Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimizin en sevdiğim konularından olan vücudumuzdaki sistemler ile ilgili bu değerlendirme çalışmasını gelin birlikte, adım adım çözelim. Unutmayın, amacımız sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda konuyu pekiştirmek ve nedenlerini anlamak.
A. Aşağıdaki tabloda verilen numaralandırılmış önerilere, öncelikle hangi sistemin sağlığını korumak için uyulması gerektiğini ilgili kutucuğa yazınız.
Hadi gelin tablodaki önerileri tek tek inceleyelim ve hangi sistemimizle ilgili olduğunu bulalım.
1. Aşırı sıcak ve aşırı soğuk besinlerin tüketiminden kaçınmak
Çözüm:Sindirim Sistemi
Açıklama: Sevgili çocuklar, yemek yediğimizde besinler ilk olarak ağzımızdan geçer, sonra yutak, yemek borusu ve midemize ulaşır. Çok sıcak veya çok soğuk şeyler yiyip içtiğimizde bu organlarımızın iç yüzeyi zarar görebilir. Özellikle dişlerimiz, yemek borumuz ve midemiz bu durumdan olumsuz etkilenir. Bu organlar da sindirim sistemimizin bir parçası olduğu için bu öneri doğrudan sindirim sistemi sağlığımızı korumaya yöneliktir.
2. Otururken veya yürürken dik durmaya özen göstermek
Çözüm:Destek ve Hareket Sistemi
Açıklama: Vücudumuzun dik durmasını sağlayan nedir? Elbette iskeletimiz, yani kemiklerimiz ve omurgamızdır! Otururken veya yürürken kambur durmak, zamanla omurgamızın şeklinde bozukluklara yol açabilir. Bu yüzden dik durmak, iskelet sağlığımızı, yani destek ve hareket sistemimizi korumak için çok önemlidir.
3. Kan dolaşımını engelleyebilecek kıyafet giymekten kaçınmak
Çözüm:Dolaşım Sistemi
Açıklama: Sorunun içinde aslında cevap gizli! “Kan dolaşımı” kelimesini gördüğümüz an aklımıza hemen dolaşım sistemi gelmeli. Kalbimiz, kanı damarlar yoluyla tüm vücudumuza pompalar. Çok dar kıyafetler, özellikle dar pantolonlar veya çoraplar, bu damarları sıkarak kanın rahatça dolaşmasını engelleyebilir. Bu da dolaşım sistemimize zarar verir.
4. Burundan soluk almaya özen göstermek
Çözüm:Solunum Sistemi
Açıklama: “Soluk almak” denince aklımıza gelen sistem tabii ki solunum sistemidir. Peki neden burundan nefes almak daha sağlıklı? Çünkü burnumuzun içi, havayı ısıtan, nemlendiren ve içindeki tozları tutan özel bir yapıya sahiptir. Böylece akciğerlerimize daha temiz ve uygun sıcaklıkta hava gitmiş olur. Bu da akciğer sağlığımızı korur.
5. Diş çürüklerinin ve iltihaplanmaların tedavisi için vakit geçirmeden doktora gitmek
Çözüm:Sindirim Sistemi
Açıklama: Bunu sakın unutmayın, sindirim ağızda başlar! Dişlerimiz, besinleri parçalayarak mekanik sindirimi gerçekleştirir. Eğer dişlerimiz çürük olursa bu görevini tam yapamaz. Ayrıca ağızdaki bir iltihap, yediğimiz besinlerle birlikte midemize inerek diğer sindirim organlarımıza da zarar verebilir. Bu nedenle diş sağlığı, sindirim sisteminin sağlığı için ilk ve en önemli adımlardan biridir.
6. Günlük tuz ihtiyacını karşılarken iyotlu tuz kullanımına özen göstermek
Çözüm:Denetleyici ve Düzenleyici Sistem (Endokrin Sistem)
Açıklama: Bu biraz daha detaylı bir bilgi gerektiriyor. Vücudumuzda hormonları üreten iç salgı bezlerimiz vardır ve bu bezler denetleyici ve düzenleyici sistemin bir parçasıdır. Boynumuzda bulunan tiroit bezi de bu bezlerden biridir. Tiroit bezinin düzgün çalışabilmesi ve hormon üretebilmesi için “iyot” mineraline ihtiyacı vardır. Eğer yeterince iyot almazsak tiroit bezi büyür ve “guatr” hastalığı ortaya çıkar. İyotlu tuz kullanmak, bu hastalığı önlemek için çok önemlidir.
B. Aşağıda verilen hastalıkların hangi sistemlerde görüldüğünü ve hastalığın görülme nedenlerini tabloya yazınız.
Şimdi de hastalıkları ve ait oldukları sistemleri eşleştirelim. Hazır mısınız?
Hastalık: Zatürre
Hangi Sistemde Görülür?Solunum Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Akciğerlerin mikrop kaparak iltihaplanmasıdır. Genellikle bakteri veya virüsler neden olur.
Hastalık: Böbrek yetmezliği
Hangi Sistemde Görülür?Boşaltım Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Böbreklerin, kandaki zararlı atıkları süzme görevini yerine getirememesidir.
Hastalık: İshal
Hangi Sistemde Görülür?Sindirim Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Genellikle bozuk veya mikroplu yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi sonucu bağırsakların normalden hızlı çalışmasıdır.
Hastalık: Ülser
Hangi Sistemde Görülür?Sindirim Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Mide asidinin veya bazı mikropların mide iç yüzeyini tahriş ederek yara oluşturmasıdır.
Hastalık: Anemi (Kansızlık)
Hangi Sistemde Görülür?Dolaşım Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Kanda yeterli miktarda sağlıklı alyuvar hücresinin bulunmamasıdır. Genellikle demir eksikliğinden kaynaklanır.
Hastalık: Guatr
Hangi Sistemde Görülür?Denetleyici ve Düzenleyici Sistem (Endokrin Sistem)
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Vücuda yeterli miktarda iyot alınamaması sonucu tiroit bezinin büyümesidir.
Hastalık: Böbrek taşı
Hangi Sistemde Görülür?Boşaltım Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? İdrar içindeki bazı minerallerin böbreklerde birikerek kristalleşip sert yapılar (taş) oluşturmasıdır. Az su içmek en önemli nedenlerindendir.
Hastalık: Romatizma
Hangi Sistemde Görülür?Destek ve Hareket Sistemi
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Kemik, eklem ve kaslarda ağrı, şişlik ve hareket zorluğuna neden olan hastalıkların genel adıdır.
Hastalık: Cücelik
Hangi Sistemde Görülür?Denetleyici ve Düzenleyici Sistem (Endokrin Sistem)
Hastalığın Görülme Sebebi Nedir? Büyüme çağında hipofiz bezinden salgılanan büyüme hormonunun yetersiz olması durumudur.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Vücudumuza iyi bakmayı ve sağlığımızı korumak için bu bilgilere dikkat etmeyi unutmayın. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!