Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte kitabımızdaki bu “Sıra Sizde” etkinliğini nasıl yapacağımızı adım adım inceleyelim. Bu etkinlik, harita okuma becerimizi ve öğrendiğimiz konuları birleştirme yeteneğimizi geliştirmek için çok güzel bir fırsat. Haydi başlayalım!
Soru:
Kitabınızda yer alan Türkiye fiziki haritası, Türkiye iklim haritası ve Türkiye doğal bitki örtüsü haritalarından yararlanarak ülkemizin temel fiziki özelliklerini açıklayınız. Bunun için sınıfta arkadaşlarınızla grup çalışması yapınız. Belirlediğiniz özellikleri aşağıda verilen noktalı yerlere yazınız.
Türkiye’nin Temel Fiziki Coğrafya Özellikleri
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için bir dedektif gibi ipuçlarını, yani haritaları bir araya getirmemiz gerekiyor. Hadi bu etkinliği birlikte yapalım!
Adım 1: Görevi Anlamak
Öncelikle bizden ne istendiğini tam olarak anlamalıyız. Soru, üç farklı haritayı kullanmamızı istiyor:
- Türkiye Fiziki Haritası (Yeryüzü şekillerini, yani dağları, ovaları, platoları gösterir.)
- Türkiye İklim Haritası (Ülkemizde görülen iklim tiplerini gösterir.)
- Türkiye Doğal Bitki Örtüsü Haritası (İklimlere bağlı olarak yetişen bitki topluluklarını gösterir.)
Bu üç haritadaki bilgileri birleştirerek Türkiye’nin temel fiziki coğrafya özelliklerini anlatan bir metin yazacağız.
Adım 2: Haritalardan Bilgi Toplamak
Şimdi her bir haritayı tek tek inceleyip notlar alalım. (Siz de kitaplarınızdaki haritaları açıp benimle birlikte inceleyebilirsiniz.)
A) Türkiye Fiziki Haritası’na baktığımızda ne görüyoruz?
- Ülkemizin ortalama yükseltisinin fazla olduğunu ve dağlık bir yapıya sahip olduğunu görüyoruz. Renkler kahverengiye döndükçe yükselti artar, unutmayın!
- Dağların genellikle doğu-batı yönünde uzandığını fark ediyoruz. Özellikle Karadeniz ve Akdeniz’de dağlar kıyıya paralel uzanıyor.
- İç kesimlerde geniş platolar (İç Anadolu, Doğu Anadolu platoları gibi) ve ovalar var.
- Üç tarafımızın denizlerle (Karadeniz, Akdeniz, Ege Denizi) çevrili bir yarımada ülkesi olduğumuzu görüyoruz.
B) Türkiye İklim Haritası’na baktığımızda ne görüyoruz?
- Kıyı kesimlerde daha ılıman iklimler var. Akdeniz kıyılarında Akdeniz iklimi (yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı), Karadeniz kıyılarında ise Karadeniz iklimi (her mevsim yağışlı) görülüyor.
- İç kesimlerde ise deniz etkisinden uzak olduğu için Karasal iklim hakim. Zaten sayfanın üst kısmında da bu iklimin özelliklerini (yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlı) öğrenmiştik.
C) Türkiye Doğal Bitki Örtüsü Haritası’na baktığımızda ne görüyoruz?
- Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde kısa boylu çalılıklardan oluşan maki bitki örtüsü var.
- Karadeniz ikliminin etkili olduğu yerlerde geniş yapraklı ormanlar yaygın.
- Karasal iklimin yaşandığı iç bölgelerde ise ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yazın kuruyan otlardan oluşan bozkır bitki örtüsü hakim. Sayfadaki fotoğrafta (Görsel 3.17) bozkırı görebilirsiniz.
Adım 3: Bilgileri Birleştirmek ve Sonucu Yazmak
Şimdi topladığımız tüm bu bilgileri birleştirip anlamlı bir metin oluşturalım. İşte noktalı yerlere yazabileceğimiz örnek bir metin:
Türkiye’nin Temel Fiziki Coğrafya Özellikleri
Ülkemiz, üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada ülkesidir. Fiziki haritaya baktığımızda Türkiye’nin genel olarak dağlık ve yüksek bir ülke olduğunu görürüz. Dağlar, özellikle Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde kıyıya paralel uzanır. Bu durum, denizlerin ılıman etkisinin iç kesimlere ulaşmasını engeller.
Bu nedenle, iç bölgelerimizde yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve kar yağışlı olan Karasal iklim görülür. Bu iklimin doğal bir sonucu olarak iç bölgelerimizin bitki örtüsü genellikle bozkırdır. Kıyı bölgelerimizde ise daha ılıman iklimler etkilidir. Akdeniz kıyılarında Akdeniz iklimi ve ona bağlı olarak maki bitki örtüsü, Karadeniz kıyılarında ise her mevsim yağışlı Karadeniz iklimi ve buna bağlı olarak ormanlar yaygındır. Kısacası, Türkiye’nin yeryüzü şekilleri, iklimini; iklimi de doğal bitki örtüsünü doğrudan etkilemektedir.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi farklı haritalardaki bilgileri bir araya getirerek ülkemizin coğrafi özellikleri hakkında ne kadar çok şey söyleyebildik. Aferin size!