Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 6. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte boşaltım sistemi konusunu pekiştirmek için bu harika çalışma kağıdını çözeceğiz. Vücudumuzdaki atık maddeleri nasıl dışarı attığımızı ve bu görevi yapan kahraman organlarımızı daha yakından tanıyacağız. Hazırsanız, kalemleriniz hazırsa, haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki boşaltım sistemi modelinde oklarla gösterilen yapı ve organların isimlerini noktalı yerlere yazınız.
Bu soruda bizden, boşaltım sistemimize ait model üzerinde numaralarla gösterilen organların isimlerini yazmamız isteniyor. Gelin bu organları hep birlikte tanıyalım.
1 Numaralı Yapı: BÖBREK
Adım 1: 1 numaranın gösterdiği, fasulye şeklindeki organa bakalım. Bu organ, vücudumuzun adeta bir arıtma tesisi gibidir.
Adım 2: Kanımızdaki zararlı atıkları ve fazla suyu süzen bu organın adı böbrektir. Vücudumuzda belimizin iki yanında birer tane bulunur.
2 Numaralı Yapı: ÜRETER (İDRAR BORUSU)
Adım 1: 2 numaranın gösterdiği ince ve uzun boruya dikkat edelim. Bu boru, böbreklerden aşağıya doğru iniyor.
Adım 2: Böbreklerde süzülerek oluşturulan idrarı, idrar kesesine taşıyan bu borunun adı üreter veya diğer adıyla idrar borusudur.
3 Numaralı Yapı: İDRAR KESESİ (MESANE)
Adım 1: 3 numaranın gösterdiği, torbaya benzeyen yapıya bakalım. Üreterlerin bağlandığı yer burasıdır.
Adım 2: İdrarın vücuttan atılmadan önce geçici olarak biriktiği, esnek bir torba olan bu organın adı idrar kesesidir. Diğer adı da mesanedir.
4 Numaralı Yapı: ÜRETRA
Adım 1: 4 numara, idrar kesesinin en altından vücudun dışına doğru uzanan kanalı gösteriyor.
Adım 2: İdrar kesesinde biriken idrarın vücuttan dışarı atıldığı bu kısa borunun adı ise üretra‘dır.
B. Aşağıdaki ifadeleri verilen kavramların uygun olanlarıyla tamamlayınız.
Şimdi de boşluk doldurma etkinliğimize geçelim. Yukarıdaki kutucuklarda verilen kelimeleri, aşağıdaki cümlelerdeki boşluklara doğru bir şekilde yerleştireceğiz.
1. Üretra, idrarın idrar kesesinden dışarı atıldığı boru şeklindeki yapıdır.
Adım 1: Cümlede “idrarın dışarı atıldığı boru” ifadesi var. Bu, idrarın vücudu terk ettiği son nokta olmalı.
Adım 2: Yukarıdaki modelde de gördüğümüz gibi bu yapının adı üretra‘dır.
Sonuç: Boşluğa “üretra” kelimesi gelmelidir.
2. İdrar, geçici bir süre idrar kesesi adı verilen bir yapıda biriktirilir.
Adım 1: Cümlede idrarın “geçici bir süre biriktirildiği” yerden bahsediliyor. Yani idrarın depolandığı organı bulmalıyız.
Adım 2: Bu görevi yapan, torba şeklindeki organımız idrar kesesidir.
Sonuç: Boşluğa “idrar kesesi” kelimesi gelmelidir.
3. Üreter, böbrek ile idrar kesesi arasında bulunur.
Adım 1: Cümle bize bir ipucu veriyor: “böbrek ile idrar kesesi arasında”. Bu iki organı birbirine bağlayan yapıyı düşünelim.
Adım 2: Böbrekte oluşan idrarı idrar kesesine taşıyan borunun adı üreter‘dir.
Sonuç: Boşluğa “üreter” kelimesi gelmelidir.
4. Deri, terlemeyle suyun ve tuzun fazlasını vücuttan uzaklaştırır.
Adım 1: Cümlede “terleme” yoluyla su ve tuzun atılmasından bahsediliyor. Terlemeyi hangi organımızla yaparız?
Adım 2: Vücudumuzu kaplayan ve terleme yoluyla boşaltıma yardımcı olan organımız deri‘dir.
Sonuç: Boşluğa “deri” kelimesi gelmelidir.
5. Vücuttaki kanı süzerek idrar oluşturan yapıya böbrek denir.
Adım 1: Cümlenin anahtar kelimeleri “kanı süzerek idrar oluşturan yapı”. Boşaltım sistemimizin ana organı aklımıza gelmeli.
Adım 2: Bu önemli görevi yerine getiren organımız tabii ki böbrek‘tir.
Sonuç: Boşluğa “böbrek” kelimesi gelmelidir.
6. Kalın bağırsak su, safra ve besin atıklarının dışkı şeklinde vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
Adım 1: Cümlede “dışkı” kelimesi geçiyor. Dışkı, sindirim sistemi sonucu oluşan atıktır. Bu atığın son durağı neresidir?
Adım 2: Sindirim atıklarının toplandığı ve vücuttan atıldığı organımız kalın bağırsak‘tır. Bu da bir boşaltım şeklidir!
Sonuç: Boşluğa “kalın bağırsak” kelimesi gelmelidir.
7. İdrar boşaltım sistemiyle vücut dışına uzaklaştırılır.
Adım 1: Cümle, boşaltım sisteminin vücuttan neyi uzaklaştırdığını soruyor. Böbrekler, üreter, idrar kesesi ve üretra hep birlikte neyi atmak için çalışır?
Adım 2: Bu sistemin temel amacı, kanın süzülmesiyle oluşan sıvı atık olan idrar‘ı vücuttan atmaktır.
Sonuç: Boşluğa “idrar” kelimesi gelmelidir.
8. Solunum sonucu oluşan karbondioksit ve su buharı soluk verirken akciğerler tarafından vücuttan uzaklaştırılır.
Adım 1: Bu soruda “solunum sonucu oluşan” ve “soluk verirken” atılan maddeler soruluyor. Nefes verdiğimizde vücudumuzdan hangi atıkları uzaklaştırırız?
Adım 2: Hücrelerimizin enerji üretirken oluşturduğu atık gaz karbondioksit‘tir. Ayrıca nefesimizle birlikte bir miktar da su buharı atarız. Soğuk bir havada cama üflediğinizde oluşan buğulanma bunun kanıtıdır.
Sonuç: Boşluklara sırasıyla “karbondioksit” ve “su buharı” kelimeleri gelmelidir.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, vücudumuzun sağlıklı kalması için boşaltım sistemimiz çok önemlidir. Bol su içmeyi ihmal etmeyin! Aklınıza takılan bir soru olursa her zaman sorabilirsiniz. Başka bir derste görüşmek üzere!