Merhaba sevgili öğrencilerim!
Fen Bilimleri dersimizdeki bu güzel etkinliğin sorularını gelin birlikte çözelim. Bu deney, şekli düzgün olmayan katı maddelerin hacmini nasıl bulacağımızı bize öğretiyor. Çok eğlenceli ve zekice bir yöntem, değil mi? Haydi sorulara geçelim!
1. Dereceli silindire silgiyi attıktan sonra suyun hacmi ile silgiyi atmadan önceki suyun hacmi arasındaki farkı defterimize not edelim.
Bu soruyu cevaplamak için deneydeki adımları takip etmemiz gerekiyor. Deneyde tam olarak hangi sayıları bulduğumuzu bilmediğimiz için, gelin birlikte örnek sayılarla bu işlemi yapalım. Böylece nasıl hesaplandığını çok daha iyi anlayacaksınız.
Unutmayın, buradaki sayılar sadece birer örnek! Siz deneyde hangi sayıları bulduysanız o sayıları kullanmalısınız.
- Adım 1: İlk olarak, dereceli silindirimizde sadece su varken suyun seviyesine bakalım. Diyelim ki suyun ilk hacmi 50 mililitre (mL) olsun.
- Adım 2: Şimdi silgiyi yavaşça suyun içine bırakalım. Silgi suyun içine girince, suyun seviyesi yükselecektir. Çünkü silgi suda bir yer kaplar! Diyelim ki suyun yeni seviyesi 65 mililitre (mL) oldu.
- Adım 3: Aradaki farkı bulmak için, ikinci ölçümümüzden ilk ölçümümüzü çıkarmalıyız.
65 mL (Silgili suyun hacmi)
– 50 mL (Sadece suyun hacmi)
———–
15 mL
Sonuç olarak bulduğumuz bu 15 mL‘lik fark, silgimizin kapladığı yeri, yani hacmini gösterir!
2. Dereceli silindire taşı attıktan sonra suyun hacmi ile taşı atmadan önceki suyun hacmi arasındaki farkı defterimize not edelim.
Şimdi aynı işlemi küçük taş parçası için tekrarlayalım. Yine örnek sayılar kullanacağız.
- Adım 1: Suyumuzun ilk hacmi yine 50 mL olsun.
- Adım 2: Taşı suyun içine attığımızda suyun seviyesi yine yükselecek. Bu sefer taşımız biraz daha büyük olsun ve suyun seviyesini 72 mL‘ye çıkarsın.
- Adım 3: Aradaki farkı hesaplayalım:
72 mL (Taşlı suyun hacmi)
– 50 mL (Sadece suyun hacmi)
———–
22 mL
Bu durumda taş parçasının hacmi 22 mL olarak bulunur.
3. Dereceli silindire cam misketi attıktan sonra suyun hacmi ile cam misketi atmadan önceki suyun hacmi arasındaki farkı defterimize not edelim.
Sıra geldi cam miskete! Haydi onun da hacmini bulalım.
- Adım 1: Başlangıçtaki su hacmimiz yine aynı: 50 mL.
- Adım 2: Cam misketi suya atınca su seviyesi yükseldi ve diyelim ki 58 mL oldu.
- Adım 3: Farkı bulmak için çıkarma işlemimizi yapalım:
58 mL (Misketli suyun hacmi)
– 50 mL (Sadece suyun hacmi)
———–
8 mL
Gördüğünüz gibi, cam misketimizin hacmi de 8 mL imiş.
4. Yukarıdaki işlemler sonucunda bulduğumuz değerler bize neyi verir? Tespitlerimizi aşağıdaki noktalı yerlere yazalım.
İşte en önemli soruya geldik! Yaptığımız bu üç işlemde de neyi bulduk?
Adım 1: İlk işlemde, suyun yükselme miktarını hesapladık ve silginin kapladığı yeri bulduk.
Adım 2: İkinci işlemde, suyun yükselme miktarını hesaplayarak taşın kapladığı yeri bulduk.
Adım 3: Üçüncü işlemde de aynı şekilde misketin kapladığı yeri bulduk.
Maddelerin boşlukta kapladığı yere biz ne diyorduk? Elbette HACİM!
Sonuç: Yukarıdaki işlemler sonucunda bulduğumuz değerler, suyun içine attığımız cisimlerin (silgi, taş ve cam misket) hacmini verir. Bu yöntem sayesinde, cetvelle ölçemeyeceğimiz kadar karmaşık şekilli cisimlerin bile hacmini kolayca bulabiliriz.