Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin bu bölümünde, hepimizin günlük hayatta karşılaştığı ama belki de üzerinde pek düşünmediği bir konuya değineceğiz: **Yerçekimi ve Ağırlık**. Hazırsanız, hemen başlayalım!
1. BÖLÜM
Yer çekiminin yönü, tıpkı Görsel 1’deki gibi, Dünya’nın merkezine doğrudur. Bu yüzden Dünya üzerindeki tüm cisimler, merkezine doğru çekilir. Düşünsenize, ayaklarımız yere basıyor, bardaktaki su dökülmüyor, hatta bir kaşıkla çorbamızı bile rahatça içebiliyoruz. İşte bunların hepsi yer çekimi sayesinde oluyor.
Şimdi size bir soru: Sizce yer çekimsiz bir ortamda bizi ne gibi zorluklar bekliyor olabilir?
Bu sorunun cevabını bulmak için biraz daha derinlere inelim. Yerkürenin çekimi tek yönlü değildir. Aslında, evrendeki her kütle birbirini çeker. Buna karşılıklı kütle çekimi kuvveti denir. Yani, hem Dünya bizi çekiyor hem de biz Dünya’yı çekiyoruz. Ancak Dünya’nın kütlesi bizim kütlemizden o kadar büyüktür ki, bizim uyguladığımız çekim kuvveti neredeyse hissedilmez. Tıpkı Görsel 2’de gördüğünüz gibi, Dünya ile Ay arasında da bir çekim kuvveti vardır. Bu kuvvetler, gezegenlerin yörüngelerinde kalmasını ve hareketlerini sağlar.
Peki, Dünya’nın bize uyguladığı bu çekim kuvvetine ne ad veriyoruz? İşte burası çok önemli: Dünya’nın bize ve diğer varlıklara uyguladığı bu kütle çekimi kuvvetine yer çekimi kuvveti diyoruz. Yer çekimi kuvvetinin bir diğer adı da ağırlıktır. Ağırlık da bir kuvvet olduğu için, dinamometre adı verilen aletle ölçülür. “Fen Atölyesi” kısmında yapacağımız deneyle, bu konuyu daha yakından inceleyeceğiz.
3.1 Fen Atölyesi: Deney Yapalım
Ağırlığı Nasıl Ölçeriz?
Bu deneyde, kalemlik, defter ve makas gibi basit cisimlerin ağırlıklarını dinamometre ile ölçeceğiz. Her bir cismi tek tek dinamometreye takıp göstergeleri dikkatlice okuyacağız.
Araç ve Gereç:
- Dinamometre
- Kalemlik
- Defter
- Makas
Deneyin Yapılışı:
Her bir cismi dinamometrenin kancasına asın ve dinamometrede okunan değeri kaydedin.
Aşağıdaki tabloya, dinamometrede okuduğunuz değerleri (yani cisimlerin ağırlıklarını) yazın:
| Cisim | Dinamometrede Okunan Değer (N) |
|---|---|
| Kalemlik | |
| Defter | |
| Makas |
Bu deney sayesinde, farklı cisimlerin ağırlıklarının farklı olduğunu ve bu ağırlığın yer çekimi kuvvetiyle ilişkili olduğunu daha iyi anlayacağız. Unutmayalım ki, kütle ile ağırlık birbirinden farklı kavramlardır. Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır ve her yerde aynıdır. Ağırlık ise, kütleye etki eden yer çekimi kuvvetidir ve gidilen yere göre değişebilir.
Sonuç:
Yapılan bu deney sonucunda, kalemlik, defter ve makas gibi farklı cisimlerin dinamometrede farklı değerler göstereceği görülür. Bu değerler, cisimlerin ağırlıklarını ifade eder. Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir ve dinamometre ile ölçülür.
Sayfa Numarası: 52
Konu: 3-1 KÜTLE VE AĞIRLIK İLİŞKİSİ