Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte ergenlik dönemi ve refleksler konusundaki bu güzel soruları çözeceğiz. Unutmayın, bu konuları anlamak hem kendimizi hem de çevremizdeki insanları daha iyi tanımamıza yardımcı olur. Haydi gelin, bu soruları adım adım ve anlayarak birlikte çözelim!
B. Aynı sınıfta eğitim gören iki arkadaştan A kişisinin yüzünde ergenlik döneminde sakal ve bıyık oluşumu, B kişisinde ise âdet döngüsü görülür. A ve B kişilerinin vücutlarında ergenlik döneminde başka hangi bedensel değişikliklerin görülebileceğini aşağıdaki noktalı yerlere yazınız.
Bu soruyu çözmeden önce küçük bir hatırlatma yapalım. Ergenlik dönemi, çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemidir ve hem kızlarda hem de erkeklerde bedensel ve ruhsal değişiklikler görülür. Soruda bize verilen ipuçları çok önemli!
A kişisinde sakal ve bıyık çıkması, onun erkek olduğunu gösterir.
B kişisinde âdet döngüsünün başlaması ise onun kız olduğunu gösterir.
Şimdi bu bilgiyle A ve B kişilerinde görülebilecek diğer değişiklikleri listeleyelim.
Adım 1: A Kişisindeki Değişiklikleri Belirleyelim (Erkek Birey)
A kişisi bir erkek olduğu için ergenlik döneminde onda görülebilecek bedensel değişiklikler şunlardır:
- Sesin kalınlaşması: Gırtlak yapısının gelişmesiyle ses daha tok bir hal alır.
- Sperm üretimi başlaması: Erkek üreme hücreleri olan spermlerin üretimi başlar.
- Kasların gelişmesi: Vücut daha kaslı bir yapıya kavuşur, omuzlar genişler.
- Gırtlağın belirginleşmesi (Adem elması): Gırtlakta bulunan kıkırdak yapı büyüyerek dışarıdan fark edilir hale gelir.
- Koltuk altı ve cinsel bölgede kıllanma: Bu bölgelerde kıllar çıkmaya başlar.
Adım 2: B Kişisindeki Değişiklikleri Belirleyelim (Kız Birey)
B kişisi bir kız olduğu için ergenlik döneminde onda görülebilecek bedensel değişiklikler ise şunlardır:
- Göğüslerin belirginleşmesi: Vücuttaki en belirgin değişikliklerden biridir.
- Yumurta hücresi üretimi başlaması: Dişi üreme hücresi olan yumurtanın üretimi başlar.
- Kalçaların genişlemesi: Vücut hatları daha belirgin hale gelir.
- Deride yağlanma ve sivilce oluşumu: Bu durum hem kızlarda hem de erkeklerde ortak olarak görülebilir.
- Koltuk altı ve cinsel bölgede kıllanma: Erkeklerde olduğu gibi kızlarda da bu bölgelerde kıllanma görülür.
C. Aşağıdaki tabloda verilen refleksleri “doğuştan gelen refleks” ve “sonradan kazanılan refleks” olarak sınıflandırınız. İlgili kutucuğa “X” işareti koyunuz.
Sevgili çocuklar, bu soruyu çözmek için önce refleks türlerini hatırlayalım.
- Doğuştan Gelen (Kalıtsal) Refleksler: Bunlar doğduğumuz andan itibaren sahip olduğumuz, öğrenmediğimiz, vücudumuzun kendini korumak için otomatik olarak yaptığı hareketlerdir. Tüm insanlarda ortaktır.
- Sonradan Kazanılan (Şartlı) Refleksler: Bunlar ise yaşayarak, tekrar ederek veya öğrenerek kazandığımız reflekslerdir. Bisiklete binmek, yazı yazmak gibi…
Şimdi tablodaki hareketleri bu bilgilere göre tek tek inceleyelim.
Adım 1: Tablodaki Refleksleri Sınıflandıralım
- Yanan bir muma dokunan kişinin elini geri çekmesi: Bu, vücudumuzun acıdan ve tehlikeden korunmak için anında yaptığı bir harekettir. Bunu öğrenmeyiz, doğuştan biliriz. Bu yüzden Doğuştan Gelen Refleks‘tir.
- Bir müzik aleti çalmak: Piyano veya gitar çalmak için uzun süre pratik yapmak ve öğrenmek gerekir. Doğuştan kimse müzik aleti çalamaz. Bu yüzden Sonradan Kazanılan Refleks‘tir.
- Göze bir cisim kaçtığında göz kapağının hemen kapatılması: Gözümüzü korumak için istemsizce yaptığımız bir harekettir. Bunu düşünerek yapmayız. Bu yüzden Doğuştan Gelen Refleks‘tir.
- Bisiklet sürmek: Bisiklet sürmeyi öğreniriz, pratik yaparak geliştiririz. Denge kurmayı zamanla öğreniriz. Bu yüzden Sonradan Kazanılan Refleks‘tir.
- Göz bebeğinin çok ışıklı ortamda küçülüp az ışıklı ortamda büyümesi: Gözümüzün içine giren ışık miktarını ayarlayan, bizim kontrol edemediğimiz bir durumdur. Bu, gözümüzü korumak için vardır. Bu yüzden Doğuştan Gelen Refleks‘tir.
- Yazı yazmak: Harfleri, kelimeleri ve bunları birleştirmeyi okulda öğreniriz. Bol bol alıştırma yaparız. Bu yüzden Sonradan Kazanılan Refleks‘tir.
- Ani ve şiddetli sesten irkilmek: Yüksek bir ses duyduğumuzda aniden sıçrarız veya korkarız. Bu, tehlikelere karşı vücudumuzun verdiği doğal bir tepkidir. Bu yüzden Doğuştan Gelen Refleks‘tir.
- Dans etmek: Dans figürlerini ve ritme uymayı öğreniriz, pratik yaparız. Bu yüzden Sonradan Kazanılan Refleks‘tir.
Adım 2: Tabloyu Dolduralım
Bu bilgilere göre tablonun doğru doldurulmuş hali şöyledir:
- 1. Yanan bir muma dokunan kişinin elini geri çekmesi: Doğuştan Gelen Refleks
- 2. Bir müzik aleti çalmak: Sonradan Kazanılan Refleks
- 3. Göze bir cisim kaçtığında göz kapağının hemen kapatılması: Doğuştan Gelen Refleks
- 4. Bisiklet sürmek: Sonradan Kazanılan Refleks
- 5. Göz bebeğinin çok ışıklı ortamda küçülüp az ışıklı ortamda büyümesi: Doğuştan Gelen Refleks
- 6. Yazı yazmak: Sonradan Kazanılan Refleks
- 7. Ani ve şiddetli sesten irkilmek: Doğuştan Gelen Refleks
- 8. Dans etmek: Sonradan Kazanılan Refleks
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!