Sevgili öğrencilerim, merhaba!
Fen Bilimleri dersimizin en zevkli konularından olan “Işığın Kırılması ve Renkler” ünitesiyle ilgili bu değerlendirme sorularını birlikte, adım adım çözelim. Eminim ki hepsini kolayca anlayacaksınız. Haydi başlayalım!
G. Aşağıdaki ince ve kalın kenarlı merceklere gönderilen ışınların izleyecekleri yolları çiziniz. (F : Odak noktası)
Bu soruyu çözebilmek için önce merceklerdeki özel ışınları hatırlamamız gerekiyor. Unutmayın, ince kenarlı mercekler ışığı toplama, kalın kenarlı mercekler ise ışığı dağıtma özelliğine sahiptir.
İnce Kenarlı Mercek Kuralları:
- Asal eksene paralel gelen ışın, kırılarak diğer taraftaki odak noktasından (F) geçer.
- Odak noktasından (F) geçerek gelen ışın, kırılarak asal eksene paralel gider.
Kalın Kenarlı Mercek Kuralları:
- Asal eksene paralel gelen ışın, uzantısı geldiği taraftaki odak noktasından (F) geçecek şekilde dağılarak kırılır.
- Uzantısı diğer taraftaki odak noktasından (F) geçecek şekilde gelen ışın, kırılarak asal eksene paralel gider.
Haydi şimdi bu kuralları şekillerimize uygulayalım!
1. Şekil (Sol Üst):
Adım 1: Merceğin türünü belirleyelim. Kenarlarındaki oklar dışarıyı gösteriyor, bu bir ince kenarlı (yakınsak) mercektir.
Adım 2: Gelen ışına bakalım. Işın, asal eksene paralel geliyor.
Adım 3: Kuralımızı hatırlayalım. İnce kenarlı mercekte asal eksene paralel gelen ışın, merceğin diğer tarafındaki odak noktasından geçecek şekilde kırılır.
Çizim: Kırmızı ışını, merceğin sağındaki F noktasından geçecek şekilde çizeceğiz.
2. Şekil (Sağ Üst):
Adım 1: Merceğin türünü belirleyelim. Kenarlarındaki oklar içeriye dönük, bu bir kalın kenarlı (ıraksak) mercektir.
Adım 2: Gelen ışın yine asal eksene paralel geliyor.
Adım 3: Kuralımızı hatırlayalım. Kalın kenarlı mercekte asal eksene paralel gelen ışın, uzantısı geldiği taraftaki odak noktasından geçecek şekilde dağılarak kırılır.
Çizim: Kırmızı ışını, mercekten sonra yukarı doğru dağılacak şekilde çizeceğiz. Bu dağılan ışının kesikli çizgiyle uzantısını aldığımızda merceğin solundaki F noktasından geçmelidir.
3. Şekil (Sol Alt):
Adım 1: Merceğimiz yine bir ince kenarlı mercek.
Adım 2: Gelen ışına bakalım. Işın, merceğe gelmeden önce soldaki odak noktasından (F) geçiyor.
Adım 3: Kuralımızı hatırlayalım. İnce kenarlı merceğe odaktan geçerek gelen ışın, kırıldıktan sonra asal eksene paralel olarak yoluna devam eder.
Çizim: Kırmızı ışını, mercekten sonra asal eksene paralel (yani yatay) bir şekilde çizeceğiz.
4. Şekil (Sağ Alt):
Adım 1: Merceğimiz bir kalın kenarlı mercek.
Adım 2: Gelen ışına bakalım. Işın, merceğin diğer tarafındaki (sağdaki) odak noktasına (F) doğru gidiyor.
Adım 3: Kuralımızı hatırlayalım. Kalın kenarlı merceğe, uzantısı diğer taraftaki odaktan geçecek şekilde gelen ışın, kırıldıktan sonra asal eksene paralel olarak yoluna devam eder.
Çizim: Kırmızı ışını, mercekten sonra asal eksene paralel (yani yatay) bir şekilde çizeceğiz.
Renkli ışık yayan el fenerleriyle renkli toplar aydınlatılıyor. Topların hangi renkte görüneceğini tablodaki boşluklara yazınız.
Bu soruyu çözmek için renklerin sihirli dünyasına dalalım! Unutmamamız gereken temel kural şudur: Bir cisim, üzerine düşen ışık renklerinden hangisini güçlü bir şekilde yansıtıyorsa o renkte görünür. Eğer üzerine düşen ışığı yansıtmayıp soğuruyorsa (emiyorsa) siyah görünür.
- Beyaz cisimler, üzerine düşen tüm renkleri yansıtır. Bu yüzden hangi renk ışıkla aydınlatırsak o renkte görünürler.
- Siyah cisimler, üzerine düşen tüm renkleri soğurur. Bu yüzden hep siyah görünürler.
- Renkli cisimler (örneğin kırmızı bir top), kendi rengini güçlü bir şekilde yansıtır, komşu renkleri zayıf yansıtır ve diğer renkleri soğurur. Bizim seviyemizde, ana renklerdeki bir cismin sadece kendi rengini yansıttığını, diğer ana renkleri soğurduğunu kabul edeceğiz.
Haydi şimdi tablomuzu dolduralım!
1. Satır: Kırmızı El Feneri
- Kırmızı Top: Kırmızı top, kırmızı ışığı yansıtacağı için KIRMIZI görünür.
- Yeşil Top: Yeşil top, kırmızı ışığı yansıtmaz, soğurur. Bu yüzden SİYAH görünür.
- Mavi Top: Mavi top da kırmızı ışığı soğurur. Bu yüzden SİYAH görünür.
- Beyaz Top: Beyaz top, üzerine düşen her rengi yansıttığı için kırmızı ışığı da yansıtır ve KIRMIZI görünür.
2. Satır: Yeşil El Feneri
- Kırmızı Top: Kırmızı top, yeşil ışığı soğurur. Bu yüzden SİYAH görünür.
- Yeşil Top: Yeşil top, kendi rengi olan yeşil ışığı yansıtır ve YEŞİL görünür.
- Mavi Top: Mavi top, yeşil ışığı soğurur. Bu yüzden SİYAH görünür.
- Beyaz Top: Beyaz top, yeşil ışığı yansıtacağı için YEŞİL görünür.
3. Satır: Mavi El Feneri
- Kırmızı Top: Kırmızı top, mavi ışığı soğurur. Bu yüzden SİYAH görünür.
- Yeşil Top: Yeşil top, mavi ışığı soğurur. Bu yüzden SİYAH görünür.
- Mavi Top: Mavi top, kendi rengi olan mavi ışığı yansıtır ve MAVİ görünür.
- Beyaz Top: Beyaz top, mavi ışığı yansıtacağı için MAVİ görünür.
Sonuç olarak tablomuz şu şekilde dolacaktır:
| El Feneri | Kırmızı Top | Yeşil Top | Mavi Top | Beyaz Top |
|—|—|—|—|—|
| Kırmızı | Kırmızı | Siyah | Siyah | Kırmızı |
| Yeşil | Siyah | Yeşil | Siyah | Yeşil |
| Mavi | Siyah | Siyah | Mavi | Mavi |
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim