Harika bir çalışma kağıdı! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Bu soruları birlikte çözerek konuları daha iyi pekiştirelim. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için adım adım, tane tane açıklayacağım. Hazırsan başlayalım!
1. Aşağıdaki şemada sindirimde görevli yapı ve organlar sırayla verilmiştir. Şemada “?” ile gösterilen yere aşağıdaki yapı ve organlardan hangisi yazılmalıdır?
Çözüm:
Bu soruda sindirim sistemimizdeki organların izlediği yolu hatırlamamız gerekiyor. Haydi, yediğimiz bir lokmanın vücudumuzdaki yolculuğunu takip edelim!
- Adım 1: Besinler ilk olarak Ağız‘a alınır. Burada hem dişlerle fiziksel hem de tükürük ile kimyasal sindirim başlar.
- Adım 2: Ağızdan sonra besinler Yutak aracılığıyla Yemek borusu‘na iletilir.
- Adım 3: Yemek borusu, kasılıp gevşeyerek lokmayı bir sonraki durağa taşır. İşte o durak, sorumuzun cevabı! Yemek borusundan sonra besinlerin geldiği yer, kaslı bir yapıya sahip olan ve besinleri bir süre depolayıp çalkalayan midemizdir. Midede proteinlerin kimyasal sindirimi başlar.
- Adım 4: Mideden sonra besinler İnce bağırsağa, oradan Kalın bağırsağa ve son olarak sindirilemeyen atıklar Anüs yoluyla vücuttan atılır.
Sıralamaya baktığımızda Ağız → Yutak → Yemek borusu → ? → İnce bağırsak şeklinde devam ediyor. Bu sıralamada boş bırakılan yere gelmesi gereken organ Mide‘dir.
Sonuç: C) Mide
2. Aşağıdaki yapılar ve bu yapıların bulunduğu sistemler eşleştirilecektir. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
Bu soruda ise bize verilen yapıların hangi vücut sistemine ait olduğunu bulup doğru eşleştirmeyi seçmemiz isteniyor. Hadi tek tek bakalım:
- 🔵 İnce bağırsak: Besinlerin sindiriminin tamamlandığı ve emilimin yapıldığı yerdir. Yani bu organımız Sindirim sistemine (3) aittir.
- 🔺 Kemik: Vücudumuza şekil veren, destek olan ve hareket etmemizi sağlayan yapıdır. Bu da Destek ve hareket sistemine (1) aittir.
- ■ Böbrek: Kanımızı süzerek zararlı atıklardan temizleyen organımızdır. Görevi boşaltım yapmaktır. Bu yüzden Boşaltım sistemine (2) aittir.
Şimdi bu eşleştirmeleri (Daire → 3, Üçgen → 1, Kare → 2) şıklarda arayalım. Okları takip ettiğimizde bu eşleştirmelerin hepsini doğru olarak gösteren seçeneğin B şıkkı olduğunu görüyoruz.
Sonuç: B)
3. Bir araştırmacı, aşağıdaki deney düzeneklerini hazırlayarak her kaba eşit miktarda mide öz suyu koyuyor. Araştırmacı, bir süre sonra kaplardaki besinlerin durumlarını gözlemliyor. Buna göre deneyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Çözüm:
Önümüzde bir deney var ve bu deneyle ilgili yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Bu tür sorularda neyin test edildiğini anlamak çok önemlidir. Haydi deneyi analiz edelim.
Adım 1: Deneyi Anlayalım
Araştırmacı üç tane kap hazırlamış.
Her üç kapta da aynı miktarda (10 g) mide öz suyu ve aynı miktarda (100 g) et var.
Değiştirilen tek şey etin büyüklüğü: birinde parça et, diğerinde kuşbaşı et, sonuncusunda ise kıyma var.
Adım 2: Değişkenleri Belirleyelim
Bir deneyde üç tür değişken bulunur:
- Bağımsız Değişken (Deneyde bizim bilerek değiştirdiğimiz şey): Bu deneyde değiştirilen tek şey etin büyüklüğüdür. Yani kıyma, kuşbaşı, parça et olması. Bu, besinin yüzey alanını değiştirir.
- Kontrol Edilen (Sabit Tutulan) Değişken (Deney boyunca aynı kalan şeyler): Mide öz suyu miktarı (yani enzim miktarı), toplam et kütlesi (100 g), kapların bulunduğu ortamın sıcaklığı gibi faktörler sabit tutulmuştur.
- Bağımlı Değişken (Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, gözlemlediğimiz sonuç): Etin ne kadar sürede sindirildiği, yani kimyasal sindirimin hızıdır.
Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
Şimdi bu bilgilere göre şıkları tek tek inceleyelim:
A) Deneyin kontrol değişkeni enzim miktarıdır.
Bu ifade DOĞRUDUR. Çünkü her kaba 10 g mide öz suyu konulmuş, yani enzim miktarı sabit tutulmuştur.
B) Deneyde fiziksel sindirimin kimyasal sindirime etkisi araştırılmaktadır.
Bu ifade DOĞRUDUR. Eti daha küçük parçalara (kuşbaşı, kıyma) ayırmak bir çeşit fiziksel sindirimdir. Deneyde, et ne kadar küçük parçalara ayrılırsa (fiziksel sindirim artarsa), mide öz suyunun (kimyasal sindirim) o kadar hızlı etki edeceği araştırılmaktadır.
C) Deneyin bağımsız değişkeni besinlerin büyüklüğüdür.
Bu ifade DOĞRUDUR. Yukarıda da belirlediğimiz gibi, deneyde bilinçli olarak değiştirilen tek şey etin parça, kuşbaşı veya kıyma olması, yani büyüklüğüdür.
D) Deneyde enzim miktarının kimyasal sindirime etkisi araştırılmaktadır.
İşte bu ifade YANLIŞTIR. Eğer enzim miktarının etkisini araştırmak isteseydik, etin büyüklüğünü aynı tutup (mesela hepsine kıyma koysaydık) kaplara farklı miktarlarda mide öz suyu (örneğin 5 g, 10 g, 15 g) koymamız gerekirdi. Ama deneyde enzim miktarı sabit tutulmuştur.
Soru bizden yanlış olanı istediği için doğru cevabımız D seçeneğidir.
Sonuç: D)
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!