6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 95
Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin bu çalışma sayfasındaki soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözelim. Hazırsan başlayalım!
A. K, L ve M cisimlerine etki eden kuvvetlerin yönünü, doğrultusunu ve büyüklüğünü aşağıdaki tabloya yazınız (Oklardaki her bölme 2 N büyüklüğü göstermektedir.).
Bu soruyu çözmeden önce hatırlamamız gereken birkaç önemli bilgi var:
- Yön: Kuvvetin hangi tarafa doğru (Doğu, Batı, Kuzey, Güney) olduğunu belirtir.
- Doğrultu: Kuvvetin üzerinde hareket ettiği çizgidir. Örneğin, yönü Doğu olan bir kuvvetin doğrultusu Doğu-Batı’dır.
- Büyüklük: Kuvvetin ne kadar güçlü olduğunu gösteren sayısal değerdir ve birimi Newton (N)’dur.
- Soruda bize her bir ok bölmesinin 2 N olduğunu söylemiş. Bu bizim anahtar bilgimiz!
Şimdi cisimlere tek tek bakalım:
K Cismi İçin Çözüm:
Adım 1: K cismine etki eden oka bakıyoruz. Okun yönü sola, yani Batı‘ya doğrudur.
Adım 2: Ok kaç bölmeden oluşuyor sayalım. 2 bölmeden oluştuğunu görüyoruz.
Adım 3: Kuvvetin büyüklüğünü hesaplayalım. Her bölme 2 N olduğuna göre: 2 bölme x 2 N = 4 N.
Adım 4: Yönü Batı olan bir kuvvetin doğrultusu Doğu-Batı doğrultusudur.
Sonuç: K cismine etki eden kuvvet; Yönü: Batı, Doğrultusu: Doğu-Batı, Büyüklüğü: 4 N’dur.
L Cismi İçin Çözüm:
Adım 1: L cismine iki farklı kuvvet etki ediyor. Biri soldan sağa (Doğu), diğeri sağdan sola (Batı). Bu tür durumlarda bileşke kuvveti, yani net kuvveti bulmamız gerekir.
Adım 2: Soldan etki eden kuvvetin büyüklüğünü bulalım. Ok 2 bölmeli. 2 x 2 N = 4 N (Doğu yönünde).
Adım 3: Sağdan etki eden kuvvetin büyüklüğünü bulalım. Ok 3 bölmeli. 3 x 2 N = 6 N (Batı yönünde).
Adım 4: Kuvvetler zıt yönlü olduğu için büyük olan kuvvetten küçük olanı çıkarırız. 6 N – 4 N = 2 N.
Adım 5: Bileşke kuvvetin yönü, her zaman büyük olan kuvvetin yönüyle aynıdır. Büyük kuvvet 6 N ile Batı yönünde olduğu için, bileşke kuvvetin yönü de Batı‘dır. Doğrultusu ise Doğu-Batı‘dır.
Sonuç: L cismine etki eden bileşke kuvvet; Yönü: Batı, Doğrultusu: Doğu-Batı, Büyüklüğü: 2 N’dur.
M Cismi İçin Çözüm:
Adım 1: M cismine de iki farklı kuvvet etki ediyor. Biri soldan sağa (Doğu), diğeri ise yukarıdan aşağıya (Güney).
Adım 2: Soldan etki eden kuvvetin büyüklüğünü bulalım. Ok 3 bölmeli. 3 x 2 N = 6 N. Yönü Doğu, doğrultusu Doğu-Batı‘dır.
Adım 3: Yukarıdan etki eden kuvvetin büyüklüğünü bulalım. Ok 1 bölmeli. 1 x 2 N = 2 N. Yönü Güney, doğrultusu Kuzey-Güney‘dir.
Bu cisimde kuvvetler farklı doğrultularda olduğu için tek bir bileşke kuvvet yönü belirtmek yerine, etki eden kuvvetleri ayrı ayrı yazmak en doğrusu olur. Ancak tablo tek bir cevap istediği için bu durumu şöyle ifade edebiliriz: Cisme hem Doğu-Batı hem de Kuzey-Güney doğrultusunda kuvvetler etki etmektedir. Genellikle bu tür sorularda en büyük kuvvet sorulur. Biz şimdilik her ikisini de bilelim. Tabloyu doldururken her iki kuvveti de düşünerek dolduracağız. Ancak bu sorunun formatı gereği, genellikle tek bir kuvvetin bilgilerini yazmamız istenir. Biz şimdilik her iki kuvveti de yazalım: 6 N Doğu yönünde ve 2 N Güney yönünde.
(Eğer öğretmeniniz tek bir cevap isterse, genellikle en büyük olanı veya sorunun bağlamına göre birini seçmeniz gerekebilir. Bu soruda iki farklı kuvveti de belirtmek en doğru yaklaşım olacaktır.)
Doldurulmuş Tablo (A):
| Cisim | Kuvvetin Yönü | Kuvvetin Doğrultusu | Kuvvetin Büyüklüğü (N) |
| K | Batı | Doğu-Batı | 4 |
| L | Batı | Doğu-Batı | 2 |
| M | Doğu ve Güney | Doğu-Batı ve Kuzey-Güney | 6 N ve 2 N |
B. Cisimlerin hareket durumlarına göre aşağıdaki tabloyu doldurunuz.
Bu soruyu çözmek için iki sihirli kuralımız var, bunları asla unutma:
Kural 1: Bir cisim ya duruyorsa ya da sabit süratle hareket ediyorsa, o cisme etki eden kuvvetler dengelenmiş kuvvetlerdir. Bu durumda bileşke kuvvet (net kuvvet) SIFIR‘dır.
Kural 2: Bir cisim hızlanıyorsa, yavaşlıyorsa veya yön değiştiriyorsa, o cisme etki eden kuvvetler dengelenmemiş kuvvetlerdir. Bu durumda bileşke kuvvet SIFIRDAN FARKLIDIR.
Haydi bu kurallara göre tabloyu dolduralım!
1. Masanın üzerinde duran kalem
Anahtar kelime: “duran“. Duran cisimlere etki eden kuvvetler dengelenmiştir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfır. Kuvvetin Türü: Dengelenmiş.
2. Sabit süratle yüzen gemi
Anahtar kelime: “Sabit süratle“. Sabit süratle giden cisimlere etki eden kuvvetler dengelenmiştir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfır. Kuvvetin Türü: Dengelenmiş.
3. Potaya atılan basketbol topu
Atılan bir topun hızı yer çekimi nedeniyle sürekli değişir. Önce yavaşlar, sonra hızlanır. Hareketi sabit değildir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfırdan Farklı. Kuvvetin Türü: Dengelenmemiş.
4. Limana yaklaşan gemi
Limana yaklaşan bir gemi durmak için yavaşlar. Yavaşlama hareketi varsa kuvvetler dengelenmemiştir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfırdan Farklı. Kuvvetin Türü: Dengelenmemiş.
5. Hızlanarak hareket eden otomobil
Anahtar kelime: “Hızlanarak“. Hızlanma hareketi varsa kuvvetler dengelenmemiştir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfırdan Farklı. Kuvvetin Türü: Dengelenmemiş.
6. Sabit süratle koşan atlet
Anahtar kelime: “Sabit süratle“. Tıpkı gemi gibi, sabit süratle koşan atlet de dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfır. Kuvvetin Türü: Dengelenmiş.
7. Frenine basıldığında yavaşlayan otomobil
Anahtar kelime: “yavaşlayan“. Yavaşlama hareketi varsa kuvvetler dengelenmemiştir.
Sonuç: Bileşke Kuvvet Değeri: Sıfırdan Farklı. Kuvvetin Türü: Dengelenmemiş.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Harika iş çıkardın! Unutma, fen bilimleri dikkatli gözlem ve mantık yürütme işidir. Başarılar dilerim!