Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte “Ölçme ve Değerlendirme” sorularını çözeceğiz. Bu sorular sürat, yol ve zaman arasındaki ilişkiyi ne kadar iyi anladığımızı ölçecek. Hadi hep birlikte, adım adım bu sorulara bakalım ve cevaplarını bulalım. Kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, başlıyoruz!
A. Aşağıda K uçağının yol-zaman grafiği, L uçağının sürat-zaman grafiği verilmiştir. Buna göre hangi uçağın daha süratli olduğunu nedenleriyle defterinize yazınız.
Çözüm:
Bu soruda iki farklı uçağın süratlerini karşılaştırmamız isteniyor. Bunu yapmak için önce her iki uçağın da süratini bulmalıyız. Unutmayın, sürati bulmak için Alınan Yol / Geçen Zaman formülünü kullanırız.
Sürat = Yol / Zaman
Adım 1: K uçağının süratini bulalım.
K uçağının yol-zaman grafiğine bakıyoruz. Grafikte uçağın 12 saatte 3.600 km yol aldığını görüyoruz. Şimdi bu değerleri formülümüzde yerine koyalım:
Sürat (K) = 3.600 km / 12 sa = 300 km/sa
Adım 2: L uçağının süratini bulalım.
L uçağının sürat-zaman grafiğine bakalım. Bu grafik bize işi daha da kolaylaştırıyor! Grafikteki düz çizgi, L uçağının süratinin zamanla hiç değişmediğini ve sabit olduğunu gösteriyor. Çizginin hizasına baktığımızda süratin 400 km/sa olduğunu doğrudan okuyabiliyoruz.
Adım 3: Süratleri karşılaştıralım.
K uçağının sürati 300 km/sa, L uçağının sürati ise 400 km/sa.
400 km/sa > 300 km/sa
Sonuç:
L uçağının sürati K uçağının süratinden daha fazladır. Bu yüzden L uçağı daha süratlidir.
B. Aşağıda Berk’in sürat-zaman grafiği, Handan’ın yol-zaman grafiği verilmiştir. Buna göre hangi öğrencinin diğerinden daha süratli olduğunu nedenleriyle defterinize yazınız.
Çözüm:
Bu soruda da Berk ve Handan’ın süratlerini bularak karşılaştırma yapacağız. Haydi başlayalım!
Adım 1: Berk’in süratini bulalım.
Berk’in sürat-zaman grafiğine baktığımızda, tıpkı L uçağında olduğu gibi, süratinin sabit olduğunu görüyoruz. Grafikteki yatay çizgi 4 değerini gösteriyor. Bu da Berk’in süratinin 4 m/sn olduğu anlamına gelir.
Adım 2: Handan’ın süratini bulalım.
Handan’ın yol-zaman grafiğine bakıyoruz. Süratini hesaplamak için grafikten bir nokta seçelim. Örneğin, grafiğin son noktasına bakalım: Handan 10 saniyede 50 metre yol almış. Şimdi formülümüzü kullanalım:
Sürat (Handan) = 50 m / 10 sn = 5 m/sn
Adım 3: Süratleri karşılaştıralım.
Berk’in sürati 4 m/sn, Handan’ın sürati ise 5 m/sn.
5 m/sn > 4 m/sn
Sonuç:
Handan’ın sürati Berk’in süratinden daha fazladır. Bu nedenle Handan, Berk’ten daha süratlidir.
C. Aynı anda yarışa başlayan 3 otomobilin birbirlerine göre konumları aşağıdaki görselde verilmiştir. Bu otomobillerin süratleri arasındaki ilişki nedir? Cevabınızı nedenleriyle defterinize yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruyu cevaplarken aklımızda tutmamız gereken çok basit bir kural var: Eğer birkaç araç aynı anda harekete başlıyorsa, belirli bir süre sonunda en çok yol alan araç en süratli olandır.
Adım 1: Görseldeki araçların konumlarını inceleyelim.
Görsele baktığımızda sarı renkli otomobilin en önde olduğunu, kırmızı renkli otomobilin onu takip ettiğini ve mavi renkli otomobilin en arkada kaldığını görüyoruz.
Adım 2: Konumları ve aldıkları yolları karşılaştıralım.
En önde olan sarı araba, aynı sürede en uzun mesafeyi kat etmiştir. En arkadaki mavi araba ise en kısa mesafeyi kat etmiştir.
Aldıkları Yollar: Sarı > Kırmızı > Mavi
Adım 3: Süratleri sıralayalım.
Aynı sürede en çok yol giden en süratli olduğuna göre, sürat sıralaması da aldıkları yol sıralaması ile aynı olacaktır.
Sonuç:
Otomobillerin süratleri arasındaki ilişki Sarı Otomobil > Kırmızı Otomobil > Mavi Otomobil şeklindedir.
Ç. Aynı anda, aynı noktadan harekete başlayan üç kişinin 7 dk. sonra aldıkları yollar aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tabloyu inceleyip bu kişilerin süratleri arasındaki ilişkiyi nedenleriyle defterinize yazınız.
Çözüm:
Bu soru da bir önceki soruyla aynı mantığa sahip. Bize verilen en önemli ipucu, herkesin hareket süresinin aynı olmasıdır: 7 dakika.
Adım 1: Tablodaki verileri inceleyelim.
Tabloya göre 7 dakika sonunda kişilerin aldıkları yollar şunlardır:
- Sercan: 1.200 m
- Kadir: 1.100 m
- Emel: 1.300 m
Adım 2: Alınan yolları büyükten küçüğe doğru sıralayalım.
En çok yolu Emel, en az yolu ise Kadir almıştır.
1.300 m (Emel) > 1.200 m (Sercan) > 1.100 m (Kadir)
Adım 3: Süratleri arasındaki ilişkiyi yazalım.
Süreler eşit olduğu için, en fazla yol alan kişi en süratli, en az yol alan kişi ise en yavaş olandır.
Sonuç:
Bu üç kişinin süratleri arasındaki ilişki Emel > Sercan > Kadir şeklindedir. Çünkü aynı sürede en uzun mesafeyi Emel kat etmiştir.
Umarım tüm çözümleri ve açıklamaları anlamışsınızdır. Gördüğünüz gibi sürat konusundaki soruları doğru formülleri ve doğru mantığı kullanarak kolayca çözebiliriz. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!