Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle Sosyal Bilgiler dersimizle ilgili gönderdiğiniz görseldeki alıştırmaları birlikte çözeceğiz. Bu etkinlikler, öğrendiğimiz konuları pekiştirmek için harika bir fırsat. Hadi başlayalım!
—
C. Doğru – Yanlış Etkinliği
Bu bölümde, cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğunu bulacağız. Eğer cümle doğruysa başına “D”, yanlışsa “Y” yazacağız. Unutmayın, yanlış olanların doğrularını da düşünmek konuyu daha iyi anlamamızı sağlar.
1. (….) İstek ve ihtiyaçlarımızı karşılamak için kaynakları kullanırız.
Çözüm:( D )
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. “İstek ve ihtiyaçlarımız” diyor. Bunlar nelerdi? Yemek yemek, barınmak gibi temel ihtiyaçlarımız ve sinemaya gitmek, yeni bir oyuncak almak gibi isteklerimiz…
Adım 2: Peki bunları nasıl karşılıyoruz? Örneğin ekmek yemek için buğdaya, yani toprak ve su gibi kaynaklara ihtiyacımız var. Giydiğimiz kıyafetler pamuktan, kullandığımız telefonlar madenlerden yapılıyor. Bunların hepsi birer kaynaktır.
Sonuç: Bu nedenle, istek ve ihtiyaçlarımızı karşılamak için doğadaki veya insan eliyle üretilmiş kaynakları kullandığımız bilgisi doğrudur.
2. (….) Fabrikalarda işlenen madenler beyaz eşya, araba ve cep telefonu yapımında kullanılır.
Çözüm:( D )
Adım 1: Evimizdeki buzdolabını, çamaşır makinesini (bunlar beyaz eşyadır), yollardaki arabaları ve elimizdeki cep telefonlarını düşünelim.
Adım 2: Bu ürünlerin hepsi metal, plastik gibi malzemelerden yapılır. Bu malzemelerin ham maddesi ise demir, bakır, alüminyum gibi topraktan çıkarılan madenlerdir. Bu madenler fabrikalarda işlenerek bu ürünlere dönüşür.
Sonuç: Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.
3. (….) Suların kirlenmesi suda yaşayan canlıların yaşamlarını etkiler.
Çözüm:( D )
Adım 1: Denizleri, gölleri ve nehirleri düşünelim. Buralar balıkların, yosunların ve daha birçok canlının evi gibidir.
Adım 2: Bu sulara fabrika atıkları, çöpler karıştığında su kirlenir. Kirli su, balıkların nefes almasını zorlaştırır, onları zehirler ve yaşam alanlarını yok eder.
Sonuç: Bu yüzden suların kirlenmesi, suda yaşayan canlıları olumsuz etkiler. Bu ifade doğrudur.
4. (….) Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı sonucu fazla miktarda karbondioksit gazı açığa çıkar.
Çözüm:( Y )
Adım 1: Yenilenebilir enerji kaynakları neydi? Güneş, rüzgâr, su gibi doğada tükenmeyen ve çevreyi kirletmeyen kaynaklardı.
Adım 2: Fazla miktarda karbondioksit gazı çıkaran ve çevre kirliliğine yol açan enerji kaynakları ise kömür, petrol, doğal gaz gibi yenilenemeyen (fosil) yakıtlardır.
Sonuç: Bu cümle yanlıştır. Doğrusu şöyle olmalıydı: “Yenilenemeyen enerji kaynaklarının (fosil yakıtların) kullanımı sonucu fazla miktarda karbondioksit gazı açığa çıkar.”
5. (….) Yatırım yapılırken ulaşım ve pazarlama imkânları da göz önünde bulundurulmalıdır.
Çözüm:( D )
Adım 1: Bir fabrika kuracağımızı hayal edelim. Bu bir yatırımdır. Fabrikaya ham madde getirmemiz ve ürettiğimiz ürünleri de satmak için başka şehirlere göndermemiz gerekir.
Adım 2: Eğer fabrikamızı yolların olmadığı, kamyonların gidemeyeceği bir yere kurarsak ne olur? Ne ham madde getirebiliriz ne de ürünlerimizi satabiliriz (pazarlayabiliriz). Bu yüzden yatırım yaparken ulaşım ve pazarlama çok önemlidir.
Sonuç: Bu ifade kesinlikle doğrudur.
6. (….) Devletimiz topladığı vergilerle yol, elektrik, eğitim, sağlık ve güvenlik gibi hizmetleri bize sunar.
Çözüm:( D )
Adım 1: Annemizin, babamızın çalıştığında veya bir marketten alışveriş yaptığımızda devlete ödediği paralara vergi diyoruz.
Adım 2: Devlet bu topladığı paralarla ne yapar? İşte bizim kullandığımız yolları, okulları, hastaneleri yapar. Öğretmenlerimizin, doktorlarımızın, polislerimizin maaşlarını öder. Yani bize hizmet olarak geri döner.
Sonuç: Bu ifade devletin en temel görevlerinden birini açıkladığı için doğrudur.
7. (….) Alanında uzmanlaşmış ve kendini iyi yetiştirmiş kişiler nitelikli insan gücünü oluşturur.
Çözüm:( D )
Adım 1: “Nitelikli insan” ne demek? İşini çok iyi bilen, eğitimli, tecrübeli insan demektir. Örneğin alanında çok iyi bir doktor, bir mühendis veya usta bir mobilyacı…
Adım 2: Bu insanlar, yaptıkları işlerle ülkemizin gelişmesine katkı sağlarlar. İşte bu kişilerin tümüne birden nitelikli insan gücü diyoruz.
Sonuç: Tanım doğru yapılmıştır, bu ifade doğrudur.
8. (….) Bireyler akraba ve arkadaşlarının istekleri doğrultusunda meslek seçimlerini yapmalıdır.
Çözüm:( Y )
Adım 1: Meslek seçimi, hayatımızdaki en önemli kararlardan biridir. Bu kararı verirken neye dikkat etmeliyiz?
Adım 2: Başkalarının ne istediğinden çok, bizim kendi ilgi alanlarımız (neleri sevdiğimiz), yeteneklerimiz (neleri iyi yaptığımız) ve değerlerimiz önemlidir. Sevdiğimiz ve başarılı olacağımız bir işi yaparsak mutlu oluruz.
Sonuç: Bu ifade yanlıştır. Doğrusu şöyle olmalıydı: “Bireyler meslek seçimlerini kendi ilgi, yetenek ve değerleri doğrultusunda yapmalıdır.”
—
Ç. Boşluk Doldurma Etkinliği
Şimdi de kutucuklarda verilen kelimeleri aşağıdaki cümlelerdeki boşluklara uygun şekilde yerleştirelim.
Kelimelerimiz: linyit, meslek, öğretmenlik, KDV, göl, deniz, beceri, toprak, enerji
1. Zeytin, mısır, pamuk gibi ürünler ………………. kullanılarak üretilir.
Çözüm: Zeytin, mısır ve pamuk birer bitkidir ve bitkiler nerede yetişir? Tabii ki toprakta!
Doğru Cümle: Zeytin, mısır, pamuk gibi ürünler toprak kullanılarak üretilir.
2. Ülkemizdeki ………………. ve ………………. balıkçılık ve turizm faaliyetleri yapılır.
Çözüm: Balıkçılık ve turizm (örneğin denize girmek, tekne turu yapmak) nerede yapılır? Büyük su birikintilerinde. Kelimelerimize baktığımızda göl ve deniz bu boşluklara tam uyuyor.
Doğru Cümle: Ülkemizdeki göl ve denizlerde balıkçılık ve turizm faaliyetleri yapılır.
3. ………………. çevre kirliliğine sebep olan yenilenemeyen bir enerji kaynağıdır.
Çözüm: Cümlede “yenilenemeyen” ve “çevre kirliliğine sebep olan” bir enerji kaynağı soruluyor. Kömür, petrol gibi. Kutucuklara baktığımızda kömürün bir türü olan linyit kelimesini görüyoruz.
Doğru Cümle:Linyit çevre kirliliğine sebep olan yenilenemeyen bir enerji kaynağıdır.
4. Fabrikalarda makinelerin çalıştırılması, tarımda seraların ısıtılması, otellerin aydınlatmasının sağlanması ………………. sayesinde olmaktadır.
Çözüm: Makineleri çalıştırmak, bir yeri ısıtmak veya aydınlatmak için neye ihtiyacımız var? Hepsini kapsayan genel kelime enerjidir (elektrik enerjisi, ısı enerjisi vb.).
Doğru Cümle: Fabrikalarda makinelerin çalıştırılması, tarımda seraların ısıtılması, otellerin aydınlatmasının sağlanması enerji sayesinde olmaktadır.
5. Mal ve hizmetlerin tesliminde alıcının satıcıya ödediği dolaylı vergiye ………………. denir.
Çözüm: Marketten bir ürün aldığımızda fişin üzerinde yazar. Fiyatın içine eklenmiş olan bu vergi türü Katma Değer Vergisi, yani kısaca KDV‘dir.
Doğru Cümle: Mal ve hizmetlerin tesliminde alıcının satıcıya ödediği dolaylı vergiye KDV denir.
6. İnsanların geçimini sağlamak için sürekli olarak yaptıkları işe ………………. adı verilir.
Çözüm: Para kazanmak ve hayatımızı sürdürmek için yaptığımız işin tanımı soruluyor. Bu tanım meslek kelimesine aittir.
Doğru Cümle: İnsanların geçimini sağlamak için sürekli olarak yaptıkları işe meslek adı verilir.
7. Sabırlı, anlayışlı ve şefkatli bir yapıya sahip kişi ………………. mesleğini yapabilir.
Çözüm: Sabır, anlayış ve şefkat gibi özellikler hangi meslek için çok önemlidir? Kutucuklardaki meslek isimlerine baktığımızda öğretmenlik bu tanıma en uygun olanıdır.
Doğru Cümle: Sabırlı, anlayışlı ve şefkatli bir yapıya sahip kişi öğretmenlik mesleğini yapabilir.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Konuları tekrar etmeyi unutmayın. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!