Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Sosyal Bilgiler kitabımızdaki bazı etkinlikleri birlikte çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
F. Aşağıda Hande Hanım’ın yaşantısı boyunca sahip olduğu sosyal roller karışık olarak verilmiştir. Bunları kronolojik olarak ilgili kutucuklara yazarak sıralayınız.
a. Hande Hanım, Ahmet Bey ile evlenerek eş sosyal rolüne sahip olmuştur.
b. Hande Hanım, ilkokulda iken okul müzik kulübünde solistlik yapmıştır.
c. Hande Hanım, bir şirkette yönetici olarak iş hayatına başlamıştır.
ç. Hande Hanım, 1978 yılında dünyaya gelmiştir.
d. Hande Hanım ortaokuldayken kardeşi dünyaya gelmiş ve abla sosyal rolünü üstlenmiştir.
e. Hande Hanım, lisede okul meclisi başkanlığı yapmıştır.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden Hande Hanım’ın hayatındaki olayları, yani sosyal rollerini, oluş sırasına göre dizmemiz isteniyor. Buna kronolojik sıralama diyoruz. Bir insanın hayatındaki ilk olay her zaman doğmasıdır, değil mi? O zaman oradan başlayalım.
Adım 1: İlk olarak Hande Hanım’ın doğumuyla ilgili maddeyi bulmalıyız. Bu, “ç” şıkkındaki “Hande Hanım, 1978 yılında dünyaya gelmiştir.” ifadesidir. Demek ki ilk kutuya ‘ç’ gelecek.
Adım 2: Doğumdan sonra okul hayatı başlar. İlkokul, ortaokuldan; ortaokul da liseden önce gelir. Bu sıraya göre maddeleri yerleştirelim.
- İlkokulda yaptığı etkinlik “b” şıkkında: “İlkokulda iken okul müzik kulübünde solistlik yapmıştır.”
- Ortaokuldayken yaşadığı olay “d” şıkkında: “Ortaokuldayken kardeşi dünyaya gelmiş ve abla sosyal rolünü üstlenmiştir.”
- Lisede üstlendiği rol ise “e” şıkkında: “Lisede okul meclisi başkanlığı yapmıştır.”
Adım 3: Liseden sonra genellikle iş hayatı ve evlilik gibi olaylar gelir. Kalan şıklara bakalım. “c” şıkkında iş hayatına atılmış, “a” şıkkında ise evlenmiş. Bu ikisi liseden sonraki olaylardır. Önce iş hayatına başlamış, sonra evlenmiş olabilir. Bu yüzden önce ‘c’, sonra ‘a’ şıkkını yazabiliriz.
Sonuç:
Bu adımları birleştirdiğimizde doğru sıralama şu şekilde olur:
- 1: ç. Hande Hanım, 1978 yılında dünyaya gelmiştir.
- 2: b. Hande Hanım, ilkokulda iken okul müzik kulübünde solistlik yapmıştır.
- 3: d. Hande Hanım ortaokuldayken kardeşi dünyaya gelmiş ve abla sosyal rolünü üstlenmiştir.
- 4: e. Hande Hanım, lisede okul meclisi başkanlığı yapmıştır.
- 5: c. Hande Hanım, bir şirkette yönetici olarak iş hayatına başlamıştır.
- 6: a. Hande Hanım, Ahmet Bey ile evlenerek eş sosyal rolüne sahip olmuştur.
G. Aşağıda verilen şemayı örnekteki gibi doldurunuz. (Sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın toplumsal birlikteliğe katkıları nelerdir?)
Çözüm:
Çocuklar, bu soruda bizden sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın, yani insanların birbirine yardım etmesinin ve destek olmasının toplumumuza ne gibi faydaları olduğunu düşünmemiz isteniyor. Bir kutu zaten doldurulmuş: “İnsanların bir arada huzur içinde yaşamasını sağlar.” Haydi, biz de diğer kutuları dolduralım.
Toplumda insanlar birbirine yardım ettiğinde neler olur, bir düşünelim…
- Birlik ve beraberlik duygusu güçlenir: İnsanlar birbirine destek oldukça kendilerini daha büyük bir ailenin parçası gibi hissederler. Bu da toplumun bağlarını kuvvetlendirir.
- Kardeşlik ve dostluk bağları artar: Zor zamanında birinden yardım gören kişi, o kişiye karşı sevgi ve dostluk besler. Bu da toplumda güzel ilişkilerin kurulmasını sağlar.
- Toplumsal barış sağlanır: Herkes birbirinin derdine koşarsa, toplumda kavga, kıskançlık gibi kötü duygular azalır ve yerini huzur alır.
- Zengin ile fakir arasındaki fark azalır: Varlıklı insanların ihtiyaç sahiplerine yardım etmesi, toplumdaki ekonomik dengesizliklerin azalmasına yardımcı olur.
- Güven duygusu artar: İnsanlar, başlarına bir şey geldiğinde yalnız kalmayacaklarını, birilerinin onlara yardım edeceğini bilirler. Bu da geleceğe daha güvenle bakmalarını sağlar.
Bu harika fikirleri şemadaki boş kutulara yerleştirebiliriz.
Ğ. Aşağıda verilen durumların hak, sorumluluk ve özgürlükler temelinde nasıl çözülebileceğini defterinize yazınız.
Çözüm:
Bu soruda karşımıza iki farklı durum çıkıyor. Bu durumlarda kahramanlarımızın haklarını nasıl kullanabileceklerini ve sorunlarını nasıl çözebileceklerini adım adım inceleyeceğiz. Unutmayın, hepimizin hakları vardır ve bu hakları bilmek çok önemlidir!
1. Durum: Serap Hanım, marketten alışveriş yaptıktan sonra aldığı ürünlerden peynirin son kullanma tarihinin geçmiş olduğunu fark eder. Serap Hanım bu durumda ne yapmalıdır?
Adım 1: Serap Hanım’ın bir tüketici hakkı ihlal edilmiştir. Her tüketici, satın aldığı ürünün sağlıklı ve güvenli olmasını bekleme hakkına sahiptir. Tarihi geçmiş bir ürün satmak, bu hakkın ihlalidir.
Adım 2: Serap Hanım’ın yapması gereken ilk şey, ürünün fişi veya faturası ile birlikte peyniri aldığı markete geri gitmektir. Bu onun en temel sorumluluğudur.
Adım 3: Markete gittiğinde durumu sakince anlatmalı ve iki şeyden birini talep etmelidir:
- Ya ödediği paranın tamamını geri istemeli (para iadesi).
- Ya da aynı üründen son kullanma tarihi geçmemiş olan yenisiyle değiştirmesini istemelidir (ürün değişimi).
Adım 4: Eğer market yetkilileri yardımcı olmazsa, Serap Hanım hakkını aramaya devam edebilir. İlçesindeki Tüketici Hakem Heyeti‘ne başvurabilir veya Alo 175 Tüketici Danışma Hattı‘nı arayarak şikayette bulunabilir. Bu, onun bir vatandaş olarak hakkını arama özgürlüğüdür.
2. Durum: Ülkemizde 65 yaş üstündeki kişilere belediyelerin toplu ulaşım araçlarıyla ücretsiz seyahat etme hakkı verilmiştir. 67 yaşında olan Hüseyin Amca bu haktan yararlanmak için belediyeye başvurmuştur. Ancak belediyede çalışan görevli, Hüseyin Amca’ya yardımcı olamamıştır. Hüseyin Amca bu durumda ne yapmalıdır?
Adım 1: Hüseyin Amca’nın, kanunla kendisine verilmiş olan bir hakkı engellenmektedir. Bu durum, bir hak ihlalidir.
Adım 2: Hüseyin Amca öncelikle görevliye, bu hakkın yasal bir hak olduğunu sakin bir dille tekrar hatırlatmalıdır. Belki de görevli durumu yanlış anlamış veya eksik biliyor olabilir. Yaşını kanıtlayan kimliğini göstermesi de faydalı olacaktır.
Adım 3: Eğer görevli yine de yardımcı olmazsa, Hüseyin Amca onunla tartışmak yerine, o görevlinin amirine veya bir üst yöneticisine gitmelidir. Sorununu bir de yöneticiye anlatmalıdır.
Adım 4: Eğer sorun yine çözülmezse, Hüseyin Amca’nın dilekçe hakkını kullanması gerekir. Durumu anlatan bir dilekçe yazarak belediye başkanlığına resmi olarak başvurmalıdır. Ayrıca, vatandaşların devletle ilgili sorunlarını iletebildiği CİMER‘e (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) de başvurarak şikayetini bildirebilir. Bu şekilde hakkının peşine düşmüş olur.