6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 127
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Harika bir okuma parçası ve Fen Bilimleri dersimizle ilgili çok güzel sorular var karşımızda. Gelin, bu soruları hep birlikte, adım adım anlayarak çözelim. Tıpkı Sinem Hanım’ın Ayşe teyzeye yardım ettiği gibi, biz de birbirimize yardım ederek bu konuları pekiştirelim.
***
1. Soru: Sinem Hanım, çorbayı tahta kaşık yerine metal kaşıkla karıştırsaydı ne olurdu?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için önce maddelerin ısıyı nasıl ilettiğini hatırlamamız gerekiyor. Bazı maddeler ısıyı çok iyi iletir, bunlara ısı iletkeni diyoruz. Metaller (demir, bakır, alüminyum gibi) harika ısı iletkenleridir. Bazı maddeler ise ısıyı iyi iletmez, bunlara da ısı yalıtkanı diyoruz. Tahta, plastik ve porselen gibi maddeler ise ısı yalıtkanıdır.
Adım 1: Metal kaşık, ısıyı çok iyi ileten bir maddedir. Yani bir iletkendir.
Adım 2: Tahta kaşık ise ısıyı çok kötü ileten bir maddedir. Yani bir yalıtkandır.
Adım 3: Sinem Hanım, sıcak çorbayı metal bir kaşıkla karıştırmaya başlasaydı, çorbanın sıcaklığı (ısısı) metal kaşık boyunca hızla ilerleyerek eline ulaşırdı.
Sonuç:
Eğer Sinem Hanım metal kaşık kullansaydı, kaşığın ucu çok kısa sürede ısınır ve eli yanabilirdi. Bu yüzden annelerimiz de yemek yaparken genellikle tahta kaşık kullanmayı tercih ederler. Çünkü tahta, ısıyı eline iletmez ve güvenli bir kullanım sağlar.
***
2. Soru: Sinem Hanım’ın tencereyi ve tencerenin kapağını kulpundan tutmasının sebebi nedir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı da yine ısı iletkenliği ve ısı yalıtkanlığı ile ilgili, çocuklar.
Adım 1: Tencereler, yemeğin çabucak pişmesi için genellikle metalden yapılır. Çünkü metal, ocaktan aldığı ısıyı yemeğe hızlıca iletir. Bu yüzden tencerenin gövdesi çok sıcak olur.
Adım 2: Tencerenin kulpları (tuttuğumuz yerleri) ise genellikle plastikten veya bakalit gibi ısıyı kötü ileten, yani yalıtkan malzemelerden yapılır.
Adım 3: Sinem Hanım, tencereyi sıcak metal gövdesinden tutsaydı eli yanardı. Ama yalıtkan malzemeden yapılmış kulplardan tuttuğu için ısı eline ulaşmaz ve tencereyi güvenle taşıyabilir. Aynı durum tencerenin kapağı için de geçerlidir. Kapağın kendisi sıcakken, üzerindeki kulp daha soğuk kalır.
Sonuç:
Sinem Hanım’ın tencereyi ve kapağını kulplarından tutmasının sebebi, ellerini sıcaktan korumaktır. Kulplar ısı yalıtkanı maddelerden yapıldığı için tencerenin sıcaklığını ele iletmez ve güvenli bir tutuş sağlarlar.
***
3. Soru: Sinem Hanım, çorbayı porselen kâse yerine metal kâseyle götürseydi ne olurdu?
Çözüm:
Haydi bu son soruyu da yine iletken ve yalıtkan maddeleri düşünerek cevaplayalım.
Adım 1: Porselen, ısıyı yavaş ileten bir maddedir. Yani iyi bir ısı yalıtkanıdır. Bu yüzden sıcak içecekler için porselen veya seramik fincanlar kullanırız.
Adım 2: Metal ise, öğrendiğimiz gibi, ısıyı çok hızlı ileten bir maddedir, yani ısı iletkenidir.
Adım 3: Eğer Sinem Hanım sıcak çorbayı metal bir kâseye koysaydı, kâsenin metali çorbanın ısısını hemen dış yüzeyine iletirdi.
Sonuç:
Eğer çorbayı metal bir kâseyle götürseydi iki önemli sorun ortaya çıkardı:
- Kâseyi Tutmak Zorlaşırdı: Metal kâse dışarıdan çok sıcak olacağı için hasta olan Ayşe teyzenin kâseyi tutması imkânsız hale gelebilir, hatta eli yanabilirdi.
- Çorba Çabuk Soğurdu: Metal, ısıyı sadece ele değil, havaya da çok hızlı bir şekilde yayar. Bu yüzden metal kâsedeki çorba, porselen kâsedekine göre çok daha çabuk soğurdu. Porselen ise yalıtkan olduğu için çorbanın sıcaklığını daha uzun süre korur.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Gördüğünüz gibi Fen Bilimleri dersinde öğrendiğimiz konular, günlük hayatımızın her anında karşımıza çıkıyor