Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gelin, bu soruları birlikte adım adım çözelim ve konuları tekrar edelim. Her soruyu dikkatlice okuyup, mantığını anlayarak doğru cevaba ulaşacağız. Hazırsanız başlayalım!
1. Soru: Bir öğrenci iğnesi çıkarılmış şırınganın ucuna parmağını bastırıyor. Öğrenci şırınganın pistonuna bastırdığında pistonun hareket ettiğini gözlemliyor. Buna göre şırınganın içinde aşağıdaki maddelerden hangisi olabilir?
A) Hava
B) Demir tozu
C) Su
D) Süt
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için maddenin hallerini ve özelliklerini hatırlamamız gerekiyor.
Unutmayalım: Katılar ve sıvılar sıkıştırılamazken, gazlar sıkıştırılabilir.
Adım 1: Sorudaki durumu analiz edelim. Öğrenci, şırınganın ucunu parmağıyla kapatmış ve pistonu itebilmiş. Pistonun hareket etmesi, şırınganın içindeki maddenin hacminin küçüldüğünü, yani sıkıştırılabildiğini gösterir.
Adım 2: Şıklardaki maddelerin hangi halde olduklarına bakalım ve sıkıştırılıp sıkıştırılamayacaklarını düşünelim.
- A) Hava: Hava, gaz halde bir maddedir. Gazların tanecikleri arasında çok fazla boşluk olduğu için kolayca sıkıştırılabilirler. Bu durum, sorudaki gözlemle uyuşuyor.
- B) Demir tozu: Demir tozu, katı halde bir maddedir. Katıların tanecikleri birbirine çok yakın olduğu için sıkıştırılamazlar.
- C) Su: Su, sıvı halde bir maddedir. Sıvılar da katılar gibi neredeyse hiç sıkıştırılamaz.
- D) Süt: Süt de sıvı halde bir maddedir ve sıkıştırılamaz.
Adım 3: Gördüğümüz gibi, şıklar arasında sıkıştırılabilen tek madde havadır. Bu yüzden öğrencinin pistonu hareket ettirebilmesi için şırınganın içinde hava olması gerekir.
Sonuç: Doğru Cevap A) Hava
2. Soru: Yandaki şemanın merkezine;
I. ısıyı iyi ileten maddeler,
II. ısı yalıtımı malzemeleri,
III. bina ile dış ortam arasındaki ısı akışını yavaşlatan malzemeler
ifadelerinden hangileri yazılabilir?
A) Yalnız II
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
Çözüm:
Bu soruda ısı yalıtımı ve ısı iletimi kavramlarını hatırlamalıyız.
Adım 1: Şemada verilen malzemeleri inceleyelim: Plastik köpük, Cam yünü, Taş yünü, Ahşap. Bu malzemelerin ortak özelliği nedir? Hepsi ısıyı kötü ileten, yani ısı geçişini zorlaştıran maddelerdir. Bu tür maddelere biz ısı yalıtkanı diyoruz.
Adım 2: Şimdi merkezdeki boşluğa yazılabilecek ifadeleri tek tek değerlendirelim.
- I. ısıyı iyi ileten maddeler: Bu ifade ısı iletkenlerini (örneğin metalleri) tanımlar. Şemadaki malzemeler ise ısı yalıtkanıdır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- II. ısı yalıtımı malzemeleri: Bu ifade, şemadaki plastik köpük, cam yünü gibi maddelerin ortak adıdır. Bu ifade merkeze yazılabilir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- III. bina ile dış ortam arasındaki ısı akışını yavaşlatan malzemeler: Bu ifade, ısı yalıtım malzemelerinin ne işe yaradığını açıklar. Isı yalıtımının amacı zaten ısı akışını yavaşlatmaktır. Şemadaki malzemeler de tam olarak bu işe yarar. Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.
Adım 3: Hem II. ifade hem de III. ifade şemanın merkezine yazılabilecek doğru tanımlardır. Bu nedenle her ikisini de içeren şıkkı bulmalıyız.
Sonuç: Doğru Cevap D) II ve III
3. Soru: Aynı boyutlardaki K, L ve M metalleriyle aşağıdaki deney düzenekleri hazırlanıyor. K, L ve M metallerinin aynı noktalarına eşit kütleli katı yağlar konuluyor. İspirto ocakları aynı anda yakılıyor ve metallerin üzerindeki katı yağların erime süreleri ölçülüyor. Ölçüm sonuçları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) K, L ve M metalleri ısı iletkenidir.
B) K, L’den daha iyi bir ısı iletkenidir.
C) Isı iletkenliği en zayıf olan K’dir.
D) M ısıyı K’den daha kötü iletir.
Çözüm:
Bu deney, farklı metallerin ısı iletkenliklerini karşılaştırmak için yapılmış. Hadi sonuçları yorumlayalım.
Önemli Bilgi: Bir metal ısıyı ne kadar iyi iletiyorsa, üzerindeki yağı o kadar kısa sürede eritir.
Adım 1: Tablodaki verileri inceleyelim.
- K metalindeki yağ: 68 saniyede erimiş. (En hızlı)
- L metalindeki yağ: 79 saniyede erimiş.
- M metalindeki yağ: 117 saniyede erimiş. (En yavaş)
Adım 2: Bu verilere göre metallerin ısı iletkenliklerini büyükten küçüğe doğru sıralayalım. En kısa sürede eriten, en iyi iletkendir.
Bu durumda sıralama: K > L > M şeklinde olur.
Yani;
- En iyi ısı iletkeni: K
- En zayıf (kötü) ısı iletkeni: M
Adım 3: Şimdi şıkları bu sıralamaya göre değerlendirelim ve yanlış olanı bulalım.
- A) K, L ve M metalleri ısı iletkenidir. Bütün metaller ısıyı iletir. Deneyde de yağları erittiklerine göre hepsi ısı iletkenidir. Bu ifade doğrudur.
- B) K, L’den daha iyi bir ısı iletkenidir. Sıralamamıza göre (K > L) bu ifade doğrudur. Çünkü K’deki yağ daha çabuk erimiş.
- C) Isı iletkenliği en zayıf olan K’dir. Sıralamamıza göre ısı iletkenliği en iyi olan K’dir, en zayıf olan ise M’dir. Bu ifade yanlıştır.
- D) M ısıyı K’den daha kötü iletir. Sıralamamızda M en sonda, K ise en başta. Yani M’nin ısı iletkenliği K’den daha kötüdür. Bu ifade doğrudur.
Soru bizden yanlış olan ifadeyi istediği için doğru cevabımız C şıkkıdır.
Sonuç: Doğru Cevap C) Isı iletkenliği en zayıf olan K’dir.