Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte gönderdiğiniz testteki soruları adım adım, anlayacağınız bir dille çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
1. Soru:
I. Aşırı sıcak ve aşırı soğuk besinler tüketilmemelidir.
II. Asitli ve kafeinli içeceklerden uzak durulmalıdır.
III. Besinler ağızda iyice çiğnenmeden yutulmamalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri sindirim sisteminin sağlığı için yapılması gerekenlerdendir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruda sindirim sistemimizin sağlığını korumak için nelere dikkat etmemiz gerektiği soruluyor. Hadi maddeleri tek tek inceleyelim:
- I. Aşırı sıcak ve aşırı soğuk besinler tüketilmemelidir: Bu çok doğru bir bilgi! Çünkü çok sıcak veya çok soğuk yiyecekler yemek borumuza ve midemize zarar verebilir. Bu yüzden bu madde sindirim sağlığımız için önemlidir.
- II. Asitli ve kafeinli içeceklerden uzak durulmalıdır: Asitli içecekler midemizin asit dengesini bozabilir ve mide rahatsızlıklarına yol açabilir. Bu yüzden bu madde de sindirim sağlığımız için önemlidir.
- III. Besinler ağızda iyice çiğnenmeden yutulmamalıdır: Unutmayın, sindirim ağızda başlar! Besinleri ne kadar iyi çiğnersek, midemizin işini o kadar kolaylaştırmış oluruz. Bu yüzden bu madde de sindirim sağlığımız için çok önemlidir.
Gördüğümüz gibi, verilen üç madde de sindirim sistemimizin sağlığı için yapmamız gereken doğru davranışlardır.
Sonuç: Doğru cevap D seçeneğidir.
2. Soru:
Böbreklerin görevini yerine getirememesi hastalığına ……………. denir. Bu hastalığı olan kişilerin kanındaki atık maddeler, kendilerine uygun bir böbrek bulunana kadar ……………. ile vücuttan uzaklaştırılır. ……………. hastalığın kesin tedavi yöntemidir.
Bu parçadaki noktalı yerlere aşağıdaki ifadelerden hangisi yazılamaz?
A) Böbrek nakli
B) Böbrek taşı
C) Diyaliz cihazı
D) Böbrek yetmezliği
Çözüm:
Bu soruda boşlukları doğru kelimelerle doldurarak hangisinin dışarıda kaldığını bulacağız. Cümleleri sırayla tamamlayalım:
Adım 1: İlk boşluk, böbreklerin görevini yapamaması durumunu soruyor. Bu hastalığın adı böbrek yetmezliği‘dir.
(Böbreklerin görevini yerine getirememesi hastalığına böbrek yetmezliği denir.)
Adım 2: İkinci boşluk, böbrek yetmezliği olan hastaların kanını temizleyen geçici bir yöntemden bahsediyor. Bu işlem diyaliz cihazı ile yapılır.
(Bu hastalığı olan kişilerin kanındaki atık maddeler, kendilerine uygun bir böbrek bulunana kadar diyaliz cihazı ile vücuttan uzaklaştırılır.)
Adım 3: Üçüncü boşluk ise bu hastalığın kalıcı, yani kesin tedavi yöntemini soruyor. Bu yöntem de böbrek nakli‘dir.
(Böbrek nakli hastalığın kesin tedavi yöntemidir.)
Gördüğünüz gibi, boşluklara “böbrek yetmezliği”, “diyaliz cihazı” ve “böbrek nakli” kelimelerini yerleştirdik. Parçayla ilgisi olmayan, dışarıda kalan ifade ise “böbrek taşı”dır.
Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
3. Soru:
(Tablodaki yapılar: 1-Sinir sistemi, 2-Dolaşım sistemi, 3-İç salgı bezleri, 4-Duyu organları, 5-Boşaltım sistemi, 6-Sindirim sistemi)
Denetleyici ve düzenleyici sistem, numaralandırılarak verilen sistemlerden veya yapılardan hangilerinin bir araya gelmesiyle oluşur?
A) 1 ve 3
B) 2 ve 4
C) 3 ve 5
D) 2 ve 6
Çözüm:
Sevgili çocuklar, vücudumuzdaki sistemlerin uyum içinde çalışmasını sağlayan bir “yönetim merkezi” vardır. Bu merkeze denetleyici ve düzenleyici sistemler diyoruz. Bu büyük sistem, iki önemli yapıdan oluşur:
- 1. Sinir Sistemi: Vücudumuzun her yerinden gelen mesajları alır, değerlendirir ve anında cevaplar oluşturur. Beynimiz bu sistemin en önemli parçasıdır.
- 3. İç Salgı Bezleri (Endokrin Sistem): Hormon adı verilen özel kimyasal maddeler salgılayarak vücudumuzdaki olayları (büyüme, üreme, kan şekeri ayarı gibi) yavaş ama uzun süreli olarak düzenler.
Bu iki sistem, yani Sinir Sistemi ve İç Salgı Bezleri birlikte çalışarak vücudumuzu yönetir. Tabloda bu iki yapı 1 ve 3 numaraları ile gösterilmiştir.
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.
4. Soru:
Yandaki görselde oklarla belirtilen iç salgı bezleriyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Büyümeyi, gelişmeyi ve diğer kimyasal olayları kontrol eder.
B) Salgıladığı insülin hormonu kandaki şeker miktarını normal düzeye indirir.
C) Vücudumuzda bulunan diğer iç salgı bezlerinin çalışmasını denetler ve düzenler.
D) Salgıladığı adrenalin hormonu sayesinde kalbin atış hızının ve soluk alıp verme sıklığının artmasını sağlar.
Çözüm:
Görselde böbreklerimizi ve onların hemen üzerinde bulunan küçük yapıları görüyoruz. Bu yapılar böbrek üstü bezleri‘dir.
Adım 1: Böbrek üstü bezlerinin en bilinen görevi, heyecanlandığımızda, korktuğumuzda veya çok sinirlendiğimizde adrenalin hormonu salgılamaktır.
Adım 2: Adrenalin hormonu vücudumuzu “savaş ya da kaç” durumuna hazırlar. Bu sırada kalbimiz daha hızlı atmaya başlar, daha sık nefes alıp veririz ve göz bebeklerimiz büyür.
Adım 3: Şimdi şıklara bakalım. D seçeneğinde tam da bu durum anlatılıyor: “Salgıladığı adrenalin hormonu sayesinde kalbin atış hızının ve soluk alıp verme sıklığının artmasını sağlar.” Bu ifade, böbrek üstü bezleri için doğrudur.
Diğer şıklara da kısaca bakalım: A ve C şıkları hipofiz bezinin, B şıkkı ise pankreasın görevidir.
Sonuç: Doğru cevap D seçeneğidir.
5. Soru:
Besinlerin tadı algılanırken aşağıda sıralaması karışık olarak verilen olaylar gerçekleşir.
I. Çözünen maddeler dildeki duyu almaçlarını uyarır.
II. Tat alma almaçları, uyarıları uyartı mesajına dönüştürür.
III. Besinlerin içindeki tat maddeleri ağızdaki tükürük sıvısı içinde çözünür.
IV. Duyu sinirleri, uyartı mesajlarını beyindeki tat alma merkezine iletir.
Bu aşamaların gerçekleşme sırası aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
A) III-I-II-IV
B) III-II-IV-I
C) II-I-III-IV
D) I-IV-II-III
Çözüm:
Bir yemeğin tadını nasıl aldığımızı düşünelim ve bu süreci mantıklı bir sıraya koyalım.
Adım 1: İlk önce yemeği ağzımıza almamız gerekir. Tadı alabilmemiz için yemeğin içindeki tat moleküllerinin tükürüğümüzde çözünmesi şarttır. Kuru bir dil ile kuru bir şekerin tadını alamazsınız! O zaman ilk aşama III numaralı olaydır.
Adım 2: Tükürükte çözünen bu tat maddeleri, dilimizin üzerindeki tat tomurcukları dediğimiz duyu almaçlarına ulaşır ve onları uyarır. Yani sıradaki aşama I numaralı olaydır.
Adım 3: Duyu almaçları bu kimyasal uyarıyı alıp, beynimizin anlayacağı dilden bir mesaja, yani elektriksel bir sinyale dönüştürür. Bu olaya uyartı mesajı oluşturma denir. Sıradaki aşama II numaralı olaydır.
Adım 4: Son olarak, oluşan bu mesaj sinirler aracılığıyla beynimizdeki ilgili bölüme, yani tat alma merkezine iletilir. Beynimiz bu mesajı yorumladığında biz de “hmm, bu tatlıymış” deriz. Bu da IV numaralı olaydır.
Sıralamamız şu şekilde oldu: III – I – II – IV
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.