Harika bir Fen Bilimleri etkinliği! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 4. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Şimdi birlikte bu sorulara bakacak ve ışık kirliliği konusunu daha iyi anlayacağız. Hazırsan, adım adım ilerleyelim!
1. Yukarıdaki görseli inceleyelim. Bu görselde gördüğümüz evin içinde ve dışındaki ışık kirliliğini gidermek için ne gibi önlemler alabiliriz? Defterimize yazalım.
Bu soruda bizden resimdeki evde ışık kirliliğini önlemek için neler yapabileceğimizi bulmamız isteniyor. Resme dikkatlice baktığımızda bahçeyi aydınlatan lambanın ışığı hem yukarıya hem de etrafa yaydığını görüyoruz. Bu tam bir ışık kirliliği örneği! İşte alabileceğimiz önlemler:
- Adım 1: Dış aydınlatmalarda, ışığın gökyüzüne kaçmasını engelleyen şapkalı lambalar kullanabiliriz. Böylece ışık sadece aydınlatmak istediğimiz yere, yani aşağıya yönlenir.
- Adım 2: Bahçe gibi alanlarda sürekli yanan lambalar yerine, yalnızca bir hareket algıladığında yanan sensörlü (harekete duyarlı) lambalar tercih edebiliriz. Bu sayede lamba sürekli yanmaz.
- Adım 3: Çok parlak ve göz alan ampuller yerine, ihtiyacımız kadar aydınlatma sağlayan daha düşük güçlü ampuller seçebiliriz.
- Adım 4: Evin içinde ise, kullanmadığımız odaların ışıklarını kapatmalıyız. Bu en basit ve en etkili yöntemlerden biridir. Hem aile bütçesine hem de doğaya katkı sağlar.
- Adım 5: Gece uyurken veya odada değilken pencerelerden sızan ışığın dışarıdaki canlıları rahatsız etmemesi için perdelerimizi kapatabiliriz.
2. Aşağıdaki cümleleri okuyalım. Cümlenin doğru olduğunu düşünüyorsak “D” harfini yuvarlak içine alalım. Yanlış olduğunu düşünüyorsak “Y” harfini yuvarlak içine alalım. Yanlış cümlelerin doğrularını defterimize yazalım.
Şimdi de cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar verelim. Unutma, yanlış olanların doğrusunu da düşüneceğiz!
a. Işık kirliliğini önlemek için enerji tasarruflu ampul kullanmalıyız.
Bu ifade Doğrudur (D). Enerji tasarruflu ampuller, daha az enerji tüketir. Enerjiyi verimli kullanmak, çevre kirliliğinin her türüyle mücadelede önemli bir adımdır. Bu yüzden bu doğru bir yaklaşımdır.
b. Gereğinden fazla ışık veren lambalar kullanabiliriz.
Bu ifade Yanlıştır (Y). İhtiyacımızdan daha fazla ışık kullanmak, ışık kirliliğinin temel nedenlerinden biridir. Gözlerimizi yorar ve enerjiyi boşa harcar.
Doğrusu şöyle olmalıydı: Gereğinden fazla ışık veren lambalar kullanmamalıyız.
c. Sokak aydınlatmalarında, lambanın yönü yukarı doğru olmalıdır.
Bu ifade kesinlikle Yanlıştır (Y). Eğer sokak lambası gökyüzünü aydınlatırsa, asıl aydınlatması gereken yeri, yani yolları ve kaldırımları aydınlatamaz. Bu durum, ışığın boşa gitmesine ve gökyüzünün kirlenmesine neden olur.
Doğrusu şöyle olmalıydı: Sokak aydınlatmalarında, lambanın yönü aşağıya doğru olmalıdır.
ç. Işık kirliliği de bir çevre kirliliğidir.
Evet, bu ifade Doğrudur (D). Tıpkı havayı, suyu veya toprağı kirletmek gibi, ışığı yanlış yerde ve yanlış şekilde kullanmak da bir çevre sorunudur. Doğal hayata ve biz insanlara zararları vardır.
d. Fazla ışıklı ortamlar göz sağlığımıza yararlıdır.
Bu ifade Yanlıştır (Y). Çok fazla ışık, gözlerimizin kamaşmasına ve yorulmasına sebep olur. Ders çalışırken veya kitap okurken yeterli ama aşırı olmayan bir aydınlatma kullanmalıyız.
Doğrusu şöyle olmalıydı: Fazla ışıklı ortamlar göz sağlığımıza zararlıdır.
e. Işık kirliliği gök bilimcilerin gökyüzünü incelemesini engeller.
Bu ifade Doğrudur (D). Şehirlerden yayılan yapay ışıklar, gökyüzünün doğal karanlığını bozar. Bu yüzden gök bilimciler teleskoplarıyla yıldızları, gezegenleri ve diğer gök cisimlerini net bir şekilde gözlemleyemezler.
f. Evimizdeki tüm ışıkları açık bırakmak daha rahat görmemizi sağlar.
Bu ifade Yanlıştır (Y). Evde rahatça görebilmek için sadece bulunduğumuz ortamın aydınlık olması yeterlidir. Diğer odaların ışıklarını açık bırakmak, gereksiz enerji tüketimi ve ışık israfıdır.
Doğrusu şöyle olmalıydı: Evimizde sadece ihtiyacımız olan odanın ışığını açık bırakmak yeterlidir.
g. Işık kirliliği doğal yaşam için yararlıdır.
Bu ifade kocaman bir Yanlıştır (Y)! Gece aktif olan hayvanlar, göç eden kuşlar, hatta yumurtadan çıkıp denize ulaşmaya çalışan minik deniz kaplumbağaları bile yapay ışıklar yüzünden yollarını şaşırabilir. Işık kirliliği doğal yaşam için çok zararlıdır.
Doğrusu şöyle olmalıydı: Işık kirliliği doğal yaşam için zararlıdır.
ğ. Harekete duyarlı lambalar kullanmak ışık kirliliğini önlemek için alınabilecek bir önlemdir.
Bu ifade Doğrudur (D). Harekete duyarlı (sensörlü) lambalar sadece ihtiyaç anında yandıkları için hem enerjiyi boşa harcamazlar hem de sürekli bir ışık kirliliği oluşturmazlar. Bu, çok akıllıca bir çözümdür!
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Gördüğün gibi, doğru aydınlatma yöntemleriyle hem dünyamızı koruyabilir hem de enerjiden tasarruf edebiliriz. Aklına takılan başka bir soru olursa, her zaman sorabilirsin. Başarılar dilerim!