4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 16

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Harika bir etkinlik yapmışsınız! “Taş, Taş Üstünde” etkinliği ile hem eğlenip hem de kayaçlar hakkında düşünme fırsatı buldunuz. Şimdi etkinlik sonunda aklımıza takılan o güzel soruları birlikte, adım adım cevaplayalım. Tıpkı birer bilim insanı gibi düşünerek sonuca ulaşalım!

1. Soru: Yeryüzünde de etkinliğimizdeki gibi taşlardan oluşmuş şekiller var mıdır?

Elbette vardır! Gelin bu soruyu adım adım düşünelim.

Adım 1: Etkinliğimizde ne yaptık? Çevremizden topladığımız farklı taşları bir araya getirerek veya üzerlerini boyayarak yeni ve güzel şekiller oluşturduk, değil mi? Yani aslında küçük taş parçalarını kullanarak bir şeyler inşa ettik.

Adım 2: Şimdi hayal gücümüzü kullanalım ve bunu çok daha büyük, devasa boyutlarda düşünelim. Doğanın kendisi de milyonlarca yılda, devasa taşları yani kayaçları kullanarak harika şekiller oluşturur. Çevremize baktığımızda gördüğümüz heybetli dağlar, tepeler, derin vadiler ve kanyonlar hep bu büyük kayaçların bir araya gelmesiyle veya aşınmasıyla oluşmuş doğal yapılardır.

Örneğin Kapadokya’daki Peri Bacaları‘nı duymuşsunuzdur. O ilginç şekiller, rüzgarın ve yağmurun kayaları bir heykeltıraş gibi yontmasıyla oluşmuştur. Tıpkı sizin taşları birleştirip bir şekil yapmanız gibi, doğa da büyük kayaçları şekillendirerek sanat eserleri ortaya çıkarır.

Sonuç: Kısacası, evet, yeryüzünde de tıpkı etkinliğimizdeki gibi taşlardan (ama çok daha büyük olanlarından, yani kayaçlardan) oluşmuş sayısız doğal şekil bulunmaktadır.

2. Soru: Etkinliğimizde kullandığımız taşların ekonomik değeri var mıdır? Ekonomik değeri olan kayaçlar nelerdir?

Bu sorumuz iki bölümden oluşuyor, haydi ikisini de sırayla ve anlaşılır bir şekilde cevaplayalım.

Adım 1: Öncelikle, etkinlik için parktan, bahçeden topladığımız o sıradan taşları düşünelim. Bu taşların tek tek satılıp para kazandıracak bir ekonomik değeri genellikle yoktur. Onların değeri, bizim için sanatsal bir çalışma malzemesi olmaları ve bize doğayı tanıtmalarıdır. Ancak unutmayalım ki bu küçük taşlar, aslında ekonomik değeri çok yüksek olabilen büyük kayaçların ufacık birer parçasıdır.

Adım 2: Şimdi gelelim sorunun en can alıcı kısmına: Ekonomik değeri olan kayaçlar nelerdir? İşte burada karşımıza çok önemli bir kavram çıkıyor: MADENLER. Ekonomik değeri olan, yani alınıp satılabilen, fabrikalarda işlenerek kullandığımız eşyalara dönüşen kayaçlara maden diyoruz. Bu madenler sayesinde arabalarımız, evlerimiz, kullandığımız teknolojik aletler yapılır ve hatta ısınırız.

Sonuç: Kitabımızda da çok güzel örnekler verildiği gibi, ekonomik değeri yüksek olan kayaçlara (yani madenlere) şunları örnek verebiliriz:

• Altın ve Gümüş: Çok değerli madenlerdir ve genellikle takı yapımında kullanılırlar.
• Demir: Binaların, köprülerin, arabaların yapımında kullanılır. Çok sağlamdır!
• Bakır: Elektriği çok iyi ilettiği için evimizdeki bütün elektrik kablolarının içinde bulunur.
• Mermer: Evlerimizde zeminlerde, mutfak tezgahlarında kullanılan şık bir kayaçtır.
• Taş Kömürü: Fabrikalarda enerji üretmek ve ısınmak için yakıt olarak kullanılır.
• Bor: Ülkemizde çokça bulunan ve temizlik ürünlerinden uzay teknolojisine kadar çok geniş bir alanda kullanılan çok değerli bir madendir.

Kısacası, yerden aldığımız her taşın bir para değeri olmasa da, yerin altından çıkarılan bazı özel kayaçlar, yani madenler, hem bizim için hem de ülkemiz için çok önemli bir zenginlik kaynağıdır.