Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için analiz ettim ve şimdi adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğim. Hazırsan başlayalım!
4. Soru: Bir maddenin geçirdiği hâl değişimi sonucunda,
- Madde taneciklerinin arasındaki boşluk artıyor.
- Madde tanecikleri daha hızlı hareket ediyor.
Buna göre bu maddenin geçirdiği hâl değişimi aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) Buharlaşma
B) Erime
C) Süblimleşme
D) Yoğuşma
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için maddenin hâl değişimlerini ve taneciklerin bu sırada nasıl davrandığını hatırlamamız gerekiyor. Bir madde ısı aldığında, yani enerjisi arttığında, tanecikleri daha hızlı hareket etmeye başlar ve aralarındaki boşluk artar. Bu durum katıdan sıvıya, sıvıdan gaza veya katıdan doğrudan gaza geçerken olur.
Adım 1: Soruda bize verilen bilgilere bakalım. Tanecikler arası boşluk artıyor ve tanecikler hızlanıyor. Bu, maddenin ısı aldığı bir hâl değişimi geçirdiğini gösterir. Yani madde daha düzensiz bir hâle geçiyor (katı → sıvı, sıvı → gaz, katı → gaz).
Adım 2: Şimdi şıkları inceleyelim.
- A) Buharlaşma: Sıvı bir maddenin ısı alarak gaz hâle geçmesidir. Tanecikler hızlanır ve aralarındaki boşluk artar. Bu durum sorudaki tanıma uyar.
- B) Erime: Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hâle geçmesidir. Tanecikler hızlanır ve aralarındaki boşluk artar. Bu durum da sorudaki tanıma uyar.
- C) Süblimleşme: Katı bir maddenin ısı alarak doğrudan gaz hâle geçmesidir. Tanecikler çok hızlanır ve aralarındaki boşluk çok artar. Bu durum da sorudaki tanıma uyar.
- D) Yoğuşma: Gaz bir maddenin ısı vererek sıvı hâle geçmesidir. Bu sırada tanecikler yavaşlar ve aralarındaki boşluk azalır. Bu durum sorudaki tanımın tam tersidir.
Adım 3: Soru bizden hangisi “olamaz” diye sorduğu için, aradığımız cevap tanıma uymayan şıktır. Bu da Yoğuşma’dır.
Sonuç: Doğru cevap D) Yoğuşma seçeneğidir.
5. Soru: Bir öğrenci, bakır ve alüminyum kürelerle aşağıda aşamalar hâlinde verilen deneyi yapıyor.
1. aşama: Kürelerin kütlesini eşit kollu teraziyle ölçmüştür. Ölçüm sonuçlarını aşağıdaki gibi bir tabloya yazmıştır.
(Bakır Kürenin Kütlesi: 267 g, Alüminyum Kürenin Kütlesi: 108 g)
2. aşama: Küreleri bir miktar su dolu dereceli silindire koymuş ve dereceli silindirdeki suyun hacmindeki artışı gözlemlemiştir. Böylece bakır ve alüminyum kürelerin hacimlerini hesaplamıştır.
Buna göre bu deney ve sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Bakır kürenin kütlesi hacmine bölündüğünde bakırın yoğunluğu hesaplanır.
B) Bakır kürenin yoğunluğu alüminyum kürenin yoğunluğundan küçüktür.
C) Alüminyum kürenin yoğunluğu 2,7 g/cm³ tür.
D) Alüminyum kürenin hacmi 40 cm³ tür.
Çözüm:
Harika bir yoğunluk sorusu! Unutma, yoğunluğu bulmak için sihirli bir formülümüz vardı: Yoğunluk = Kütle / Hacim. Kütleler zaten verilmiş. Hacimleri de dereceli silindirdeki suyun ne kadar yükseldiğine bakarak bulacağız. Hadi başlayalım!
Adım 1: Kürelerin hacimlerini hesaplayalım.
- Bakır Kürenin Hacmi: Su başlangıçta 40 mL imiş. Bakır küre atılınca 70 mL olmuş. Aradaki fark, kürenin hacmini verir.
70 mL – 40 mL = 30 mL
Biliyorsun, 1 mL aynı zamanda 1 cm³’e eşittir. Yani bakır kürenin hacmi 30 cm³‘tür. - Alüminyum Kürenin Hacmi: Su başlangıçta 40 mL imiş. Alüminyum küre atılınca 80 mL olmuş.
80 mL – 40 mL = 40 mL
Yani alüminyum kürenin hacmi 40 cm³‘tür.
Adım 2: Kürelerin yoğunluklarını hesaplayalım.
- Bakır Kürenin Yoğunluğu: Kütlesi 267 g, hacmi 30 cm³.
Yoğunluk = 267 g / 30 cm³ = 8,9 g/cm³ - Alüminyum Kürenin Yoğunluğu: Kütlesi 108 g, hacmi 40 cm³.
Yoğunluk = 108 g / 40 cm³ = 2,7 g/cm³
Adım 3: Şimdi şıkları tek tek kontrol edelim.
- A) “Bakır kürenin kütlesi hacmine bölündüğünde bakırın yoğunluğu hesaplanır.” Bu ifade, yoğunluğun tanımıdır. Yani doğru.
- B) “Bakır kürenin yoğunluğu alüminyum kürenin yoğunluğundan küçüktür.” Hesaplamalarımıza bakalım: Bakırın yoğunluğu 8,9 g/cm³, alüminyumun yoğunluğu 2,7 g/cm³. Gördüğün gibi bakırın yoğunluğu daha büyüktür, küçük değildir. Bu ifade yanlış.
- C) “Alüminyum kürenin yoğunluğu 2,7 g/cm³ tür.” Yaptığımız hesaplamada tam olarak bu sonucu bulduk. Bu ifade doğru.
- D) “Alüminyum kürenin hacmi 40 cm³ tür.” Yaptığımız hesaplamada bunu da bulmuştuk. Bu ifade de doğru.
Sonuç: Soru bizden yanlış olan ifadeyi istediği için doğru cevap B) seçeneğidir.
6. Soru: Aşağıdaki tabloda yaygın olarak kullanılan yakıtlar sınıflandırılırken hata yapılmıştır.
Tablonun doğru olması için kaç numaralı kutucuklardaki yakıtların yeri değiştirilmelidir?
A) 1 ve 5
B) 2 ve 3
C) 4 ve 6
D) 5 ve 6
Çözüm:
Bu soruda yakıtları katı, sıvı ve gaz olarak doğru bir şekilde gruplandırmamız isteniyor. Tabloyu inceleyip yanlış yerleştirilmiş yakıtları bulalım.
Adım 1: Tablodaki yakıtları ve bulundukları grupları kontrol edelim.
- Katı Yakıtlar Sütunu:
- 1 – Odun: Odun katı bir yakıttır. Doğru yerde.
- 4 – Kömür: Kömür de katı bir yakıttır. Doğru yerde.
- Sıvı Yakıtlar Sütunu:
- 2 – Benzin: Benzin sıvı bir yakıttır. Doğru yerde.
- 5 – LPG: LPG’nin açılımı “Sıvılaştırılmış Petrol Gazı”dır. Adında sıvı geçse de normal şartlarda gaz hâlde bulunan bir yakıttır ve Gaz Yakıtlar grubunda olmalıdır. Burası yanlış.
- Gaz Yakıtlar Sütunu:
- 3 – Doğal gaz: Doğal gaz, adından da anlaşıldığı gibi gaz bir yakıttır. Doğru yerde.
- 6 – Motorin (Dizel): Motorin, benzin gibi bir petrol ürünüdür ve sıvı bir yakıttır. Sıvı Yakıtlar grubunda olmalıdır. Burası yanlış.
Adım 2: Yanlış yerleştirilen yakıtları bulalım ve düzeltelim.
Gördüğümüz gibi, 5 numaralı LPG gaz yakıtlar sütununa, 6 numaralı Motorin ise sıvı yakıtlar sütununa geçmelidir. Yani bu iki yakıtın yerleri birbiriyle değiştirilirse tablo doğru olur.
Sonuç: Tablonun doğru olması için 5 ve 6 numaralı kutucukların yer değiştirmesi gerekir. Doğru cevap D) 5 ve 6 seçeneğidir.