Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri Öğretmenin. Gönderdiğin bu güzel soruları senin için adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğim. Haydi başlayalım!
8. Soru: Aşağıdaki görselde kanın vücuttaki dolaşımı gösterilmiştir.
Görselden yararlanarak,
I. Akciğerler kanın oksijen bakımından zenginleşmesini sağlar.
II. Kalpten böbrek, mide ve karaciğer gibi organlara oksijen bakımından zengin kan gönderilir.
III. Böbrek, mide ve karaciğerden kalbe gönderilen oksijen bakımından fakir olan kan, kalpten de akciğerlere gönderilir.ifadelerinden hangileri söylenebilir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için görseldeki okları ve açıklamaları dikkatlice takip etmemiz yeterli. Unutma, görselde kırmızı renkli kan oksijeni bol olan temiz kanı, mavi renkli kan ise oksijeni az olan kirli kanı temsil ediyor.
Adım 1: I. ifadeyi inceleyelim.
İfadede “Akciğerler kanın oksijen bakımından zenginleşmesini sağlar.” deniyor. Görsele bakalım: Kalpten akciğerlere giden kan mavi, yani oksijence fakir. Akciğerlerden kalbe dönen kan ise kırmızı, yani oksijence zengin. Bu demektir ki kan, akciğerlerde oksijenle doluyor, yani temizleniyor. O zaman bu ifade doğrudur.
Adım 2: II. ifadeyi inceleyelim.
İfadede “Kalpten böbrek, mide ve karaciğer gibi organlara oksijen bakımından zengin kan gönderilir.” deniyor. Görselde kalpten çıkıp organlara giden oka bakalım. Bu okun rengi kırmızı ve üzerinde “Oksijence zengin kan, kalpten diğer organlara gönderilir.” yazıyor. Demek ki bu ifade de doğrudur.
Adım 3: III. ifadeyi inceleyelim.
İfadede “Böbrek, mide ve karaciğerden kalbe gönderilen oksijen bakımından fakir olan kan, kalpten de akciğerlere gönderilir.” deniyor. Bu ifade aslında kirli kanın yolculuğunu anlatıyor. Görseli takip edelim: Organlar kanı kullandıktan sonra kan maviye dönüyor (oksijence fakirleşiyor) ve kalbe geri dönüyor. Sonra kalp, bu mavi renkli kirli kanı temizlenmesi için akciğerlere pompalıyor. Bu ifade de görseldeki dolaşıma tamamen uyuyor. Yani bu ifade de doğrudur.
Sonuç:
Gördüğümüz gibi I, II ve III numaralı ifadelerin hepsi görseldeki bilgilere göre doğrudur. Bu yüzden doğru cevabımız D) I, II ve III seçeneğidir.
9. Soru: Hastanede yatmakta olan bir hasta için acilen B Rh (–) kana ihtiyaç vardır. Bu anonsu duyan dört kişi kan bağışında bulunmak için hastaneye başvurmuştur. Bu kişilerin özellikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablodaki kişilerden hangisinin özellikleri hastanede yatmakta olan hastaya kan vermek için uygundur?
A) Mahmut Bey
B) Yeliz Hanım
C) Yahya Bey
D) Ayşe Hanım
Çözüm:
Bu soruda hastamız için en uygun kan bağışçısını bulmamız gerekiyor. Hastamızın kan grubu B Rh (-). Kan bağışı için bazı önemli kurallar vardır, bunları hatırlayarak tabloyu inceleyelim.
Adım 1: Kan Grubu Uygunluğunu Kontrol Edelim.
Hastamızın kan grubu B. Bu durumda kan alabileceği gruplar B ve 0’dır. Ama en ideali kendi grubu olan B grubundan kan almasıdır. Tabloya baktığımızda;
- Mahmut Bey’in kan grubu A. Bu yüzden hastamıza kan veremez. Mahmut Bey’i eliyoruz.
- Yeliz Hanım, Yahya Bey ve Ayşe Hanım’ın kan grupları B. Bu üç kişi kan grubu olarak uygundur.
Adım 2: Rh Faktörü Uygunluğunu Kontrol Edelim.
Bu en önemli adımlardan biri! Hastamız Rh negatif (–). Bu, kanında Rh proteini olmadığı anlamına gelir. Rh negatif bir kişi sadece Rh negatif kan alabilir. Tabloda “Kanında Rh Proteini Var mı?” sorusuna “Hayır” cevabını verenler Rh negatiftir.
- Yahya Bey için “Evet” denmiş. Yani kendisi Rh pozitif (+). Bu yüzden hastamıza kan veremez. Yahya Bey’i de eledik.
- Geriye Yeliz Hanım ve Ayşe Hanım kaldı. İkisi de Rh negatif.
Adım 3: Diğer Şartları (Kilo) Değerlendirelim.
Kan bağışı yapabilmek için genellikle 18-65 yaş arasında ve en az 50 kg ağırlığında olmak gerekir. Şimdi elimizde kalan iki kişiyi bu açıdan değerlendirelim:
- Yeliz Hanım: 38 yaşında ve 66 kg. Hem yaşı hem de kilosu kan bağışı için gayet uygun.
- Ayşe Hanım: 29 yaşında fakat 47 kg. Kilosu 50 kg’dan az olduğu için kan bağışı yapması sağlık açısından uygun değildir. Ayşe Hanım’ı da bu yüzden eliyoruz.
Sonuç:
Tüm şartları (kan grubu, Rh faktörü, yaş ve kilo) karşılayan tek kişi Yeliz Hanım‘dır. Bu nedenle hastaya kan verebilecek en uygun kişi odur.
Doğru cevap B) Yeliz Hanım seçeneğidir.