Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte ülkemizdeki nüfusun dağılışını gösteren bu haritayı ve tabloyu inceleyeceğiz. Neden bazı şehirlerimizde çok fazla insan yaşarken bazılarında daha az insan yaşadığını hep birlikte, adım adım anlayacağız. Haydi başlayalım!
Soru: Aşağıda ülkemizin nüfus miktarının illere göre dağılımı verilmiştir. Haritayı inceleyiniz. Ülkemizin fiziki özelliklerini de göz önünde bulundurarak nüfusun ülkemize dağılışını yorumlayınız.
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruyu çözmek için önce haritayı dikkatlice okumalı, sonra da yukarıdaki tablodaki bilgilerle haritayı birleştirmeliyiz. Bu sayede nüfusun neden bu şekilde dağıldığını çok daha iyi anlayabiliriz.
Adım 1: Haritayı Anlayalım
Öncelikle haritamıza bir göz atalım. Haritanın sağ alt köşesinde “Toplam Nüfus (Kişi)” yazan bir bölüm var. Buna lejant diyoruz. Lejant, haritadaki renklerin ne anlama geldiğini bize söyler.
- Açık renkler, nüfusun az olduğu illeri gösteriyor.
- Renkler koyulaştıkça, o illerde yaşayan insan sayısının, yani nüfusun arttığını anlıyoruz.
Haritaya baktığımızda, en koyu renklerin İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli gibi illerde olduğunu görüyoruz. Yani bu illerimiz ülkemizin en kalabalık yerleri. Diğer yandan Tunceli, Bayburt, Ardahan, Hakkari gibi Doğu Anadolu’daki bazı illerimiz ile Sinop, Bartın gibi Karadeniz’in bazı kesimlerinde renklerin daha açık olduğunu, yani nüfusun daha seyrek olduğunu fark ediyoruz.
Adım 2: Nüfus Neden Bazı Yerlerde Yoğun? (Tablo ile Haritayı Birleştirelim)
Şimdi “Neden bu kalabalık şehirler bu kadar çok insanı çekiyor?” sorusuna cevap arayalım. Yukarıdaki tablomuz bize bu konuda çok yardımcı olacak.
- İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir: Bu şehirlerimize baktığımızda, hem deniz kenarında olduklarını hem de sanayi ve ticaretin çok geliştiğini biliyoruz. Tablomuza göre, sanayi ve ticaretin geliştiği yerlerde iş imkânları fazladır. Ayrıca bu şehirlerde ulaşım çok kolaydır ve genellikle yeryüzü şekilleri sadedir. İklimleri de ılımandır. Tüm bu olumlu beşerî ve doğal faktörler, insanların bu şehirlere göç etmesini ve nüfusun artmasını sağlamıştır.
- Ankara: Ankara, ülkemizin başkenti. Sanayi ve ticaretin yanı sıra bir yönetim merkezidir. Ulaşım olanakları çok gelişmiştir. Bu da beşerî bir faktör olarak nüfusu kendine çekmiştir.
- Antalya, Adana, Mersin: Bu Akdeniz şehirlerimizde ise hem verimli tarım arazileri (tarım), hem de turizm faaliyetleri çok gelişmiştir. Ayrıca iklimin ılıman olması da insanları bu bölgelere çeken önemli bir doğal faktördür.
Adım 3: Nüfus Neden Bazı Yerlerde Seyrek? (Yine Tablo ve Haritadan Yardım Alalım)
Peki, neden bazı illerimiz daha az nüfusa sahip? Cevabı yine tablomuzda gizli.
- Doğu Anadolu Bölgesi (Hakkari, Muş, Ardahan, Tunceli vb.): Bu bölgemizde yeryüzü şekilleri oldukça dağlık ve engebelidir. Bu durum hem ulaşımı zorlaştırır hem de tarım ve sanayi gibi ekonomik faaliyetleri sınırlar. Ayrıca iklim kış aylarında çok sert ve soğuk geçer. Bu zorlu doğal koşullar, nüfusun bu bölgelerde daha az olmasına neden olmuştur.
- Batı Karadeniz’in Dağlık Kesimleri (Kastamonu, Sinop çevresi): Bu bölgeler de yine dağlık ve engebeli arazilere sahiptir. Bu durum, büyük şehirlerin ve sanayi tesislerinin kurulmasını zorlaştırdığı için nüfus daha seyrektir.
- Tuz Gölü ve Çevresi: Bu bölgede ise iklimin kurak olması ve su kaynaklarının yetersizliği nüfusun seyrek olmasında önemli bir etkendir.
Sonuç:
Sevgili arkadaşlar, gördüğümüz gibi ülkemizde nüfusun dağılışı eşit değildir. İnsanlar genellikle;
- İş imkânlarının fazla olduğu (sanayi, ticaret, turizm),
- Ulaşımın kolay olduğu,
- İklimin ılıman olduğu,
- Toprakların verimli ve yeryüzü şekillerinin sade olduğu
yerlerde yaşamayı tercih ediyorlar. Dağlık, engebeli, iklimi sert ve ekonomik faaliyetleri kısıtlı olan yerlerde ise nüfus daha azdır. İşte bu doğal ve beşerî faktörler, haritada gördüğümüz bu nüfus dağılışını ortaya çıkarmaktadır.