım!
D. Aşağıda verilen çengel bulmacayı çözüp, anahtar sözcüğü bulunuz.
Soldan Sağa
2. Bileşiklerin gösterilme şeklidir.
Adım 1: Bileşiklerin gösterilme şekli dediğimizde aklımıza ne geliyor? Elementlerin sembollerle gösterildiğini biliyoruz. Peki bileşikler nasıl gösterilir? Evet, doğru tahmin ettiniz! Formüllerle gösterilir. Bu yüzden 2 numaralı yere “FORMÜL” yazacağız.
4. Her yerinde aynı özelliği gösteren karışımdır.
Adım 1: Karışımları ikiye ayırmıştık: homojen ve heterojen. Homojen karışımlarda her yerinde aynı özellikler görülür, yani gözle göremediğimiz bir yapıları vardır. Bu tanıma uyan karışım türü nedir? “HOMOJEN” olacaktır. Bu kelimeyi 4 numaralı yatay kutucuklara yerleştireceğiz.
5. Tuzun suda homojen olarak görülmeyecek şekilde dağılmasıdır.
Adım 1: Tuzun suda çözünmesi sonucunda oluşan görüntü nedir? Tuz, suyun içinde gözle görülmeyecek şekilde her yere dağılır. Bu duruma “ÇÖZÜNME” denir. Yani 5 numaralı yatay kutucuğa “ÇÖZÜNME” yazacağız.
7. Petrole………………….. yöntemi ile benzin oluşturulur.
Adım 1: Petrolden benzin gibi farklı maddeler elde etmek için kullanılan yöntem nedir? Bu yöntem, maddelerin kaynama noktalarındaki farklılıklardan yararlanılarak yapılan bir ayırma işlemidir. Bu işleme “AYRIK DAMITMA” denir. Ancak bulmacaya sığacak şekilde sadece “DAMITMA” yazabiliriz.
9. Atomik ve moleküler yapılı olmak üzere iki çeşit olan saf maddedir.
Adım 1: Saf maddeler ikiye ayrılır: elementler ve bileşikler. Elementler atomik veya moleküler yapılı olabilir. Bu sorunun cevabı “ELEMENT” olacaktır.
10. Çözelti içerisinde madde miktarı az olan maddedir.
Adım 1: Bir çözeltide, az miktarda bulunan ve çözücü içinde dağılan maddeye ne ad verilir? Bu maddeye “ÇÖZÜNEN” denir.
14. En az iki çeşit atomdan oluşan saf maddedir.
Adım 1: En az iki farklı atomun bir araya gelmesiyle oluşan saf maddeye “BİLEŞİK” denir.
16. Salça yapımında kullanılan ayırma yöntemi dir.
Adım 1: Salça yaparken suyunu uçurmak için kullandığımız yöntem nedir? Bu işlemde buharlaştırma yöntemi kullanılır. Bu nedenle 16 numaralı yere “BUHARLAŞTIRMA” yazacağız.
Yukarıdan Aşağıya
1. Saman ve buğday karışımını ayırmak için kullanı lan yöntemdir.
Adım 1: Saman ve buğday gibi katı maddelerin karışımını ayırmak için genellikle elle seçme veya eleme yöntemleri kullanılır. Ancak soruda verilen ipucu ve bulmacanın yapısı göz önüne alındığında, bu karışımı ayırmak için kullanılan en pratik yöntemlerden biri “ELEME”dir.
3. Bir maddenin bütün kimyasal özelliklerine sahip en küçük parçacıktır.
Adım 1: Maddenin en küçük yapı taşına ne denir? Bu, maddenin kimliğini taşıyan en temel birimdir. Cevap “ATOM” olacaktır.
6. Çözelti içerisinde madde miktarı fazla olan mad dedir.
Adım 1: Bir çözeltide, diğer maddeyi içinde çözen ve genellikle daha fazla miktarda bulunan maddeye ne denir? Bu maddeye “ÇÖZÜCÜ” denir.
8. Her yerinde aynı özelliği göstermeyen karışımdır.
Adım 1: Karışımların her yerinde aynı özelliklerin görülmediği, farklı bölgelerinin farklı özellikler gösterdiği karışım türüne ne ad verilir? Bu karışım türü “HOMOJEN OLMAYAN” veya “HETEROJEN” olarak adlandırılır. Bulmacaya “HETEROJEN” sığacaktır.
11. Elementlerin gösterilme şeklidir.
Adım 1: Elementler, periyodik tablodaki sembolleriyle gösterilir. Örneğin, oksijen “O” ile, hidrojen “H” ile gösterilir. Bu gösterim şekline ne denir? “SEMBOLLER” olacaktır.
12. Atomların gruplar hâlinde birbirine bağlanmasıyla oluşan parçacıktır.
Adım 1: Atomlar bir araya gelerek daha büyük yapılar oluşturabilir. Bu gruplara ne ad verilir? Bu, birden fazla atomun kimyasal bağlarla bağlanmasıyla oluşur ve “MOLEKÜL” olarak adlandırılır.
13. Atık maddelerin imalat sürecine tekrar kazandır masıdır.
Adım 1: Atık maddelerin yeniden kullanılarak yeni ürünler elde edilmesi veya ham madde olarak değerlendirilmesi işlemine ne denir? Bu işlem “GERİ DÖNÜŞÜM”dür.
15. Fiziksel yollarla kendisinden başka maddelere ay rışmayan maddelerdir.
Adım 1: Fiziksel yöntemlerle daha basit maddelere ayrıştırılamayan, tek cins atomlardan oluşan saf maddelere ne ad verilir? Bu maddeler “ELEMENT” olarak adlandırılır. (Bu soru 9. soru ile benzer bir anlama geliyor ancak bulmacada farklı bir yere yerleşecek.)
17. Homojen karışımın diğer adıdır.
Adım 1: Homojen karışımların başka bir adı daha vardır. Her yerinde aynı özellik gösteren bu karışımlara ne denir? “ÇÖZELTİ” olarak da adlandırılırlar.
Şimdi bulmacayı doldurduğumuz kelimelere bir göz atalım. Soldan sağa ve yukarıdan aşağıya yazdığımız kelimelerin kesiştiği yerlerdeki harflere bakarak anahtar kelimeyi bulacağız.
Bulmacayı doldurduğumuzda anahtar kelime olarak **”KARIŞIM”** kelimesi ortaya çıkacaktır. Bu kelime, fen bilimlerinde çok önemli bir konudur ve farklı maddelerin bir araya gelmesiyle oluşur.
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Fen bilimleri yolculuğunuzda başarılar dilerim!