Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğin bu iki soruyu senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğim. Hadi başlayalım!
6. Soru: Üç öğrencinin ergenlik döneminde geçirdiği bedensel değişimlerle ilgili aşağıdaki tablo hazırlanmış; öğrencilerde bedensel değişim gözleniyorsa ilgili kutucuğa “+”, gözlenmiyorsa “–” işareti konmuştur.
Buna göre tablodaki 1, 2 ve 3 numaralı kutucuklara aşağıdaki işaretlerden hangisi konulmalıdır?
Bu soruyu çözmek için ergenlik döneminde kızlarda ve erkeklerde görülen bedensel değişimleri hatırlamamız gerekiyor. Bazı değişimler hem kızlarda hem de erkeklerde ortakken, bazıları sadece birine özgüdür. Haydi tabloyu inceleyelim.
Çözüm:
- Adım 1: 1. Öğrenciyi Analiz Edelim
Tabloya baktığımızda 1. öğrencide ses kalınlaşması ve bıyık-sakal oluşumu gözlenmiş (+). Bu iki özellik sadece erkeklere özgü ergenlik belirtileridir. Demek ki 1. öğrenci bir erkek. Koltuk altında kıllanma ise hem kızlarda hem de erkeklerde görülen ortak bir özelliktir. Bu öğrencimiz ergenliğe girdiğine göre, bu ortak özelliğin de onda görülmesi gerekir. Bu yüzden 1 numaralı kutucuğa “+” işareti gelmelidir.
- Adım 2: 2. Öğrenciyi Analiz Edelim
Şimdi 2. öğrenciye bakalım. Bu öğrencide göğüslerin belirginleşmesi gözlenmiş (+). Bu özellik sadece kızlara özgü bir ergenlik belirtisidir. Demek ki 2. öğrenci bir kız. 2 numaralı kutucuk ise bıyık ve sakal oluşumunu soruyor. Bu özellik erkeklere özgü olduğu için bir kız öğrencide gözlenmez. Bu yüzden 2 numaralı kutucuğa “–” işareti gelmelidir.
- Adım 3: 3. Öğrenciyi Analiz Edelim
Son olarak 3. öğrenciyi inceleyelim. Tıpkı 2. öğrenci gibi, onda da göğüslerin belirginleşmesi gözlenmiş (+). Yani 3. öğrenci de bir kız. 3 numaralı kutucuk ise sesin kalınlaşmasını soruyor. Ses kalınlaşması erkeklere özgü bir değişim olduğu için bir kız öğrencide gözlenmez. Bu yüzden 3 numaralı kutucuğa da “–” işareti gelmelidir.
- Adım 4: Sonucu Bulalım
Bulduğumuz işaretleri sırasıyla yazalım: 1 → +, 2 → –, 3 → –.
Şimdi şıklara bakalım:
A) –, +, +
B) +, –, –
C) +, +, –
D) –, –, +
Gördüğümüz gibi bizim bulduğumuz sıralama B) şıkkı ile aynı.
Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır.
7. Soru: İki ayrı zamanda Ahmet’in kanındaki şeker miktarıyla ilgili aşağıdaki grafikler çiziliyor. Grafiklere göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu soruda vücudumuzdaki çok önemli bir denge mekanizmasını, yani kan şekeri ayarını inceliyoruz. Unutma, pankreas adlı organımızdan salgılanan insülin ve glukagon hormonları bu işi yapar. İnsülin, kan şekeri yükselince onu düşürür. Glukagon ise kan şekeri düşünce onu yükseltir.
Çözüm:
- Adım 1: Grafikleri Yorumlayalım
1. Grafik: Kan şekeri miktarı “Normal seviye”nin altından başlayıp zamanla yükselerek normale ulaşıyor. Grafiğin altındaki açıklama da bunu destekliyor: “Kan şekeri düştüğünde pankreastan glukagon hormonu salgılanır ve kandaki şeker miktarı normal seviyesine çıkar.” Bu durum genellikle uzun süre aç kaldığımızda yaşanır.
2. Grafik: Kan şekeri miktarı “Normal seviye”nin üstünden başlayıp zamanla azalarak normale iniyor. Grafiğin altındaki açıklama da bunu söylüyor: “Kan şekeri yükseldiğinde pankreastan insülin hormonu salgılanır ve kandaki şeker miktarı normal seviyesine iner.” Bu durum ise genellikle yemek yedikten sonra, özellikle de şekerli şeyler yediğimizde yaşanır.
- Adım 2: Şıkları Tek Tek Değerlendirelim
Soruda bizden söylenemeyecek olanı, yani yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor.
A) 1. grafik Ahmet’in aç olduğu zaman dilimine ait olabilir.
Aç olduğumuzda kan şekerimiz düşer. 1. grafik de düşük kan şekerinin normale döndüğünü gösteriyor. O zaman bu ifade doğrudur, söylenebilir.B) 2. grafik Ahmet’in yemek yemesinden sonraki zaman dilimine ait olabilir.
Yemek yediğimizde kan şekerimiz yükselir. 2. grafik de yüksek kan şekerinin normale indiğini gösteriyor. O zaman bu ifade de doğrudur, söylenebilir.C) 1. grafikte kandaki şekerin normal seviyesine çıkmasına neden olan hormon insülindir.
1. grafikte kan şekeri düşükten normale çıkıyor, yani yükseliyor. Kan şekerini yükselten hormon glukagondur. Ama bu şıkta “insülin” denmiş. İnsülin kan şekerini düşürürdü. O zaman bu ifade yanlıştır, söylenemez!D) 2. grafikte kandaki şekerin normal seviyesine inmesine neden olan iç salgı bezi pankreastır.
2. grafikte kan şekeri yüksekten normale iniyor. Bunu sağlayan insülin hormonudur. İnsülin hormonunu üreten organımız ise bir iç salgı bezi olan pankreastır. O zaman bu ifade de doğrudur, söylenebilir. - Adım 3: Yanlış Olan Şıkkı Belirleyelim
Değerlendirmelerimiz sonucunda C şıkkındaki ifadenin yanlış olduğunu gördük. Soru da bizden söylenemeyecek olanı istediği için doğru cevabımız C şıkkı oluyor.
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.