6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 109

Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin bu güzel soruları senin için adım adım, tane tane çözeceğim. Anlamadığın bir yer olursa hiç çekinme, tekrar sorabilirsin. Haydi başlayalım!

1. Bir cisme etki eden üç kuvvet yandaki şekilde verilmiştir. Cisim ve cisme etki eden kuvvetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu soruyu çözmek için önce resimdeki kuvvetleri dikkatlice incelemeliyiz. Unutma, kuvvetin yönü, doğrultusu ve büyüklüğü gibi özellikleri vardı.

Hadi resme bakalım: Cisme sağa doğru (yani Doğu yönünde) 12 N ve 20 N’luk iki kuvvet etki ediyor. Sola doğru (yani Batı yönünde) ise 8 N’luk bir kuvvet var.

Şimdi şıkları tek tek değerlendirelim:

Adım 1: Şıkları İnceleme

• A) Kuvvetlerin doğrultuları aynıdır.
  Doğrultu, kuvvetin uygulandığı çizgi demektir. Tıpkı bir yol gibi düşünebilirsin. Bütün kuvvetler “Doğu-Batı” yolu üzerinde. Yani hepsinin doğrultusu aynıdır. Bu ifade doğru görünüyor.
• B) Kuvvetlerin yönleri aynıdır.
  Yön ise okun gösterdiği taraftır. 12 N ve 20 N’luk kuvvetler Doğu yönüne bakarken, 8 N’luk kuvvet Batı yönüne bakıyor. Yani hepsinin yönü aynı değil. Bu ifade yanlıştır.
• C) Kuvvetlerin büyüklükleri aynıdır.
  Kuvvetlerin büyüklükleri 8 N, 12 N ve 20 N olarak verilmiş. Gördüğün gibi hepsi birbirinden farklı. Bu ifade de yanlıştır.
• D) Cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
  Bir cismin dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olması için üzerine etki eden net kuvvetin (bileşke kuvvetin) sıfır olması gerekir. Bunu sanki bir halat çekme yarışı gibi düşünelim.

  Önce aynı yöne çekenleri toplayalım: 12 N + 20 N = 32 N (Doğu yönüne)
  Şimdi zıt yöne çeken kuvveti çıkaralım: 32 N (Doğu) – 8 N (Batı) = 24 N (Doğu yönüne)
  Net kuvvet sıfır olmadığı için bu cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Bu ifade de yanlıştır.

Adım 2: Sonuca Ulaşma

Tüm şıkları incelediğimizde, doğru olan tek ifadenin A şıkkı olduğunu görüyoruz.

Sonuç: A

2. Dört atlet, saat 10.00’da yarışa başlamıştır. Atletlerin yarışı bitirme saatleri aşağıda verilmiştir. Buna göre en süratli atlet aşağıdakilerden hangisidir?

Sevgili öğrencim, bu soruda “en süratli” olanı bulmamız isteniyor. Süratli olmak demek, aynı yolu en kısa sürede tamamlamak demektir. Yarışa hepsi aynı anda (10.00’da) başladığına göre, yarışı en erken bitiren en süratli olandır.

Adım 1: Tabloyu İnceleme

Atletlerin yarışı bitirme saatlerine bakalım:

• Serpil: 10.38
• Kemal: 10.37
• Ümit: 10.34
• Hande: 10.35

Adım 2: En Kısa Süreyi Bulma

Bu saatler arasında en erken olan hangisi? Tabii ki 10.34! Bu, Ümit’in yarışı sadece 34 dakikada bitirdiği anlamına gelir. Diğerleri daha uzun sürede bitirmiş.

• Ümit: 34 dakika
• Hande: 35 dakika
• Kemal: 37 dakika
• Serpil: 38 dakika

Yarışı en kısa sürede tamamlayan Ümit olduğu için en süratli atlet de odur.

Sonuç: D) Ümit

3. Yandaki cisim iki kuvvetin etkisi altındadır. Cisme etki eden bileşke kuvvetle ilgili,

I. 45 N büyüklüğündedir.

II. Doğu-batı doğrultusundadır.

III. Batı yönündedir.

ifadelerinden hangileri söylenebilir?

Bu soruda bizden “bileşke kuvveti” yani “net kuvveti” bulmamız ve özelliklerini söylememiz isteniyor. Bileşke kuvvet, birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvettir.

Adım 1: Kuvvetleri Analiz Etme

Cisme zıt yönlerde iki kuvvet etki ediyor:

• Sola doğru (Batı yönünde): 25 N
• Sağa doğru (Doğu yönünde): 20 N

Adım 2: Bileşke Kuvveti Hesaplama

Kuvvetler zıt yönlü olduğu için bileşke kuvveti bulurken büyük olan kuvvetten küçük olanı çıkarırız. Yönü ise büyük olan kuvvetin yönü olur.

Bileşke Kuvvetin Büyüklüğü: 25 N – 20 N = 5 N
Bileşke Kuvvetin Yönü: Büyük olan kuvvet 25 N batı yönünde olduğu için, bileşke kuvvet de Batı yönündedir.

Adım 3: Verilen İfadeleri Değerlendirme

Şimdi bulduğumuz sonuca göre ifadeleri kontrol edelim:

• I. 45 N büyüklüğündedir. Bu yanlış. Eğer kuvvetler aynı yönlü olsaydı toplardık ve 45 N olurdu. Ama zıt yönlü oldukları için çıkardık ve sonucu 5 N bulduk.
• II. Doğu-batı doğrultusundadır. Bu doğru. Çünkü her iki kuvvet de doğu-batı çizgisi üzerinde. Dolayısıyla bileşke kuvvet de bu doğrultuda olacaktır.
• III. Batı yönündedir. Bu da doğru. Hesaplamamızda bileşke kuvvetin yönünü Batı olarak bulmuştuk.

Sonuç olarak II ve III numaralı ifadeler doğrudur.

Sonuç: D) II ve III

4. Yanda bir hareketlinin sürat-zaman grafiği verilmiştir. Hareketliyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Grafik okuma soruları çok keyiflidir! Bu bir sürat-zaman grafiği. Dikey eksen (yukarı-aşağı) sürati, yatay eksen (sağa-sola) ise zamanı gösteriyor.

Adım 1: Grafiği Okuma

Grafiğe baktığımızda, zaman ilerlerken (0’dan 12. saniyeye kadar) sürat çizgisinin hep 12’de sabit kaldığını görüyoruz. Bu ne anlama geliyor? Bu aracın sürati hiç değişmemiş, hep 12 m/sn’de kalmış. Yani bu araç sabit süratli hareket yapıyor.

Adım 2: Şıkları Değerlendirme

Şimdi bu bilgiyle şıkları kontrol edelim ve yanlış olanı bulalım.

• A) Sürati zamanla artmaktadır.
  Grafiğe baktığımızda süratin hiç artmadığını, hep 12 m/sn’de sabit kaldığını görüyoruz. O zaman bu ifade yanlıştır.
• B) Sabit süratle hareket eder.
  Evet, grafikten anladığımız tam olarak buydu. Sürat hep 12. Bu ifade doğrudur.
• C) 1 sn.de 12 m yol alır.
  Aracın sürati 12 m/sn. Bu “saniyede 12 metre” demektir. Yani 1 saniyede 12 metre yol alır. Bu ifade de doğrudur.
• D) Eşit zaman aralıklarında eşit yollar alır.
  Bu, sabit süratli hareketin tanımıdır. Süratin değişmiyorsa, her saniye aynı miktarda yol alırsın. Örneğin bu araç her saniye 12 metre yol alır. Bu ifade de doğrudur.

Adım 3: Yanlış İfadeyi Bulma

Soru bizden yanlış olan ifadeyi istediği için cevabımız A şıkkıdır.

Sonuç: A