Merhaba sevgili öğrencim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretmeniniz. Gönderdiğin görseldeki soruları senin için analiz ettim ve şimdi adım adım, kolayca anlayacağın bir dilde çözeceğiz. Hadi başlayalım!
G. Aşağıdaki Dünya haritası üzerinde numaralandırılan kıtalar rakamlarla, okyanuslar harflerle gösterilmiştir. Bunların isimlerini noktalı yerlere yazınız.
Harika bir harita sorusu! Dünya’yı ve üzerindeki büyük kara ve su kütlelerini tanımak çok önemlidir. Gel birlikte bu haritayı okuyalım.
Çözüm:
Kıtalar
- 1. Kuzey Amerika
- 2. Güney Amerika
- 3. Afrika
- 4. Avrupa
- 5. Asya
- 6. Okyanusya (Avustralya)
- 7. Antarktika
Okyanuslar
- A. Büyük Okyanus (Pasifik Okyanusu)
- B. Atlas Okyanusu (Atlantik Okyanusu)
- C. Hint Okyanusu
Adım Adım Açıklama:
Adım 1: Haritadaki numaraları ve harfleri tek tek inceleyelim. Unutma, kıtalar büyük kara parçaları, okyanuslar ise bu kara parçaları arasındaki devasa su kütleleridir.
Adım 2 (Kıtalar):
- 1 numara: Haritanın sol üst tarafında gördüğümüz bu büyük kara parçası Kuzey Amerika kıtasıdır.
- 2 numara: Hemen Kuzey Amerika’nın altında yer alan kıta ise Güney Amerika‘dır.
- 3 numara: Haritanın ortasında, Avrupa’nın güneyinde yer alan büyük kıta Afrika‘dır.
- 4 numara: Ülkemizin de bir kısmının bulunduğu, Asya ile bitişik olan küçük ama önemli kıta Avrupa‘dır.
- 5 numara: Dünyanın en büyük kıtası olan ve haritanın büyük bir bölümünü kaplayan bu kara parçası Asya kıtasıdır.
- 6 numara: Asya’nın güneydoğusunda yer alan ada şeklindeki kıta Okyanusya veya Avustralya kıtası olarak bilinir.
- 7 numara: Haritanın en altında, buzullarla kaplı olan kıta ise Antarktika‘dır.
Adım 3 (Okyanuslar):
- A harfi: Amerika kıtaları ile Asya kıtası arasında kalan, dünyanın en büyük okyanusu Büyük Okyanus‘tur. Diğer adı Pasifik’tir.
- B harfi: Amerika kıtaları ile Avrupa ve Afrika kıtaları arasında “S” harfine benzer şekilde uzanan okyanus Atlas Okyanusu‘dur.
- C harfi: Afrika’nın doğusu, Asya’nın güneyi ve Okyanusya’nın batısında yer alan okyanus ise Hint Okyanusu‘dur.
Ğ. Aşağıda ülkemizin farklı yerlerinde görülen bazı iklim özellikleri verilmiştir. Buna göre uygun eşleştirmeleri yapınız.
Bu soruda ülkemizdeki sıcaklık farklılıklarının nedenlerini bulmamız isteniyor. Verilen cümleleri doğru kavramlarla eşleştireceğiz. Hadi dikkatlice okuyup mantık yürütelim.
Çözüm ve Açıklamalar:
1. Ülkemizde güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıklar genel olarak azalır. Örneğin, Adana’daki sıcaklığın Trabzon’dan daha yüksek olması gibi.
Bu durum Ekvatora uzaklık ile ilgilidir.
Açıklama: Şöyle düşünelim, Dünya’nın ortasından geçtiği varsayılan hayali çizgiye Ekvator diyoruz ve Güneş ışınlarını en dik açıyla alan yer burasıdır. Bu yüzden Ekvator ve çevresi çok sıcaktır. Bir yerden Ekvator’a ne kadar yakınsan, orası o kadar sıcak olur. Adana, Trabzon’a göre Ekvator’a daha yakındır, bu yüzden daha sıcaktır. Yani güneyden kuzeye gittikçe Ekvator’dan uzaklaşırız ve hava soğur.
2. Aynı paralel üzerinde yer alan Ankara, Erzurum’a göre daha sıcaktır.
Bu durumun sebebi Yükselti‘dir.
Açıklama: Aynı enlemde (paralel) olmalarına rağmen Erzurum, Ankara’dan çok daha yüksektir. Tıpkı bir dağa tırmandıkça havanın serinlemesi gibi, bir yer deniz seviyesinden ne kadar yüksekteyse o kadar soğuk olur. Erzurum’un kışlarının çok sert geçmesinin en önemli nedeni yüksekliğidir.
3. Deniz kıyısında olan Rize kış mevsiminde iç kesimlerdeki Çorum’a göre daha sıcaktır.
Bunun açıklaması Denizellik-karasallık kavramıdır.
Açıklama: Denizler, geç ısınıp geç soğurlar. Bu yüzden kıyıdaki yerlerin iklimi daha ılımandır. Kışın deniz, karaya göre daha sıcak olduğu için kıyıları ısıtır. Rize deniz kenarında olduğu için kışın deniz sayesinde ılıman kalır. Çorum ise denize uzak, yani karasal bir iklime sahiptir. Bu yüzden kışları çok daha soğuk olur.
4. Ülkemizde dağların kuzey yamaçları güney yamaçlarına göre daha soğuktur.
Bu olaya Bakı etkisi diyoruz.
Açıklama: Ülkemiz Kuzey Yarım Küre’de yer aldığı için dağlarımızın güneye bakan yamaçları, Güneş’i daha fazla görür ve daha çok ısınır. Kuzeye bakan yamaçlar ise daha az Güneş gördüğü için daha serin kalır. Tıpkı bir evin güneşe bakan odasının daha sıcak olması gibi.
5. Ülkemizde kuzeyden esen rüzgârlar sıcaklığı düşürürken, güneyden esen rüzgârlar sıcaklığı yükseltir.
Bu durum doğrudan Rüzgârlar ile ilgilidir.
Açıklama: Rüzgârlar, geldikleri yerin havasını gittikleri yere taşırlar. Ülkemize kuzeyden (kutuplar yönünden) gelen rüzgârlar soğuk hava getirir ve sıcaklığı düşürür. Güneyden (Ekvator yönünden) gelen rüzgârlar ise sıcak hava getirdiği için sıcaklığı artırır.
6. Ülkemizde batıdan, deniz üzerinden gelen nemli ve ılıman hava iç kesimlere sokulabilir.
Bunun sebebi Dağların uzanış yönü‘dür.
Açıklama: Ege ve Akdeniz bölgelerimizde dağlar denize dik uzanır. Yani dağların arasında, denize açık vadiler bulunur. Bu sayede denizden gelen nemli ve ılıman hava, bu vadilerden içeriye doğru kolayca girebilir. Eğer dağlar denize paralel (bir duvar gibi) uzansaydı, bu nemli hava içerilere giremezdi.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Harika bir iş çıkardın! Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin.