4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 131

Merhaba sevgili öğrencilerim!

Bugün Fen Bilimleri dersimizde, bana gönderdiğiniz bu harika sayfayı birlikte inceleyeceğiz. Sayfadaki metni okuyup, görselleri analiz edip sorulan soruları adım adım, bir dedektif gibi çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!

1. Soru: Okuma parçasına göre Damla, evlerinin balkonunda gökyüzüne baktığında neden hayal kırıklığına uğradı?

Çözüm:

Adım 1: Metnin en başında Damla’nın bir hayali olduğunu anlıyoruz. Gökyüzüne baktığında pırıl pırıl parlayan, sayısız yıldız görmeyi umuyordu. Belki de kitaplarda veya filmlerde gördüğü o muhteşem manzarayı bekliyordu.

Adım 2: Ancak evinin balkonundan gökyüzüne baktığında, hayal ettiği gibi bir görüntüyle karşılaşamadı. Gördüğü şey, beklediğinden çok daha farklıydı.

Adım 3: Hayal kırıklığının asıl sebebi, yaşadığı yerdeki yapay aydınlatmaların çok fazla olmasıydı. Şehirdeki sokak lambaları, binaların ışıkları ve reklam panoları o kadar güçlü bir ışık yayıyordu ki, bu ışık gökyüzünü de aydınlatıyordu. Bu parlaklık, uzaydan gelen yıldızların soluk ışığının görünmesini engelliyordu. Kısacası Damla, şehir ışıkları yüzünden yıldızları net bir şekilde göremediği için hayal kırıklığına uğradı.

2. Soru: Damla’nın görmeyi beklediği gökyüzü ile gerçekte gördüğü gökyüzü arasında nasıl bir fark vardı?

Çözüm:

Adım 1: Bu soruyu cevaplamak için metindeki görsellerden yardım alalım. Damla’nın hayalindeki, yani görmeyi beklediği gökyüzü, Görsel 5.14‘e benziyordu. Simsiyah bir gecede, sanki üzerimize serpilmiş gibi duran binlerce parlak yıldız… Ne kadar da net ve güzel görünüyor, değil mi?

Adım 2: Damla’nın gerçekte gördüğü gökyüzü ise daha çok Görsel 5.13‘teki şehrin üzerindeki gökyüzü gibiydi. Şehrin ışıkları gökyüzünü aydınlatmış, bu yüzden sadece en parlak birkaç yıldız belli belirsiz seçilebiliyordu. Gökyüzü tam olarak karanlık değildi.

Adım 3: Yani aradaki temel fark şuydu:

• Beklediği Gökyüzü: Çok sayıda, net ve parlak yıldızla dolu karanlık bir gökyüzü.
• Gördüğü Gökyüzü: Az sayıda ve sönük görünen yıldızların olduğu, şehrin ışıklarıyla aydınlanmış bir gökyüzü.

3. Soru: Şehir merkezinde ve çok ışıklı yerlerde gökyüzündeki yıldızları yeterince göremememizin sebebi ne olabilir?

Çözüm:

Adım 1: Metin bize bu sorunun cevabını çok net bir şekilde veriyor. Bu durumun bilimsel adı ışık kirliliği‘dir. Işık kirliliği, ışığın yanlış yerde, yanlış zamanda, yanlış yönde ve gereğinden fazla kullanılmasıyla oluşur.

Adım 2: Şöyle düşünelim: Çok gürültülü bir ortamda fısıltıyla konuşan bir arkadaşımızı duyamayız, değil mi? Çünkü ortamdaki gürültü, arkadaşımızın sesini bastırır. İşte şehirdeki yapay ışıklar da (sokak lambaları, binalar vb.) gökyüzü için bir “gürültü” gibidir.

Adım 3: Milyonlarca kilometre uzaktan gelen yıldızların ışığı çok zayıftır, adeta bir fısıltı gibidir. Şehirdeki güçlü yapay ışıklar ise bu zayıf yıldız ışığını bastırır ve gözümüze ulaşmasını engeller. Bu yüzden şehirlerde yıldızları göremeyiz. Metinde de dediği gibi, bu yapay aydınlatmalar yıldızları görmemizi engeller.

Unutmayın, ışık kirliliğinin az olduğu yerlerde, mesela yüksek dağların tepelerinde (Görsel 5.15), gökyüzü çok daha net gözlemlenebilir.

4. Soru: Metne göre ışık kirliliğinin canlılar üzerinde herhangi bir etkisi var mıdır?

Çözüm:

Adım 1: Evet, metin bize ışık kirliliğinin sadece gökyüzünü izlememizi engellemekle kalmadığını, aynı zamanda insanlar ve hayvanlar üzerinde de olumsuz etkileri olduğunu anlatıyor.

Adım 2: İnsanlar üzerindeki etkileri:

• Göz sağlığımızı olumsuz etkileyebilir.
• Geceleri olması gerekenden fazla ışığa maruz kalmak, uykuya dalmamızı zorlaştırır ve uyku kalitemizi düşürür. Bu da dinlenmemizi ve sağlıklı büyümemizi engeller.

Adım 3: Hayvanlar üzerindeki etkileri:

• Özellikle geceleri yönlerini yıldızlara bakarak bulan göçmen kuşlar (Görsel 5.16‘daki kırlangıçlar gibi) için büyük bir sorundur. Şehirlerin parlak ışıkları onların kafasını karıştırır ve yollarını kaybetmelerine neden olabilir.
• Ayrıca bazı deniz kaplumbağaları yavruları, yumurtadan çıktıklarında denize ulaşmak için ay ışığının denizdeki yansımasını takip ederler. Sahile yakın yerlerdeki yapay ışıklar, onların yanlış yöne gidip hayatlarını kaybetmelerine sebep olabilir.

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, ışığı doğru kullanmak hem enerjiden tasarruf etmemizi sağlar hem de doğadaki canlıları ve muhteşem gökyüzünü korumamıza yardımcı olur.

Derslerinizde başarılar dilerim!