Harika bir Fen Bilimleri etkinliği! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 4. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Şimdi birlikte bu etkinlikteki soruyu adım adım inceleyelim ve cevaplayalım. Sanki bu deneyi sınıfta beraber yapıyormuşuz gibi düşün, tamam mı?
Soru: Malzemelerimizi beherglasa boşalttığımızda ve içine nefesimizi üflediğimizde şekillerinde bir değişiklik oldu mu?
Bu soruyu cevaplamak için deneyde kullandığımız malzemeleri ve onların özelliklerini hatırlamamız gerekiyor. Haydi gel, adım adım gidelim.
Adım 1: Katı Maddeleri İnceleyelim
Deneyimizde kullandığımız katı maddeler şunlardı: silgi, kalem ve taş.
Peki, bu katı maddeleri beherglasın (yani o cam kabın) içine koyduğumuzda ne oldu? Düşünelim… Kalem yine kalem şeklindeydi, silgi yine dikdörtgen şeklini korudu ve taş da kendi özel şeklini hiç değiştirmedi. Yani, katı maddeler hangi kaba girerlerse girsinler, kendi şekillerini korurlar. Onların belirli bir şekli vardır.
Sonuç: Silgi, kalem ve taşın şeklinde bir değişiklik olmadı.
Adım 2: Sıvı Maddeleri İnceleyelim
Deneyimizdeki sıvı maddeler ise su ve zeytinyağıydı.
Bu sıvıları beherglasa döktüğümüzde ne gözlemledik? Su ve zeytinyağı, kabın dibine yayıldı ve beherglasın şeklini aldı. Eğer onları üçgen bir kaba koysaydık üçgenin, yuvarlak bir bardağa koysaydık bardağın şeklini alacaklardı. Demek ki sıvıların belirli bir şekli yoktur, konuldukları kabın şeklini alırlar.
Sonuç: Su ve zeytinyağının şeklinde değişiklik oldu, kabın şeklini aldılar.
Adım 3: Gaz Maddeyi İnceleyelim
Son olarak, deneyin en eğlenceli kısmına geldik! Beherglasın içine nefesimizi üfledik. Üflediğimiz nefesteki hava, maddenin gaz hâlidir.
Nefesimizi üflediğimizde ne oldu? Hava, sadece kabın dibine değil, beherglasın içindeki her yere yayıldı. Gözümüzle göremesek de üflediğimiz hava, o an kabın tamamını doldurdu. Gazların da sıvılar gibi belirli bir şekli yoktur ve onlar sadece kabın şeklini almakla kalmaz, bulundukları ortamın tamamına yayılırlar.
Sonuç: Nefesimizdeki havanın şeklinde değişiklik oldu, bulunduğu kabın tamamına yayıldı.
Genel Cevap:
Etkinlikteki sorumuzu şimdi tam olarak cevaplayabiliriz. Evet, malzemelerin şekillerinde değişiklik oldu.
- Katı olan silgi, kalem ve taşın şekli değişmedi.
- Sıvı olan su ve zeytinyağının şekli değişti ve kabın şeklini aldı.
- Gaz olan nefesimizdeki havanın şekli değişti ve kabın her yerine yayıldı.
Bu deney sayesinde maddenin üç hâlinin de en temel özelliklerinden birini, yani şekil özelliklerini harika bir şekilde öğrenmiş olduk. Aferin sana!
