Harika bir etkinlik sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gel şimdi bu “Önce Karıştır, Sonra Ayır” etkinliğindeki soruları birlikte adım adım, anlayarak çözelim. Bu etkinlikte mercimek, un ve ataşı karıştırıp sonra da onları birbirinden ayırmaya çalışıyoruz. Bakalım bu işi nasıl başarmışız!
1. Aşağıda verilen tabloyu dolduralım.
Bu soruda, deneyde kullandığımız ayırma yöntemleriyle hangi maddeleri ayırdığımızı yazmamız isteniyor. Haydi birlikte düşünelim.
- Adım 1: Mıknatısla ayırma
Açıklama: Karışımımıza mıknatısı yaklaştırdığımızda ne olur? Mıknatıslar, demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çekerler. Bizim karışımımızdaki ataş da demirden yapıldığı için mıknatıs onu hemen yakalayacaktır. Un ve mercimek ise mıknatıstan etkilenmez. Böylece ilk olarak ataşı ayırmış oluruz.
Ayrılan Madde:Ataş - Adım 2: Eleme
Açıklama: Ataşları ayırdıktan sonra geriye un ve mercimek kaldı. Elek, farklı büyüklükteki katı maddeleri ayırmak için harika bir araçtır. Un çok küçük taneciklerden, mercimek ise daha büyük tanelerden oluşur. Karışımı eleğe döktüğümüzde, minicik un taneleri eleğin deliklerinden aşağı dökülürken, daha büyük olan mercimek taneleri eleğin üzerinde kalır. Bu sayede mercimeği undan ayırmış oluruz.
Ayrılan Madde:Mercimek (veya un da yazılabilir, çünkü ikisi birbirinden ayrılıyor) - Adım 3: Süzme
Açıklama: Süzme yöntemini ise genellikle bir sıvının içindeki katı bir maddeyi ayırmak için kullanırız. Deneyimizde doğrudan bir süzme işlemi yapmadık ama malzemelerimizde su ve süzgeç var. Mesela, bir miktar mercimeği suya atıp karıştırsaydık, bu karışımı süzgeçten geçirerek suyu ve mercimeği kolayca ayırabilirdik. Su süzgeçten akıp gider, mercimekler ise süzgeçte kalırdı. Aklımıza en güzel örnek makarnayı haşladıktan sonra suyunu süzmektir.
Ayrılan Madde:Makarna (Sudan ayrılır) veya Mercimek (Sudan ayrılır)
2. Karışımı ayırma tekniklerini uyguladıktan sonra karışımdan ayrılan maddeleri aşağıdaki noktalı yerlere yazalım.
Bu soruda, yukarıdaki tabloda bulduğumuz cevapları kullanarak cümledeki boşlukları dolduracağız. Çok kolay!
Mıknatıs yardımı ile ataş ayrıldı, eleme yöntemi ile mercimek ayrıldı, süzme yöntemi ile makarna ayrıldı.
3. Yukarıdaki karışımları ayırma yöntemlerinin günlük hayattaki uygulama alanlarını düşünelim ve aşağıdaki noktalı yerlere yazalım.
Şimdi de bu öğrendiğimiz yöntemlerin günlük hayatımızda nerelerde karşımıza çıktığını düşünelim. Aslında bu yöntemleri farkında olmadan sık sık kullanıyoruz!
- Mıknatısla Ayırma: Hurdalıklarda ve geri dönüşüm tesislerinde dev mıknatıslar kullanılır. Bu mıknatıslar, çöp yığınlarının içinden demir ve çelik gibi metal atıkları çekip ayırır. Böylece metaller geri dönüştürülebilir.
- Eleme: Annelerimiz kek yaparken unu bir elekten geçirir. Buna unu elemek deriz. Bu sayede un topaklanmaz ve kek daha güzel olur. İnşaatlarda da kum, içindeki büyük çakıl taşlarından ayrılmak için büyük eleklerden geçirilir.
- Süzme: En bilinen örnek mutfaktan! Haşladığımız makarnanın veya sebzelerin suyunu ayırmak için süzgeç kullanırız. Demlediğimiz çayın posasının bardağımıza gelmemesi için çay süzgeci kullanırız. Bunların hepsi birer süzme işlemidir.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Gördüğün gibi Fen Bilimleri dersi, hayatımızın tam da içinde! Başka sorun olursa çekinme, yine sorabilirsin. Başarılar dilerim!