Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle Fen Bilimleri kitabımızdaki “Yüzer mi, Batar mı?” etkinliğini birlikte yapacağız. Bu etkinlik sayesinde maddelerin hangi özelliklerinden dolayı suda yüzdüğünü veya battığını daha iyi anlayacağız. Haydi, soruları adım adım inceleyip cevaplayalım!
Soru 1: Aşağıdaki tabloyu defterimize çizelim ve gözlem sonuçlarımıza göre örnekte verildiği gibi dolduralım.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bir cismin suda yüzüp yüzmemesi, onun yapıldığı madde ve şekliyle ilgilidir. Bazı maddeler suyu sevmez ve üzerinde kalmak ister, bazıları ise hemen suyun dibine inmek ister. Gelin, tablodaki varlıkları tek tek suya attığımızı hayal edelim ve ne olacağını bulalım.
Unutmayın, bir cismi suya bıraktığımızda, eğer suyun üzerinde kalıyorsa “yüzer”, suyun dibine çöküyorsa “batar” deriz.
Şimdi tabloyu birlikte dolduralım:
Mantar tıpa: Kitabımız bunu bizim için cevaplamış. Mantar, içi hava dolu gözenekli bir yapıya sahiptir ve çok hafiftir. Bu yüzden suyun üzerinde kalır. Yani suda yüzer.
Taş: Bu da örnek olarak verilmiş. Taşlar ağır ve sıkı bir yapıya sahiptir. Suya atar atmaz dibe çökerler. Yani suda batar.
Kâğıt: Bir parça kâğıdı yavaşça suyun üzerine bırakırsak, başlangıçta suyun üzerinde durduğunu görürüz. Bu yüzden suda yüzer diye işaretleyebiliriz. (Ancak bir süre beklersek, kâğıt suyu emerek ağırlaşır ve batabilir. Biz ilk andaki durumunu düşünüyoruz.)
Tahta parçası: Ağaçtan yapılmış tahta parçaları, gemiler ve sandallar gibi, genellikle suda yüzer. Çünkü tahta, sudan daha hafiftir. Bu nedenle suda yüzer.
Cam bardak: Cam, taştan bile daha yoğun ve ağır bir maddedir. İçi boş olsa bile suya bıraktığımızda hemen dibi boylar. Yani suda batar.
Balon: İçi hava ile şişirilmiş bir balonu düşünelim. Hava, sudan çok daha hafiftir. Bu yüzden balon, suyun üzerinde keyifle yüzer. Yani suda yüzer.
İşte doldurulmuş tablomuz:
Varlıklar Suda yüzdü. Suda battı.
Mantar tıpa ✓
Taş ✓
Kâğıt ✓
Tahta parçası ✓
Cam bardak ✓
Balon ✓
Soru 2: Çevremizdeki suda yüzen ve suda batan maddeleri defterimize listeleyelim.
Çözüm:
Harikasınız! Şimdi de biraz etrafımıza bakalım ve aklımıza gelen başka hangi maddelerin yüzdüğünü, hangilerinin battığını düşünelim. İşte benim aklıma gelen birkaç örnek:
Suda Yüzen Maddelere Örnekler:
- Plastik top: İçi hava dolu olduğu için yüzer.
- Kuru yaprak: Hafif olduğu için suyun üzerinde kalır.
- Plastik şişe kapağı: Plastik genellikle sudan hafiftir ve yüzer.
- Buz: Su donduğunda yani buz olduğunda, aslında sudan daha hafif olur ve bu yüzden suyun üzerinde yüzer.
- Elma: Bir elmayı suya bırakırsanız yüzdüğünü görürsünüz!
Suda Batan Maddelere Örnekler:
- Demir çivi: Demir, ağır bir metaldir ve kesinlikle batar.
- Bozuk para: Metallerden yapıldığı için suya atar atmaz batar.
- Misket (Bilye): Camdan yapıldığı için batar.
- Metal kaşık: Tıpkı çivi ve para gibi, metal olduğu için batar.
- Anahtar: Metalden yapıldığı için o da suyun dibine iner.
Gördüğünüz gibi, maddelerin suda yüzmesi veya batması ilginç bir özellik. Bu deneyi evde ailenizin gözetiminde güvenli malzemelerle siz de deneyebilirsiniz. Aferin çocuklar, harika bir iş çıkardınız!