Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimize hoş geldiniz. Bugün sizlerle paylaştığınız testteki soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağınız bir şekilde çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
4. İskeleti oluşturan aşağıdaki görselde verilen kısımların hangisi oynamaz eklemlere ve yassı kemiklere örnektir?
Bu soruda bizden hem yassı kemiklerden oluşan hem de oynamaz eklemlere sahip olan iskelet bölümünü bulmamız isteniyor. Hadi şıkları tek tek inceleyelim.
Adım 1: Önce kemik çeşitlerini ve eklem türlerini bir hatırlayalım.
Yassı kemikler, adından da anlaşılacağı gibi yassı ve ince yapılı kemiklerdir. Görevleri genellikle iç organları korumaktır. Kafatası, kaburga ve leğen kemiği en güzel örnekleridir.
Oynamaz eklemler ise kemiklerin birbirine çok sıkı bir şekilde, testere dişi gibi bağlanarak hiç hareket etmeyecekleri şekilde birleştiği eklemlerdir. Kafatasımızdaki eklemler böyledir.
Adım 2: Şimdi görselleri bu bilgilere göre değerlendirelim.
- A) Kafatası: Kafatası kemikleri yassı kemiklerdir ve beynimizi korurlar. Bu kemikler birbirine oynamaz eklemlerle bağlıdır. Bu yüzden bu seçenek aradığımız iki özelliğe de uyuyor.
- B) Omurga: Omurgamızı oluşturan omurlar, kısa ve düzensiz şekilli kemiklerdir. Aralarında ise yarı oynar eklemler bulunur. Bu yüzden bu şık yanlış.
- C) El iskeleti: Elimizde kısa ve uzun kemikler bir arada bulunur. Bilek, parmak eklemlerimiz ise oynar eklemlerdir. Bu yüzden bu şık da yanlış.
- D) Uzun kemik (uyluk kemiği gibi): Bu görselde bir uzun kemik görüyoruz. Uzun kemiklerin eklem yaptığı yerler (diz veya kalça gibi) oynar eklemlerdir. Bu şık da aradığımız özelliklere uymuyor.
Adım 3: Tüm şıkları incelediğimizde, hem yassı kemiklerden oluşan hem de oynamaz eklemlere sahip olan yapının kafatası olduğunu görüyoruz.
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.
5. Yandaki görselde boşaltım sistemini oluşturan bazı yapı ve organlar harflerle gösterilmiştir. Buna göre,
I. K kanı süzerek idrarı oluşturur.
II. L üreterdir.
III. M idrar kesesidir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Bu soruda boşaltım sistemi organlarını ve görevlerini ne kadar iyi bildiğimiz ölçülüyor. Gelin görseldeki harflerin hangi organlara karşılık geldiğini bulalım.
Adım 1: Görseldeki yapıları isimlendirelim.
- K: Fasulye şeklindeki bu organlarımız böbreklerdir.
- L: İdrarın biriktiği torba şeklindeki organ idrar kesesidir (mesane).
- M: İdrarın vücuttan atıldığı kanal ise üretradır.
- (Görselde gösterilmeyen, böbreklerden idrar kesesine idrarı taşıyan borulara ise üreter (idrar borusu) denir.)
Adım 2: Şimdi bize verilen öncülleri bu bilgilere göre kontrol edelim.
- I. K kanı süzerek idrarı oluşturur. K’nin böbrek olduğunu bulmuştuk. Böbreklerin en önemli görevi kanı süzerek zararlı maddelerden arındırmak ve idrarı oluşturmaktır. Yani bu ifade doğrudur.
- II. L üreterdir. L’nin idrar kesesi olduğunu belirlemiştik. Üreter ise idrar borusudur. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- III. M idrar kesesidir. M’nin üretra olduğunu bulmuştuk. İdrar kesesi ise L ile gösterilen organdır. Bu ifade de yanlıştır.
Adım 3: Kontrol ettiğimizde sadece I. ifadenin doğru olduğunu görüyoruz.
Sonuç: Doğru cevap A) Yalnız I seçeneğidir.
6. AB kan gruplu ve kanında Rh faktörü olan bir kişinin kan nakline ihtiyacı vardır. Bu kişiye kan verme yeterliliğine sahip aşağıdaki kişilerden hangisinden alınan kan nakledilebilir?
Bu soruda kan grupları ve kan alışverişi konusunu hatırlamamız gerekiyor. Önce kan nakli yapılacak hastanın kan grubunu netleştirelim.
Adım 1: Hastanın kan grubunu belirleyelim.
Soruda “AB kan gruplu” ve “kanında Rh faktörü olan” deniyor. Kanında Rh faktörü olması, o kanın Rh pozitif (+) olduğu anlamına gelir. Yani hastamızın kan grubu AB Rh (+)‘tir.
Adım 2: AB Rh (+) kan grubunun kimlerden kan alabileceğini hatırlayalım.
Unutmayalım ki; AB kan grubu hem A hem de B antijenini taşıdığı için bütün kan gruplarından (A, B, AB ve 0) kan alabilir. Bu yüzden AB kan grubuna “genel alıcı” denir.
Aynı şekilde, Rh (+) kan grubu hem Rh (+) hem de Rh (-) kan gruplarından kan alabilir.
Bu iki bilgiyi birleştirdiğimizde, AB Rh (+) kan grubuna sahip bir kişi, tüm kan gruplarından kan alabilir. O tam bir genel alıcıdır!
Adım 3: Şimdi şıklardaki kişilerin kan gruplarına bakalım ve hastamıza kan verip veremeyeceklerini kontrol edelim.
- a) Pelin: Kan grubu AB Rh (–) → AB Rh (+) olan hastaya kan verebilir.
- b) Oğuzhan: Kan grubu A Rh (+) → AB Rh (+) olan hastaya kan verebilir.
- c) Elif: Kan grubu 0 Rh (–) → AB Rh (+) olan hastaya kan verebilir. (0 Rh (-) genel vericidir.)
- d) Ömer: Kan grubu AB Rh (+) → AB Rh (+) olan hastaya kan verebilir. (Kendi kan grubuyla aynı.)
Gördüğünüz gibi, şıklardaki herkes aslında bu hastaya kan verebilir. Ancak bu tür sorularda genellikle en uygun veya en temel bilgiyi ölçen bir şık doğru kabul edilir. Burada 0 Rh (-) kan grubunun “genel verici” olduğunu ve herkese kan verebildiğini bilmek çok önemlidir. Elif’in kan grubu 0 Rh (-) olduğu için, bu bilgiye dayanarak doğru cevabı bulabiliriz.
Sonuç: Doğru cevap C seçeneğidir.
7. Destek ve hareket sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Bu soruda destek ve hareket sistemimizle (kemikler, eklemler, kaslar) ilgili doğru ve yanlış bilgileri ayırt etmemiz isteniyor. Hadi ifadeleri tek tek inceleyip hangisinin yanlış olduğunu bulalım.
Adım 1: Şıkları sırayla analiz edelim.
- A) Kol ve bacaklarda çizgili kaslar bulunur. Çizgili kaslar, bizim isteğimizle çalışan ve iskeletimize bağlı olan kaslardır. Koşmak, yürümek, kolumuzu kaldırmak gibi hareketleri bu kaslar sayesinde yaparız. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) El bileğindeki kemiklerde oynar eklemler bulunur. El bileğimiz, yazı yazarken, bir şeyi tutarken çok çeşitli yönlere hareket edebilir. Bu esnekliği sağlayan şey, oradaki kemikler arasındaki oynar eklemlerdir. Bu ifade de doğrudur.
- C) Leğen kemiği uzun kemiktir. Uzun kemikler, kol ve bacaklarımızda bulunan, boyu eninden uzun olan kemiklerdir (pazu, uyluk kemiği gibi). Leğen kemiği ise kalçamızı oluşturan, yassı ve geniş bir kemiktir. Yani leğen kemiği bir yassı kemiktir, uzun kemik değildir. Bu ifade yanlıştır.
- D) Kalp dışındaki iç organların yapısında düz kaslar bulunur. Düz kaslar, isteğimiz dışında çalışan kaslardır. Midemizin kasılması, bağırsaklarımızın çalışması gibi olayları kontrol ederler. Kalbimiz ise kendine özel bir kas olan kalp kasından oluşur. Bu yüzden kalp dışındaki iç organlarda (mide, bağırsak, damarlar vb.) düz kasların bulunması ifadesi doğrudur.
Adım 2: Yanlış olan ifadeyi bulduk. Leğen kemiği, uzun kemik değil, yassı kemiktir.
Sonuç: Doğru cevap C seçeneğidir.