6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 173
Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte 4. Bölüm Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları’nı çözeceğiz. Haydi, kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, başlayalım!
Bu etkinlikte sesin özellikleri, yansıması, soğurulması ve ses teknolojileri ile ilgili bildiklerimizi pekiştireceğiz. Soruları dikkatlice okuyup adım adım ilerleyeceğiz.
A. Aşağıda harflendirilerek verilen kavramları ilgili oldukları ifadelerle eşleştiriniz.
Bu bölümde, soldaki tanımların sağdaki hangi kavrama ait olduğunu bulacağız. Tıpkı bir yapbozun parçalarını birleştirmek gibi!
1. Kaynaktan çıkan sesin bir engele çarptıktan sonra geldiği ortama dönmesi.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanımı düşünelim. Ses bir yere çarpıyor ve geri dönüyor. Tıpkı bir topu duvara attığımızda bize geri sekmesi gibi.
Adım 2: Sesin bir engele çarpıp yön değiştirerek geri dönmesi olayına biz sesin yansıması diyoruz.
Sonuç: b) Sesin yansıması
2. Balıkçı teknelerinde balık sürülerinin yerini belirlemek için kullanılan araç.
Çözüm:
Adım 1: Balıkçılar suyun altında göremedikleri balık sürülerini bulmak için bir teknoloji kullanırlar. Bu teknoloji, suya ses dalgaları gönderir ve bu dalgaların balık sürülerine çarpıp geri dönmesini dinler.
Adım 2: Ses dalgaları kullanarak su altında yön bulma ve cisimlerin yerini tespit etme işini yapan aletin adı Sonar‘dır.
Sonuç: d) Sonar
3. Trafikte otomobillerin hızını tespit etmek için kullanılan araç.
Çözüm:
Adım 1: Trafik polislerinin kullandığı ve arabaların hızını ölçen bir alet var. Bu alet, ses dalgaları değil, radyo dalgaları göndererek çalışır.
Adım 2: Radyo dalgalarıyla cisimlerin hızını ve yerini tespit eden bu cihaza Radar denir. Unutmayın, sonar su altında sesle, radar ise havada radyo dalgalarıyla çalışır.
Sonuç: e) Radar
4. Bir engelle karşılaşan sesin yansıyarak tekrar duyulması.
Çözüm:
Adım 1: Boş bir odada veya dağların arasında bağırdığımızda sesimizin bir süre sonra tekrar bize geldiğini duyarız. İşte bu, sesimizin bir engele (duvar, dağ vb.) çarpıp yansıması ve kulağımıza tekrar ulaşmasıdır.
Adım 2: Sesin yansıdıktan sonra tekrar duyulması olayına Yankı adını veriyoruz.
Sonuç: f) Yankı
5. Anne karnındaki bebeklerin cinsiyetini, gelişimini ve sağlık durumunu öğrenmek için kullanılan araç.
Çözüm:
Adım 1: Doktorlar, anne karnındaki bebeği görmek için insan kulağının duyamayacağı kadar yüksek frekanslı ses dalgaları kullanan bir cihaz kullanırlar. Bu ses dalgaları bebeğe çarpıp geri döner ve bilgisayar ekranında bir görüntü oluşturur.
Adım 2: Bu tıbbi görüntüleme yöntemine ve kullanılan cihaza Ultrason denir.
Sonuç: ç) Ultrason
6. Ses kaynağından çıkan sesin bir engel tarafından tutulması.
Çözüm:
Adım 1: Ses bir maddeye çarptığında yansımak yerine o madde tarafından “emilebilir”, yani yutulabilir. Özellikle yumuşak ve pürüzlü yüzeyler sesi iyi emer.
Adım 2: Sesin bir madde tarafından tutulması, emilmesi olayına sesin soğurulması diyoruz.
Sonuç: c) Sesin soğurulması
7. Bir ortamdaki sesin yayılmasını önlemek için yapılan uygulama.
Çözüm:
Adım 1: Bazen sesin bir odadan diğerine geçmesini istemeyiz. Mesela bir müzik stüdyosunda veya sinema salonunda sesin dışarı çıkmaması ya da dışarıdaki gürültünün içeri girmemesi gerekir. Bunun için duvarlara özel malzemeler kaplanır.
Adım 2: Sesin yayılmasını engellemek için yapılan bu işlemlere genel olarak ses yalıtımı denir.
Sonuç: a) Ses yalıtımı
B. Aşağıda verilen ifadeler doğru ise ifadelerin başındaki kutucuklara “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
Şimdi de cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Dikkatli okuyalım!
1. Maddeyle karşılaşan ses soğurulabilir.
Çözüm:
Adım 1: Soğurulma neydi? Sesin bir madde tarafından emilmesi, tutulmasıydı. Örneğin, yastık, halı, perde gibi eşyalar sesi emer.
Adım 2: Ses dalgaları bir maddeye çarptığında enerjisinin bir kısmı o madde tarafından yutulur. Bu yüzden bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
2. Kar yağdıktan sonra sokakların sessiz olmasının sebebi sesin yansımasıdır.
Çözüm:
Adım 1: Kar taneleri yumuşak ve aralarında boşluklar olan bir yapıya sahiptir. Bu tür yapılar sesi yansıtır mı, yoksa emer mi? Düşünelim…
Adım 2: Yumuşak ve pürüzlü yüzeyler sesi yansıtmak yerine soğurur, yani emer. Kar da sesi soğurduğu için etraf daha sessiz olur. Cümlede ise “yansımasıdır” diyor.
Adım 3: Bu nedenle bu ifade yanlıştır. Doğrusu “sesin soğurulmasıdır” olmalıydı.
Sonuç: Y
3. Sonarlar deniz tabanının derinliğini hesaplamak için kullanılabilir.
Çözüm:
Adım 1: Sonar cihazının ses dalgaları gönderip geri dönme süresine göre uzaklığı ölçtüğünü öğrenmiştik. Bu yöntemle balık sürülerinin yeri bulunabildiği gibi, denizin ne kadar derin olduğu da ölçülebilir.
Adım 2: Gemi bir ses dalgası gönderir, dalganın deniz tabanına çarpıp geri gelme süresini ölçer ve bu süreden derinliği hesaplar. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
4. Tiyatro ve sinema salonlarının iç kısmı sesi soğuran maddelerle kaplanır.
Çözüm:
Adım 1: Sinema veya tiyatroya gittiğinizde duvarların ve koltukların genellikle kumaş gibi yumuşak malzemelerle kaplı olduğunu fark ettiniz mi? Bunun bir sebebi var.
Adım 2: Amaç, sesin duvarlardan yansıyarak yankı yapmasını önlemek ve sesin daha net duyulmasını sağlamaktır. Bu yüzden sesi iyi emen, yani soğuran malzemeler kullanılır. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
5. Gazlar, sesi katı ve sıvılara göre daha hızlı iletir.
Çözüm:
Adım 1: Sesin yayılması için taneciklere ihtiyacı olduğunu biliyoruz. Tanecikler birbirine ne kadar yakınsa, ses o kadar hızlı iletilir.
Adım 2: Maddenin hallerini düşünelim: Katıların tanecikleri birbirine çok yakındır. Sıvılarınki biraz daha uzaktır. Gazların tanecikleri ise birbirinden çok uzaktır.
Adım 3: Bu durumda ses en hızlı katılarda, sonra sıvılarda, en yavaş ise gazlarda yayılır. Cümle ise tam tersini söylüyor. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Sonuç: Y
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Anlamadığınız bir yer olursa mutlaka sorun. Unutmayın, tekrar yapmak öğrenmenin en iyi yoludur!