Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Sosyal Bilgiler Öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki etkinlikleri çözeceğiz. Bu sorular, bilimsel düşünme, telif hakları ve bilim dalları gibi önemli konuları ne kadar anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Hazırsanız, haydi kağıtları kalemleri hazırlayın ve cevapları birlikte kontrol edelim!
***
C. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğrularını defterinize yazınız.
1. (….) Yetkililer, coğrafya biliminin araştırma yöntemleri sonucu elde edilen bilgilerden yararlanarak yoğun kar yağışının olması beklenen yerlerde okulları tatil edebilirler.
Çözüm: D (Doğru)
Açıklama: Sevgili arkadaşlar, bu ifade kesinlikle doğrudur. Coğrafya bilimi, sadece dağları, ovaları değil, aynı zamanda hava olaylarını da inceler. Meteoroloji uzmanları, coğrafi verileri kullanarak hava tahmini yaparlar. Eğer çok yoğun bir kar yağışı bekleniyorsa, valilik gibi yetkili kurumlar bu bilimsel bilgiyi kullanarak yolların kapanmaması ve sizlerin güvenliği için okulları tatil edebilir. Bu, bilimin hayatımızı nasıl kolaylaştırdığına harika bir örnektir.
2. (….) Bilimsel bir araştırma yapmanın ikinci basamağı, araştırma sorusunu belirlemektir.
Çözüm: Y (Yanlış)
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Bilimsel bir araştırma yaparken izlediğimiz adımları hatırlayalım.
- Adım 1: Merak ettiğimiz bir konuyu, yani araştırma yapacağımız sorunu belirleriz.
- Adım 2: Bu sorunla ilgili geçici bir çözüm yolu, yani bir varsayım (hipotez) oluştururuz.
Dolayısıyla araştırma sorusunu belirlemek, ikinci değil, birinci basamaktır.
3. (….) Üç boyutlu yazıcılar, gelecekte insanların yaşamlarını kolaylaştıracak önemli bir buluştur.
Çözüm: D (Doğru)
Açıklama: Evet, bu ifade doğrudur. Üç boyutlu (3D) yazıcılar sayesinde artık sadece kağıda değil, bilgisayarda tasarladığımız herhangi bir nesneyi katı bir madde olarak üretebiliyoruz. Tıpta protez organ yapımından, sanayide parça üretimine kadar birçok alanda kullanılıyor ve gelecekte hayatımızı daha da kolaylaştıracaklar.
4. (….) Bilimsel ve teknolojik gelişmeler günümüzde eskiye oranla çok yavaş olmaktadır.
Çözüm: Y (Yanlış)
Açıklama: Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Tam tersine, günümüzde bilimsel ve teknolojik gelişmeler eskiye göre çok daha hızlı ilerlemektedir. Düşünsenize, dedelerimizin zamanında olmayan cep telefonları, internet, akıllı televizyonlar şimdi hayatımızın vazgeçilmezi oldu. Her gün yeni bir buluş haberini duyuyoruz!
5. (….) Psikoloji biliminin yaptığı araştırmalar sonucunda anne ve babalar çocuklarının büyüme aşamalarını daha kolay takip edebilirler.
Çözüm: D (Doğru)
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Psikoloji, insan davranışlarını ve zihinsel süreçleri inceler. Özellikle çocuk psikolojisi alanı, çocukların hangi yaşta nasıl davrandığını, neye ihtiyaç duyduğunu araştırır. Bu bilgiler sayesinde anne ve babalar, çocuklarını daha iyi anlar ve onların gelişimine daha doğru destek olabilirler.
6. (….) Bilimsel araştırma sırasında tek bir kaynaktan yararlanılmalıdır.
Çözüm: Y (Yanlış)
Açıklama: Çok önemli bir kuralı hatırlayalım: Bilimsel bir araştırma yaparken ASLA tek bir kaynağa bağlı kalmamalıyız. Bu ifade yanlıştır. Doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmak için mutlaka farklı kaynaklardan (kitap, makale, internet sitesi, ansiklopedi vb.) yararlanmalı ve bu kaynaklardaki bilgileri karşılaştırmalıyız.
7. (….) Telif hakkı saklı olan ürünleri yasal olan yollardan temin etmeliyiz.
Çözüm: D (Doğru)
Açıklama: Bu ifade doğrudur ve çok önemli bir ahlaki kuraldır. Bir yazarın kitabını, bir müzisyenin şarkısını veya bir yazılımcının programını izinsiz kopyalamak, yani korsan yollarla elde etmek, o kişilerin emeğine saygısızlıktır ve aynı zamanda bir suçtur. Emeğe saygı göstermek için ürünleri her zaman yasal yollardan, yani satın alarak temin etmeliyiz.
8. (….) Korsan yayınları çoğaltan ve satan kişiler bu işle ilgili devlete vergi öderler.
Çözüm: Y (Yanlış)
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Korsan yayıncılık yasa dışı bir faaliyettir, yani bir suçtur. Suç olan bir işin vergisi olmaz. Devlet, korsan yayıncılığı engellemek için mücadele eder, onlardan vergi almaz. Vergi, yasal olarak kazanılan paralardan devlete ödenen paydır.
***
Ç. Aşağıdaki cümlelerde verilen boşlukları, kutucuklarda verilen ifadelerden uygun olanlarıyla tamamlayınız. İfadelere uygun ekler getirebilirsiniz.
Kutucuklardaki kelimeler: TÜBİTAK, patent, tarih, telif, bandrol, filozof, bilim, felsefe, teknoloji
1. Bireyler ……………….. bilimi sayesinde ait oldukları milletin geçmişini öğrenir, kültürünü ve millî değerlerini tanır.
Cevap: tarih
2. ……………….. bilimi, insanların olayları eleştirel ve sorgulayıcı bir bakış açısıyla değerlendirmesine katkı sağlar.
Cevap: Felsefe
3. Felsefe biliminde görüş belirten kişilere ……………….. adı verilir.
Cevap: filozof
4. ……………….. ülkemizde bilim ve teknolojinin gelişmesine katkı sağlayan bir kurumdur.
Cevap: TÜBİTAK
5. İnsanların, doğada bulunan ham maddeleri kendi işlerine yarar hâle getirebilmek ve yenilikler bulmak için kullandıkları farklı yöntemleri de içine alan tekniklerin tümüne ……………….. adı verilir.
Cevap: teknoloji
6. Buluş yapan insanın, buluş konusu ürününü belirli bir süre üretme, kullanma ve satma hakkına ……………….. denir.
Cevap: patent
7. İnsanların her türlü fikri ve emeği ile meydana getirdiği bilgi, düşünce, sanat eseri ve ürününün kullanılması ve kopyalanması ile ilgili hukuken sağlanan haklara ……………….. adı verilir.
Cevap: telif
8. Kitap, CD, kaset, DVD gibi süresiz yayınların üzerlerinde bulundurması gereken baskılı etikete ……………….. denir.
Cevap: bandrol
***
Umarım tüm cevapları doğru bir şekilde bulmuşsunuzdur. Anlamadığınız bir yer olursa, derste tekrar sormaktan çekinmeyin. Unutmayın, sormak öğrenmenin yarısıdır! Hepinize iyi çalışmalar dilerim.