Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin bu bölümünde “Neler Hatırlıyoruz?” kısmındaki soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
1. Aşağıdaki paragrafta verilen noktalı yerleri, kutulardaki uygun kelimelerle tamamlayınız.
Kuvvet bir cismin hızını, doğrultusunu, şeklini değiştirebilen etkidir. Kuvvet dinamometre ile ölçülür. Kuvvet birimi olarak Newton kullanılır. Birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen kuvvete bileşke kuvvet denir. Bir cismin üzerine birden fazla kuvvet etki ediyor ve cisim, sabit süratli hareket ediyor ya da duruyorsa dengelenmiş kuvvetler etkisindedir.
Açıklama:
Bu soruda kuvvetin ne olduğunu, nasıl ölçüldüğünü, birimini ve kuvvetlerin etkilerini hatırlıyoruz. Kutularda verilen kelimeleri doğru yerlere yerleştirdik.
2.
Bir cismin ağırlığı, “Şekil I”deki gibi dinamometre ile ölçülerek 10 N bulunuyor.
Ağırlıkları bilinmeyen K ve L cisimleri, aynı dinamometre ile sıra sırayla tartılıyor ve bu tartım sonucunda dinamometrelerin “Şekil II” ve “Şekil III”deki gibi uzadığı görülüyor.
Buna göre, K ve L cisimlerinin ağırlıkları için ne söylenebilir?
Çözüm:
Şekil I’de dinamometrenin 10 N’luk bir ağırlık için uzadığını görüyoruz. Şekil II’de dinamometre, Şekil I’e göre daha az uzamış. Bu, L cisminin ağırlığının 10 N’dan az olduğu anlamına gelir.
Şekil III’de ise dinamometrenin K cismi asıldığında Şekil I’den daha fazla uzadığını görüyoruz. Bu da K cisminin ağırlığının 10 N’dan fazla olduğunu gösterir.
Yani, K cisminin ağırlığı 10 N’dan fazladır, L cisminin ağırlığı ise 10 N’dan azdır.
3. Sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkilerine örnekler veriniz ve bu örnekleri aşağıdaki noktalı alana yazınız.
Çözüm:
Sürtünme kuvveti, iki yüzeyin birbirine temas etmesiyle oluşan ve hareketin yönünün tersine etki eden bir kuvvettir. Hem iyi hem de kötü yanları vardır.
Olumlu Etkileri:
- Yürüyebilmemizi sağlar. (Ayakkabımızın tabanı ile yer arasındaki sürtünme sayesinde kaymadan yürürüz.)
- Araçların yolda durmasını sağlar. (Lastikler ile yol arasındaki sürtünme, fren yapıldığında aracın durmasına yardımcı olur.)
- Eşyaları tutabilmemizi sağlar. (Ellerimizle bir bardağı tutabilmemiz sürtünme sayesindedir.)
Olumsuz Etkileri:
- Hareket eden cisimlerde enerji kaybına neden olur. (Makinelerin hareketli parçaları arasındaki sürtünme, ısı ve ses olarak enerji kaybına yol açar.)
- Makine parçalarının aşınmasına neden olur. (Sürtünen parçalar zamanla yıpranır.)
- Isınmaya neden olur. (Ellerimizi birbirine sürttüğümüzde ısınması gibi.)
4. Aşağıdaki cisimlere etki eden birden fazla kuvvetin bileşke kuvvetini bularak bileşke kuvvetin şiddetini ve yönünü altlarına yazınız.
Şekil 1:
Bu şekilde bir cisme sağ tarafa doğru 3 N’luk bir kuvvet etki ediyor.
Bu durumda tek bir kuvvet olduğu için bileşke kuvvetin kendisidir.
Bileşke Kuvvet: 3 N (sağ yönü)
Şekil 2:
Bu şekilde bir cisme hem sağ tarafa doğru 3 N’luk hem de sol tarafa doğru 3 N’luk kuvvetler etki ediyor.
Bu durumda kuvvetler zıt yönlü ve eşit büyüklükte olduğu için birbirini dengeler.
Bileşke Kuvvet: 0 N
Şekil 3:
Bu şekilde bir cisme hem sağ tarafa doğru 3 N’luk hem de sol tarafa doğru 3 N’luk kuvvetler etki ediyor.
Bu durumda da kuvvetler zıt yönlü ve eşit büyüklükte olduğu için birbirini dengeler.
Bileşke Kuvvet: 0 N
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Aklınıza takılan bir şey olursa sormayı unutmayın! Başarılar dilerim!