Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için adım adım, tane tane çözeceğim. Böylece konuları çok daha iyi anlayacaksınız. Haydi başlayalım!
8. Soru: İstanbul’dan Ankara’ya seyahat eden Nermin Hanım’ın yol boyunca karşılaştığı tabelalardan bazıları ve o tabelaları gördüğü zaman dilimleri aşağıda verilmiştir. Buna göre Nermin Hanım’ın seyahat ettiği aracın sürat-zaman grafiği aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruyu çözmek için önce Nermin Hanım’ın arabasının süratini bulmamız gerekiyor. Sürati bulmak için formülümüz neydi? Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman. Haydi, tabelaları kullanarak bu formülü uygulayalım.
Adım 1: İlk iki tabela arasındaki yol ve zamanı bulalım.
İlk tabela (Saat 11.15): Ankara’ya kalan yol 320 km.
İkinci tabela (Saat 12.15): Ankara’ya kalan yol 240 km.
Aradan geçen zaman: 12.15 – 11.15 = 1 saat.
Bu 1 saatte alınan yol: 320 km – 240 km = 80 km.
Adım 2: Şimdi bu aralıktaki sürati hesaplayalım.
Sürat = 80 km / 1 saat = 80 km/sa.
Adım 3: Emin olmak için bir sonraki aralığa da bakalım. Bakalım sürat değişmiş mi?
İkinci tabela (Saat 12.15): Ankara’ya kalan yol 240 km.
Üçüncü tabela (Saat 13.15): Ankara’ya kalan yol 160 km.
Aradan geçen zaman: 13.15 – 12.15 = 1 saat.
Bu 1 saatte alınan yol: 240 km – 160 km = 80 km.
Sürat = 80 km / 1 saat = 80 km/sa.
Adım 4: Gördüğünüz gibi, aracın sürati hiç değişmemiş, yani sabit. Sürat her zaman 80 km/sa olarak kalmış. Buna biz sabit süratli hareket diyoruz. Sabit süratli hareketin sürat-zaman grafiği, zaman geçse de sürat değeri değişmediği için düz bir çizgi şeklinde olur.
Adım 5: Şimdi şıklardaki grafiklere bakalım.
- A) şıkkında sürat zamanla artıyor. Bu yanlış.
- B) şıkkında sürat, zaman ilerlerken hep 80 km/sa değerinde sabit kalmış. Yani düz bir çizgi. Bu aradığımız cevap!
- C) şıkkında sürat sabit ama 160 km/sa olarak gösterilmiş. Bu yanlış.
- D) şıkkında sürat zamanla artıyor. Bu da yanlış.
Sonuç olarak, Nermin Hanım’ın aracı sabit 80 km/sa süratle hareket etmektedir. Bunu doğru gösteren grafik B şıkkındadır.
Doğru Cevap: B
9. Soru: Aynı cisme etki eden üç kuvvetin yönü, doğrultusu ve büyüklüğü aşağıdaki tabloda verilmiştir. Cisim, aşağıda özellikleri verilen kuvvetlerden hangisi etki ettiğinde dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olur?
Çözüm:
Çocuklar, bu soruda anahtar kelimemiz “dengelenmiş kuvvetler“. Bir cismin dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olması için üzerine etki eden net kuvvetin (yani bileşke kuvvetin) sıfır (0) olması gerekir. Yani, doğuya çeken kuvvetlerin toplamı, batıya çeken kuvvetlerin toplamına eşit olmalıdır.
Adım 1: Öncelikle mevcut kuvvetlerin bileşkesini (net kuvveti) bulalım. Aynı yöndeki kuvvetleri toplayacağız, zıt yöndeki kuvvetleri çıkaracağız.
Doğu yönüne etki eden kuvvetler: 1. kuvvet (9 N) ve 2. kuvvet (3 N).
Doğu yönündeki toplam kuvvet = 9 N + 3 N = 12 N.
Batı yönüne etki eden kuvvet: 3. kuvvet (16 N).
Batı yönündeki toplam kuvvet = 16 N.
Adım 2: Şimdi net kuvveti bulalım. Doğu ve Batı zıt yönler olduğu için büyük kuvvetten küçük kuvveti çıkarırız.
Net Kuvvet = 16 N (Batı) – 12 N (Doğu) = 4 N.
Net kuvvetin yönü, daha büyük olan kuvvetin yönüdür. Yani net kuvvet Batı yönünde 4 N‘dur.
Adım 3: Cismi dengelemek için ne yapmalıyız? Şu an cisim, Batı’ya doğru 4 N’luk bir kuvvetle çekiliyor. Bu kuvveti sıfırlamak için tam zıttı yönde, yani Doğu yönünde 4 N‘luk bir kuvvet uygulamamız gerekir.
Adım 4: Şıkları inceleyelim ve aradığımız kuvveti bulalım.
- A) Doğu-batı doğrultusunda, doğu yönünde, 12 N büyüklüğünde kuvvet. (Yanlış, bize 4 N lazım.)
- B) Doğu-batı doğrultusunda, batı yönünde, 4 N büyüklüğünde kuvvet. (Yanlış, bu kuvvet mevcut 4 N’luk batı yönündeki kuvveti 8 N’a çıkarır.)
- C) Doğu-batı doğrultusunda, doğu yönünde, 4 N büyüklüğünde kuvvet. (İşte bu! Tam aradığımız kuvvet. 4 N Batı’yı, 4 N Doğu dengeler.)
- D) Doğu-batı doğrultusunda, batı yönünde, 12 N büyüklüğünde kuvvet. (Yanlış, bu kuvvet dengesizliği daha da artırır.)
Sonuç olarak, cisme etki eden 4 N’luk batı yönündeki net kuvveti dengelemek için, doğu yönünde 4 N’luk bir kuvvet uygulamalıyız.
Doğru Cevap: C
Umarım her iki sorunun çözümü de anlaşılır olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri pratik yaparak ve mantığını anlayarak öğrenilir. Başarılar dilerim!