Harika bir çalışma kağıdı, sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin en keyifli konularından olan Güneş ve Ay tutulmalarını ne kadar anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Hadi gelin, bu soruları birlikte adım adım, tane tane çözelim.
A. Aşağıda Ay ve Güneş tutulmalarının özellikleri numaralandırılarak verilmiştir. Bu özellikleri ait olduğu tutulma türleriyle örnekteki gibi eşleştiriniz.
Bu soruda bize verilen özellikleri doğru tutulma türü ile eşleştirmemiz isteniyor. Önce Ay ve Güneş tutulmalarının en önemli özelliklerini kısaca hatırlayalım:
Güneş Tutulması: Ay, Güneş ile Dünya’nın arasına girer. Ay’ın gölgesi Dünya’nın üzerine düşer. Bu olay Ay’ın yeni ay evresinde gerçekleşir. Sıralama: Güneş – Ay – Dünya.
Ay Tutulması: Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer. Dünya’nın gölgesi Ay’ın üzerine düşer. Bu olay Ay’ın dolunay evresinde gerçekleşir. Sıralama: Güneş – Dünya – Ay.
Şimdi bu bilgilere göre maddeleri eşleştirelim.
Ay Tutulması ile ilgili olanlar:
- 1. Ay, dolunay evresindeyken gözlenir:Çünkü Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay’ın arasına girer ve biz Dünya’dan Ay’ın tamamını aydınlık görmemiz gerekirken (dolunay) Dünya’nın gölgesi yüzünden göremeyiz.
- 4. Dünya, güneş ışığının Ay’a ulaşmasını engeller:Bu, Ay tutulmasının tanımıdır zaten! Dünya, bir perde gibi araya girerek Güneş ışınlarının Ay’a gitmesini engeller ve Ay, Dünya’nın gölgesinde kalır.
- 6. Dünya, Ay ile Güneş arasındayken gerçekleşir:Bu da Ay tutulmasındaki gök cisimlerinin doğru sıralamasıdır: Güneş – Dünya – Ay.
Güneş Tutulması ile ilgili olanlar:
- 2. Ay, yeni ay evresindeyken gözlenir:Çünkü Güneş tutulmasında Ay, Dünya ile Güneş arasındadır ve Ay’ın bize karanlık olan yüzü dönüktür. Bu evreye yeni ay diyoruz.
- 3. Ay’ın gölgesi, Dünya’nın üzerine düşer:Ay, araya girdiği için onun gölgesi bizim üzerimize, yani Dünya’ya düşer ve o bölgedeki insanlar Güneş’i göremez.
- 5. Ay, Dünya ve Güneş arasındayken gerçekleşir:Bu da Güneş tutulmasındaki gök cisimlerinin doğru sıralamasıdır: Güneş – Ay – Dünya.
B. Bir öğrenci Güneş ve Ay tutulması modelini oluşturmak için sınıfa aşağıdaki malzemeleri getiriyor. Buna göre verilen soruları cevaplayınız. Cevaplarınızı noktalı yerlere yazınız.
Bu bölümde ise bir model üzerinden tutulmaları canlandıracağız. Elimizdeki malzemeler: Portakal, El feneri, Ceviz.
1. Öğrencinin getirdiği malzemeler hangi gök cisimlerini temsil etmektedir?
Adım 1: Modelimizde bir ışık kaynağına ihtiyacımız var. Evrenimizdeki ışık kaynağı Güneş’tir. Malzemelerden hangisi ışık yayar? Tabii ki el feneri. O zaman el feneri Güneş‘i temsil eder.
Adım 2: Geriye portakal ve ceviz kaldı. Bunlar Dünya ve Ay’ı temsil edecek. Gerçekte Dünya, Ay’dan daha büyüktür. O zaman büyük olan portakal Dünya‘yı, küçük olan ceviz ise Ay‘ı temsil etmelidir.
Sonuç:
- El feneri:Güneş
- Portakal:Dünya
- Ceviz:Ay
2. Öğrenci Ay tutulması modelini oluştururken malzemelerin birbirine göre konumu nasıl olmalıdır?
Harika bir soru! Ay tutulması modelini yapmak için gök cisimlerinin doğru sıralamasını hatırlamalıyız.
Adım 1: Ay tutulmasında sıralama Güneş – Dünya – Ay şeklindedir. Dünya, Ay’ı gölgesinde bırakır.
Adım 2: Malzemelerimizi bu sıraya göre yerleştirelim: El feneri (Güneş) – Portakal (Dünya) – Ceviz (Ay).
Sonuç:
El fenerini açıp sabit bir yere koyarız. Karşısına portakalı (Dünya) yerleştiririz. Portakalın arkasına, yani gölgesinin düştüğü yere de cevizi (Ay) koyarız. Böylece el fenerinden gelen ışık portakala çarpar ve Ay’ı temsil eden cevizin üzerine Dünya’yı temsil eden portakalın gölgesi düşer. İşte size harika bir Ay tutulması modeli!
3. Öğrenci Güneş tutulması modelini oluştururken malzemelerin birbirine göre konumu nasıl olmalıdır?
Şimdi de Güneş tutulması modelini kuralım. Yine sıralamayı hatırlayarak işe başlayalım.
Adım 1: Güneş tutulmasında sıralama Güneş – Ay – Dünya şeklindedir. Bu sefer Ay, Güneş’i görmemizi engeller.
Adım 2: Malzemelerimizi bu yeni sıraya göre yerleştirelim: El feneri (Güneş) – Ceviz (Ay) – Portakal (Dünya).
Sonuç:
Yine el fenerimiz sabit duruyor. Bu sefer el feneri ile portakalın arasına cevizi (Ay) koyarız. El fenerini yaktığımızda, cevizin gölgesinin portakalın (Dünya) üzerine düştüğünü görürüz. Portakalın üzerindeki o küçük gölgeli alanda yaşayanlar, Güneş tutulmasını gözlemliyor demektir. İşte bu kadar basit!