Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben sizin 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte bu testteki soruları adım adım, hep birlikte çözeceğiz. Bu sorular, sosyal bilimlerin ne kadar geniş ve hayatımızın içinde bir alan olduğunu bize çok güzel gösteriyor. Hazırsanız, haydi başlayalım!
***
1. Soru: İnsanların geçmişlerini, yaşadıkları çevreyi, yaşam tarzlarını ve kültürlerini inceleyen bilim dallarına sosyal bilimler adı verilir. Sosyal bilimler ile ilgilenen Mehmet, kendine bu alanda bir meslek seçmeyi düşünmektedir. Buna göre Mehmet’in aşağıda verilen mesleklerden hangisini seçmesi düşünülemez?
A) Antropolog
B) Makine mühendisi
C) Psikolog
D) Sosyolog
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce sosyal bilimlerin ne anlama geldiğini hatırlayalım. Soruda da belirttiği gibi, sosyal bilimler insan ve toplumla ilgilenir. Şimdi şıklara tek tek bakalım ve hangisi insan ve toplumla ilgili değil, onu bulalım.
- Adım 1:Antropolog, insanları, eski ve yeni toplumları, kültürleri inceler. Bu tam olarak bir sosyal bilim dalıdır. Yani Mehmet bu mesleği seçebilir.
- Adım 2:Makine mühendisi, makinelerin tasarımı, üretimi ve çalışmasıyla ilgilenir. Konusu insan ve toplum değil, makinelerdir. Bu yüzden sosyal bilimler alanına girmez. Fen bilimleri ve mühendislik alanındadır.
- Adım 3:Psikolog, insanların davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını inceler. İnsanı incelediği için sosyal bilimlerle yakından ilgilidir. Mehmet bu mesleği de seçebilir.
- Adım 4:Sosyolog, toplumun yapısını, toplumsal ilişkileri ve olayları inceler. Bu da sosyal bilimlerin temel dallarından biridir. Mehmet bu mesleği de seçebilir.
Gördüğümüz gibi, makine mühendisliği insan ve toplum yerine makinelerle ilgilendiği için sosyal bilimler alanının dışındadır.
Sonuç: B) Makine mühendisi
***
2. Soru: Konya Çatalhöyük’te yapılan kazılar sonucunda çanak, çömlek ve takılar bulunmuştur. Buna göre yapılan bu çalışma aşağıdaki bilim dallarından hangisiyle daha çok ilgilidir?
A) Arkeoloji
B) Coğrafya
C) Felsefe
D) Psikoloji
Çözüm:
Bu soruda anahtar kelimelerimiz var: “kazılar”, “çanak, çömlek, takılar”. Bunlar bize geçmişte yaşamış insanlardan kalan maddi kalıntılardır.
- Adım 1: Geçmiş medeniyetleri ve insanları, onların bıraktığı eserleri, binaları, eşyaları kazı yaparak ortaya çıkaran bilim dalını düşünelim.
- Adım 2: Bu bilim dalı Arkeoloji‘dir. Arkeologlar, toprağın altındaki tarihi gün yüzüne çıkarırlar. Çatalhöyük’teki kazılar da tam olarak bir arkeolojik çalışmadır.
- Adım 3: Diğer şıklara bakalım: Coğrafya yeryüzü şekilleriyle, Felsefe düşünceyle, Psikoloji ise insan davranışlarıyla ilgilenir. Kazı yapmak ve eski eserleri bulmak bunların konusu değildir.
Unutmayın, bir yerde “kazı” ve “eski eser” kelimelerini görüyorsanız, aklınıza hemen arkeoloji gelmeli!
Sonuç: A) Arkeoloji
***
3. Soru:
- Eski eserlerin ve kalıntıların kazılar sonucu çıkarılmasını sağlar.
- İnsanın içinde yaşadığı doğal çevrenin özelliklerini inceler.
- İnsanların geçmişteki faaliyetlerini sebep-sonuç ilişkisi içerisinde inceler.
Yukarıda verilen özellikler aşağıdaki sosyal bilim dallarıyla eşleştirilecektir. Buna göre hangi seçenekte verilen sosyal bilim dalı dışarıda kalır?
A) Arkeoloji
B) Coğrafya
C) Sosyoloji
D) Tarih
Çözüm:
Haydi, yukarıdaki tanımlarla şıklardaki bilim dallarını bir dedektif gibi eşleştirelim!
- Adım 1:“Eski eserlerin ve kalıntıların kazılar sonucu çıkarılmasını sağlar.” tanımını ele alalım. Bir önceki sorudan da hatırlayacağınız gibi, bu işi yapan bilim dalı Arkeoloji‘dir. (A şıkkı ile eşleşti)
- Adım 2:“İnsanın içinde yaşadığı doğal çevrenin özelliklerini inceler.” tanımına bakalım. Dağlar, ovalar, iklim, nehirler gibi doğal çevreyi inceleyen bilim dalı Coğrafya‘dır. (B şıkkı ile eşleşti)
- Adım 3:“İnsanların geçmişteki faaliyetlerini sebep-sonuç ilişkisi içerisinde inceler.” tanımını inceleyelim. Geçmişte yaşanan olayları neden-sonuç bağlantısı kurarak inceleyen bilim dalı ise Tarih‘tir. (D şıkkı ile eşleşti)
- Adım 4: Geriye hangi şık kaldı? Sosyoloji. Sosyoloji, toplum yapısını ve toplumsal ilişkileri inceler. Yukarıda sosyolojinin tanımı verilmemiştir.
Sonuç: C) Sosyoloji
***
4. Soru: Aşağıda verilenlerden hangisi coğrafya biliminin toplum hayatına etkisine örnek olarak verilebilir?
A) Çiftçilerin meteorolojik verileri takip ederek yoğun yağmur ve kar yağışı olması durumunda gerekli önlemleri alması
B) Geçmişteki insanların birbirleriyle olan ilişkilerinin öğrenilmesi
C) Yaşanan olayların eleştirel ve sorgulayıcı bir bakış açısıyla değerlendirilmesi
D) İnsanların içinde yaşadığı toplumun kültürel özelliklerini öğrenmesi
Çözüm:
Coğrafya denince aklımıza sadece dağlar, nehirler gelmesin. Coğrafya aynı zamanda iklim, hava durumu gibi doğa olaylarının insan yaşamını nasıl etkilediğini de inceler. Soru bizden tam olarak bunu istiyor.
- Adım 1: A şıkkına bakalım. Çiftçilerin meteorolojik verileri (yani hava durumu raporlarını) takip etmesi ve buna göre önlem alması… Hava durumu (yağmur, kar, sıcaklık) coğrafyanın inceleme alanına girer. Çiftçinin buna göre tarlasını koruması ise coğrafya bilgisinin günlük hayatta, yani toplum hayatında kullanılmasına harika bir örnektir.
- Adım 2: Diğer şıklara hızlıca göz atalım. B şıkkı Tarih veya Sosyoloji, C şıkkı Eleştirel Düşünme Becerisi, D şıkkı ise Antropoloji veya Sosyoloji ile ilgilidir. Bunların coğrafya ile doğrudan bir ilgisi yoktur.
Bu nedenle, hava durumu gibi bir coğrafi bilgiyi kullanarak hayatımızı kolaylaştırmak, coğrafyanın toplum hayatına etkisine en güzel örnektir.
Sonuç: A) Çiftçilerin meteorolojik verileri takip ederek yoğun yağmur ve kar yağışı olması durumunda gerekli önlemleri alması
***
5. Soru:
- Üç boyutlu yazıcıların icat edilmesi
- Şarj edilebilir kalp pillerinin yaygınlaşması
- Mars yüzeyinde suyun varlığına rastlanması
Verilen bilimsel ve teknolojik gelişmelerden hangisinin gelecekteki yaşam üzerinde etkisi olabilir?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruda geleceği hayal etmemiz isteniyor. Verilen gelişmelerin her birinin gelecekte hayatımızı nasıl değiştirebileceğini düşünelim.
- Adım 1:Üç boyutlu yazıcılar (I): Şu an bile basit eşyalar üretebiliyoruz. Gelecekte bu teknolojiyle evler, arabalar, hatta insan organları bile üretilebilir. Bu, hayatımızı kökünden değiştirir. O zaman I. madde kesinlikle geleceği etkiler.
- Adım 2:Şarj edilebilir kalp pilleri (II): Kalp hastalarının sürekli ameliyat olmasına gerek kalmadan pillerini şarj edebilmesi, tıp alanında büyük bir devrimdir. Bu, insanların yaşam kalitesini ve süresini artırır. Dolayısıyla II. madde de geleceği etkiler.
- Adım 3:Mars’ta su bulunması (III): Suyun olduğu yerde yaşam olabilir. Bu keşif, gelecekte Mars’a insan gönderilmesi, orada koloniler kurulması gibi inanılmaz kapılar açabilir. Bu da insanlığın geleceğini derinden etkiler.
Gördüğünüz gibi, verilen gelişmelerin hepsi gelecekteki yaşamımız için çok büyük potansiyele sahip.
Sonuç: D) I, II ve III
***
6. Soru:
- Bilgi ve belge toplama aşamasıdır.
- Kitap, gazete, ansiklopedi ve Genel Ağ’dan yararlanılır.
- Araştırma sorusu ile ilgili notlar alınır.
Verilen çalışmalar aşağıdaki bilimsel araştırma basamaklarından hangisinde yapılır?
A) Araştırma sorusunu belirlemek
B) Varsayım oluşturmak
C) Kaynak taraması yapmak
D) Metin oluşturmak
Çözüm:
Bilimsel araştırma yaparken izlediğimiz adımları bir düşünelim. Tıpkı bir yemek tarifi gibi, her şeyin bir sırası var!
- Adım 1: Soruda anlatılan aşamaya odaklanalım. Ne yapılıyormuş? Bilgi toplanıyor, kitaplara, internete bakılıyor ve notlar alınıyor. Yani, konumuzla ilgili var olan kaynakları tarıyoruz.
- Adım 2: Şimdi şıklara bakalım.
- A) Araştırma sorusunu belirlemek: Bu en baştaki adımdır. Ne araştıracağımıza karar veririz.
- B) Varsayım oluşturmak: Bu, araştırma sorumuza geçici bir cevap vermektir. “Bence sonuç böyle çıkacak” demektir.
- C) Kaynak taraması yapmak: İşte bu! Konumuzla ilgili bilgi toplamak için kitapları, ansiklopedileri, interneti (Genel Ağ) araştırdığımız aşamadır. Sorudaki tanımla birebir uyuyor.
- D) Metin oluşturmak: Bu en son adımdır. Topladığımız tüm bilgileri bir araya getirip raporumuzu yazdığımız yerdir.
Kitaplardan, internetten bilgi toplama ve not alma işine “kaynak taraması” diyoruz.
Sonuç: C) Kaynak taraması yapmak