Sevgili öğrencilerim, merhaba!
Bugün sizlerle birlikte çalışma kitabımızdaki bu güzel etkinliği yapacağız. Soruları dikkatlice okuyup, adım adım birlikte çözeceğiz. Anlamadığınız bir yer olursa hiç çekinmeyin, her zaman sorabilirsiniz. Hadi başlayalım!
C. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını defterinize yazınız.
1. (…..) Avrupa Hun devleti en parlak dönemini hükümdar Attila zamanında yaşadı.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümleyi dikkatlice okuyalım. Avrupa Hun Devleti’nin en parlak dönemi ve hükümdarı soruluyor.
Adım 2: Tarih bilgilerimizi hatırlayalım. Avrupa Hun Devleti, “Tanrı’nın Kırbacı” olarak da bilinen büyük hükümdar Attila zamanında en güçlü ve en geniş sınırlara ulaştığı dönemi yaşamıştır. Bu yüzden bu ifade doğrudur.Sonuç: ( D )
2. (…..) Kavimler Göçü sonucunda Avrupa uzun süre siyasi açıdan karışıklıklar içinde kaldı.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, Kavimler Göçü’nün Avrupa’daki siyasi etkilerini soruyor.
Adım 2: Kavimler Göçü, büyük bir halk hareketidir ve Avrupa’nın siyasi haritasını tamamen değiştirmiştir. Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasına ve sonra da Batı Roma’nın yıkılmasına neden olmuştur. Bu durum Avrupa’da yüzyıllarca süren bir kargaşa ve siyasi istikrarsızlık dönemi başlatmıştır. Yani bu ifade doğrudur.Sonuç: ( D )
3. (…..) İslamiyet gelmeden önce de Arap Yarımadası’nda siyasi birlik vardı.
Çözüm:
Adım 1: Bu ifade, İslamiyet öncesi Arap Yarımadası’ndaki siyasi durumu anlatıyor.
Adım 2: İslamiyet’ten önceki döneme “Cahiliye Dönemi” diyoruz. Bu dönemde Arap Yarımadası’nda tek bir devlet veya siyasi birlik yoktu. İnsanlar kabileler halinde yaşıyorlardı ve bu kabileler arasında sürekli savaşlar ve anlaşmazlıklar olurdu. Siyasi birliği sağlayan Hz. Muhammed ve İslamiyet olmuştur. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.Sonuç: ( Y )
Doğrusu: İslamiyet gelmeden önce Arap Yarımadası’nda siyasi birlik yoktu, kabileler halinde bir yaşam vardı.
4. (…..) İslamiyet’in gelmesiyle beraber kölelik yasaklandı ve kadına verilen değer arttı.
Çözüm:
Adım 1: Cümle iki bölümden oluşuyor: köleliğin yasaklanması ve kadına verilen değerin artması.
Adım 2: İslamiyet ile birlikte kadınlara miras hakkı gibi birçok hak tanınmış ve Cahiliye Dönemi’ndeki kötü muamelenin önüne geçilerek kadına verilen değer artmıştır. Bu kısım doğru. Ancak kölelik sistemi bir anda yasaklanmamıştır. Kölelere iyi davranılması ve onların özgür bırakılması (azat edilmesi) teşvik edilmiştir ama bir sistem olarak varlığı devam etmiştir. Cümlenin “kölelik yasaklandı” kısmı tam olarak doğru olmadığı için ifadenin tamamını yanlış kabul etmeliyiz.Sonuç: ( Y )
Doğrusu: İslamiyet’in gelmesiyle beraber kölelik sistemi yasaklanmadı ancak kölelerin hakları korundu ve azat edilmeleri teşvik edildi. Kadına verilen değer ise arttı.
5. (…..) İslamiyet ve Gök Tanrı inancı arasındaki benzerlikler, Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinde etkili olmuştur.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, eski Türk inancı ile İslamiyet arasındaki benzerliklerin, Türklerin İslam’ı seçmesindeki rolünü soruyor.
Adım 2: Eski Türklerin inancı olan Gök Tanrı inancında da tek bir yaratıcıya inanılırdı. Ahiret inancı, kurban kesme gibi gelenekler de İslamiyet ile benzerlik gösteriyordu. Bu benzerlikler, Türklerin İslamiyet’i daha kolay anlamasını ve benimsemesini sağlamıştır. Bu yüzden ifade doğrudur.Sonuç: ( D )
6. (…..) Türkiye Selçuklu Devleti Dönemi’nde inşa edilen medreseler sayesinde toplumun ibadet ihtiyacı karşılanmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, medreselerin işlevini soruyor.
Adım 2: Unutmayalım çocuklar, medreseler o dönemin okulları, üniversiteleridir. Yani eğitim ihtiyacını karşılarlar. İnsanların ibadet ihtiyacını karşılayan yerler ise camilerdir. Bu nedenle ifade yanlıştır.Sonuç: ( Y )
Doğrusu: Türkiye Selçuklu Devleti Dönemi’nde inşa edilen medreseler sayesinde toplumun eğitim ihtiyacı karşılanmıştır.
7. (…..) Anadolu’ya ilk Türk akınlarını Tuğrul ve Çağrı Beyler başlatmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, Anadolu’ya yapılan ilk Selçuklu akınlarını kimin başlattığını soruyor.
Adım 2: Büyük Selçuklu Devleti’nin kurucularından olan Tuğrul ve Çağrı Beyler, Anadolu’yu yurt edinmek amacıyla bu topraklara ilk keşif akınlarını düzenlemişlerdir. Bu akınlar, Malazgirt Savaşı’ndan önce olmuştur. Bu bilgi doğrudur.Sonuç: ( D )
8. (…..) Baharat Yolu, Çin’in Şian şehrinden başlayıp Avrupa’ya kadar uzanan dünyaca ünlü bir ticaret yoludur.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, Baharat Yolu’nun başlangıç ve bitiş noktasını tanımlıyor.
Adım 2: Çin’den başlayıp Avrupa’ya uzanan tarihi ticaret yolunun adı İpek Yolu‘dur. Baharat Yolu ise Hindistan ve Güneydoğu Asya’dan başlayıp Mısır ve Suriye kıyılarına, oradan da deniz yoluyla Avrupa’ya uzanan yoldur. Dolayısıyla cümlede anlatılan yol Baharat Yolu değil, İpek Yolu’dur. Bu ifade yanlıştır.Sonuç: ( Y )
Doğrusu:İpek Yolu, Çin’in Şian şehrinden başlayıp Avrupa’ya kadar uzanan dünyaca ünlü bir ticaret yoludur.
Ç. Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları, kutucuklarda verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız. İfadelere uygun ekler getirebilirsiniz.
1. Türklerin ilk ana yurdu ………………… olarak kabul edilmektedir.
Çözüm: Türklerin tarih sahnesine çıktığı, ilk devletlerini kurduğu coğrafya Orta Asya’dır. Bu yüzden burası bizim ana yurdumuz sayılır.
Doğru Cevap: Türklerin ilk ana yurdu Orta Asya olarak kabul edilmektedir.
2. ………………… Maniheizm dinini kabul etmesi savaşçılık yeteneklerini zaman içinde kaybetmesine sebep oldu.
Çözüm: Tarihte yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olan Uygurlar, Maniheizm dinini benimsemişlerdir. Bu din, et yemeyi ve savaşmayı yasakladığı için Uygurların savaşçı özelliklerinin zayıflamasına neden olmuştur.
Doğru Cevap:Uygurların Maniheizm dinini kabul etmesi savaşçılık yeteneklerini zaman içinde kaybetmesine sebep oldu.
3. İslamiyet’ten önce Arap Yarımadası’nda ………………… yaygındı.
Çözüm: İslamiyet öncesi Cahiliye Dönemi’nde insanlar, kendi elleriyle yaptıkları heykellere, yani putlara tapıyorlardı. Bu inanca putperestlik denir.
Doğru Cevap: İslamiyet’ten önce Arap Yarımadası’nda putperestlik yaygındı.
4. Peygamber Efendimiz’in vefatından sonraki dönemde İslamiyet’in lideri olarak kabul edilen kişiye ………………… unvanı verilirdi.
Çözüm: Hz. Muhammed’in vefatından sonra İslam Devleti’ni yöneten liderlere “halife” denilmiştir. Halife, peygamberin vekili, ardılı anlamına gelir.
Doğru Cevap: Peygamber Efendimiz’in vefatından sonraki dönemde İslamiyet’in lideri olarak kabul edilen kişiye halife unvanı verilirdi.
5. Edebiyat alanında ilk Türk-İslam eserleri ………………… Dönemi’nde yazılmıştır.
Çözüm: Türkler İslamiyet’i kabul ettikten sonra ilk önemli edebi eserleri Karahanlılar zamanında vermişlerdir. Kutadgu Bilig ve Divan-ı Lügati’t-Türk gibi eserler bu dönemin ürünleridir.
Doğru Cevap: Edebiyat alanında ilk Türk-İslam eserleri Karahanlılar Dönemi’nde yazılmıştır.
6. ………………… ilk Türk donanmasını kuran ve ilk deniz komutanı olan Türk beyi olarak kabul edilmektedir.
Çözüm: Türk tarihinde ilk donanmayı (deniz gücünü) kuran ve İzmir çevresinde kendi beyliğini oluşturan büyük komutan Çaka Bey’dir. O, ilk Türk denizcisi olarak anılır.
Doğru Cevap:Çaka Bey ilk Türk donanmasını kuran ve ilk deniz komutanı olan Türk beyi olarak kabul edilmektedir.
7. Türkiye Selçuklu Devleti Dönemi’nde inşa edilen darüşşifa veya şifahane olarak bilinen mimari yapılar insanlara ………………… alanında hizmet verirdi.
Çözüm: Darüşşifa ve şifahane kelimeleri, “şifa evi” yani hastane anlamına gelir. Dolayısıyla bu yapılar sağlık hizmeti vermek için kurulmuştur.
Doğru Cevap: Türkiye Selçuklu Devleti Dönemi’nde inşa edilen darüşşifa veya şifahane olarak bilinen mimari yapılar insanlara sağlık alanında hizmet verirdi.
8. II. Kök Türk Devleti en parlak dönemini ………………… zamanında yaşadı.
Çözüm: II. Kök Türk Devleti (Kutluk Devleti), en güçlü ve parlak zamanını Bilge Kağan, kardeşi Kültigin ve vezir Tonyukuk’un yönetiminde olduğu dönemde yaşamıştır. Orhun Abideleri de bu dönemde dikilmiştir.
Doğru Cevap: II. Kök Türk Devleti en parlak dönemini Bilge Kağan zamanında yaşadı.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, tarihini bilen geleceğine yön verir. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!