Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz.
Bugün sizlerle gönderdiğiniz görseldeki elektrik ünitesiyle ilgili soruları adım adım çözeceğiz. Bu sorular, iletkenlik, yalıtkanlık ve direnç gibi önemli konuları ne kadar anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Hazırsanız, haydi başlayalım!
***
5. Soru: Yandaki görselde verilen elektrik devresindeki ampul yanmaktadır.
Buna göre K sıvısıyla ilgili,
- I. Tuzlu su olabilir.
- II. İletkendir.
- III. Şekerli su olabilir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruyu çözmek için önce görseli dikkatlice inceleyelim. Devrede bir pil, bir ampul ve K sıvısının içine daldırılmış iki tane çubuk (elektrot) var. Ve en önemlisi, ampul yanıyor!
Unutmayın ki, bir ampulün yanması için elektriğin devreyi tam olarak dolaşabilmesi gerekir. Yani devrede hiçbir kesinti olmamalıdır.
Adım 1: Elektrik akımı pilden çıkıp kablolardan geçiyor, K sıvısının içinden diğer kabloya ulaşıyor ve ampulü yakarak devreyi tamamlıyor. Eğer K sıvısı elektriği iletmeseydi, devre tamamlanamaz ve ampul yanmazdı. Bu durumda K sıvısı elektriği iletiyor demektir. Yani iletkendir. Bu yüzden II. ifade doğrudur.
Adım 2: Şimdi hangi sıvıların iletken olduğunu hatırlayalım. Derslerimizde öğrendiğimiz gibi, tuzlu su, içindeki iyonlar sayesinde elektriği çok iyi iletir. Bu yüzden K sıvısı tuzlu su olabilir. Dolayısıyla I. ifade de doğrudur.
Adım 3: Peki ya şekerli su? Şeker, suda çözünür ama elektriği taşıyacak iyonlar oluşturmaz. Bu yüzden şekerli su yalıtkandır, yani elektriği iletmez. Eğer kapta şekerli su olsaydı, ampulümüz yanmazdı. Bu nedenle III. ifade yanlıştır.
Sonuç olarak, doğru olan ifadeler I ve II’dir.
Doğru Cevap: B) I ve II
***
6. Soru: Bir öğrenci aşağıdaki dallanmış ağaç etkinliğinde verilen ifade doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yönünde ilerliyor. Etkinliği hatasız değerlendiren öğrenci hangi çıkışa ulaşır?
Çözüm:
Bu tür dallanmış ağaç soruları bir yol bulmaca gibidir. Her yol ayrımında doğru kararı vererek doğru çıkışa ulaşmalıyız. Haydi başlayalım!
Adım 1: En üstteki ilk ifademize bakalım: “Elektrik kablolarının telleri iletken, dış kısmı ise yalıtkandır.”
Düşünelim… Elektrik kablolarının içindeki bakır tel elektriği taşır, yani iletkendir. Dışındaki plastik kaplama ise bizi elektrik çarpmasından korur, yani elektriği iletmez, yalıtkandır. O zaman bu ifade kesinlikle DOĞRU. Bu yüzden “D” yolunu takip ediyoruz.
Adım 2: “D” yolunu takip edince karşımıza yeni bir ifade çıkıyor: “Bir iletkenin uzunluğu arttıkça elektriksel direnci artar.”
Direncin, elektriğin akışına karşı gösterilen zorluk olduğunu hatırlayalım. Bir tel ne kadar uzun olursa, elektriğin o telin içinden geçmesi o kadar zorlaşır. Tıpkı uzun bir tünelden geçmenin kısa bir tünelden geçmekten daha zor olması gibi. Yani telin uzunluğu artarsa, direnç de artar. O zaman bu ifade de DOĞRU. Tekrar “D” yolunu takip etmeliyiz.
İlk kararımız “D”, ikinci kararımız da “D” olunca, ulaştığımız çıkış 1. çıkış oluyor.
Doğru Cevap: A) 1. çıkış
***
7. Soru: Bir araştırmacı aşağıdaki deney düzeneklerini kurarak ampullerin parlaklıklarını gözlemliyor. Buna göre araştırmacının bir devredeki ampulün parlaklığı ile ilgili test etmek istediği hipotez aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Çözüm:
Çocuklar, bu bir kontrollü deney sorusu. Bilim insanları bir şeyi test etmek istediklerinde, deneylerinde sadece tek bir şeyi değiştirirler. Geri kalan her şeyi aynı tutarlar. Böylece deneyin sonucunun sadece o değiştirdikleri şeyden kaynaklandığını anlarlar.
Adım 1: İki deney düzeneğinde aynı olan şeyleri bulalım.
- Pil Sayısı: İkisinde de birer tane pil var. (Sabit tutulan değişken)
- Ampuller: İkisi de aynı tür ampul. (Sabit tutulan değişken)
- Telin Uzunluğu: İkisinde de 3 cm uzunluğunda tel var. (Sabit tutulan değişken)
- Telin Kalınlığı: İkisinde de “ince” tel kullanılmış. (Sabit tutulan değişken)
Adım 2: Şimdi iki deney düzeneğinde farklı olan tek şeyi bulalım.
- Birinci devredeki tel demir.
- İkinci devredeki tel gümüş.
Gördüğünüz gibi, değiştirilen tek şey telin yapıldığı maddenin cinsidir.
Adım 3: Araştırmacı, telin cinsini değiştirerek neyi gözlemliyor? Ampulün parlaklığını. O zaman bu deneyin amacı, iletkenin cinsinin ampul parlaklığına etkisini araştırmaktır. Yani araştırmacının test ettiği hipotez (varsayım) şudur: “Ampulün parlaklığı, iletkenin cinsine bağlıdır.”
Şıklara baktığımızda bu ifadeyi A seçeneğinde görüyoruz.
Doğru Cevap: A) Parlaklığın iletkenin cinsine bağlı olduğu
***
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri dikkatli gözlem ve mantık yürütme dersidir. Başarılar dilerim