Harika bir görev! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte kitabımızdaki bu sayfayı inceleyip, “Düşünelim Tartışalım” kısmındaki soruyu adım adım çözeceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
Soru: Kitabınızın 104. sayfasında yer alan haritayı inceleyiniz (Harita 3.16). Ülkemizde yapılan tarım ve hayvancılık faaliyetlerini harita üzerinde göstererek bunların nüfusun dağılışı üzerindeki etkisini tartışınız. Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm:
Bu soru, bizden ezbere bir cevap istemiyor. Bizden birer kaşif gibi düşünmemizi, haritayı ve metindeki bilgileri birleştirerek bir sonuca varmamızı istiyor. Hadi bu kaşif görevini adım adım tamamlayalım!
Adım 1: Metindeki İpuçlarını Yakalayalım
Öncelikle soruyu çözmemize yardımcı olacak metni ve görselleri dikkatlice inceleyelim. Metin bize ne anlatıyor?
- Yoğun Nüfuslu Yerler: Ülkemizin kıyı kesimlerinde, özellikle Çukurova, Bafra ve Çarşamba Ovaları gibi verimli topraklarda tarım yapıldığı için nüfusun daha kalabalık olduğunu söylüyor. Çünkü tarım, insanlara hem yiyecek hem de iş imkânı sağlar. İnsanlar da geçimlerini sağlayabilecekleri yerlere yerleşirler.
- Seyrek Nüfuslu Yerler:Erzurum-Kars Platosu gibi yerlerde ise toprak verimli olsa bile iklimin çok soğuk ve yeryüzü şekillerinin engebeli olması, tarımı zorlaştırır. Bu yüzden buralarda nüfus daha azdır.
- Hayvancılığın Rolü: Büyük şehirlerin (İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa) etrafında kümes ve büyükbaş hayvancılığı yapıldığını belirtiyor. Neden? Çünkü büyük şehirlerde yaşayan milyonlarca insanın et, süt, yumurta gibi ihtiyaçları var. Bu da yeni bir iş kolu yaratıyor ve insanlar bu sayede geçimini sağlıyor.
Adım 2: Görselleri Konuşturalım
Şimdi de görsellerin bize fısıldadıklarına kulak verelim:
- Görsel 3.28: Ordu ve Giresun’da fındık üretimi. Bu bölgedeki binlerce aile geçimini fındıktan sağlar. Bu durum, Karadeniz’in bu kıyı şeridinde nüfusun toplanmasına neden olur.
- Görsel 3.29: Adana ve çevresinde (yani Çukurova’da) pamuk, zeytin, turunçgiller gibi birçok ürün yetişiyor. Bu kadar çok çeşit ürün, o bölgenin ne kadar verimli olduğunu ve ne kadar çok insana iş imkânı sunduğunu gösteriyor. Bu yüzden Adana ve çevresi kalabalık bir yerdir.
- Görsel 3.30: İzmir ve çevresinde tütün ve üzüm. Ege Bölgesi de verimli ovalarıyla bilinir ve bu tarımsal faaliyetler sayesinde nüfusu yoğundur.
- Görsel 3.31: Ülkemizin doğusunda büyükbaş hayvancılık. Metinde Erzurum-Kars Platosu’nda nüfusun az olduğu söylenmişti. Ancak bu, orada kimsenin yaşamadığı anlamına gelmez. Orada yaşayan insanlar da geçimlerini genellikle hayvancılıkla sağlarlar. Özellikle yazın yeşeren gür çayırlar, büyükbaş hayvancılık için çok elverişlidir.
Adım 3: Harita ile Bilgileri Birleştirelim (Sonuca Ulaşma)
Şimdi en önemli kısma geldik. Elimizde metinden ve görsellerden topladığımız bir sürü bilgi var. Kitabımızın 104. sayfasındaki Türkiye Tarım ve Hayvancılık Haritası’nı (Harita 3.16) açtığımızı hayal edelim. O haritayı, bir de Türkiye Nüfus Yoğunluğu Haritası ile karşılaştırdığımızda şunları fark ederiz:
Sonuç: Ülkemizde tarım ve hayvancılık faaliyetleri, nüfusun dağılışını doğrudan etkiler.
Açıklaması:
İklimin ılıman, yeryüzü şekillerinin sade ve toprakların verimli olduğu kıyı ovalarında (Çukurova, Ege, Karadeniz ve Marmara’nın kıyıları) çeşitli tarım ürünleri yetiştirilir. Bu durum, bu bölgelerde iş imkânlarını artırır ve insanları bu bölgelere çeker. Bu yüzden bu bölgelerin nüfusu yoğundur.
Buna karşılık, iklimin sert ve arazinin engebeli olduğu iç ve doğu bölgelerimizde tarım imkânları daha kısıtlıdır. Bu bölgelerde nüfus daha seyrektir. Ancak bu bölgelerde de hayvancılık gibi önemli ekonomik faaliyetler yapılır ve bu faaliyetler, oradaki nüfusun geçim kaynağını oluşturur.
Unutmayın çocuklar, insanlar tarih boyunca yaşamak için verimli ve güvenli yerleri seçmişlerdir. Tarım ve hayvancılık da bir bölgeyi yaşanılır kılan en önemli etkenlerdendir. İşte bu yüzden haritalara baktığımızda tarım alanları ile kalabalık yerlerin genellikle üst üste geldiğini görürüz!