Merhaba sevgili öğrencim,
Gönderdiğin Fen Bilimleri sorularını senin için bir öğretmen gözüyle inceledim. Şimdi hepsini tek tek, adım adım ve kolayca anlayacağın bir dille çözeceğiz. Hazırsan, haydi başlayalım!
9. Soru:
I. Çay – limon çekirdeği
II. Bulgur – pirinç
III. Su – nohut
Yukarıdaki madde çiftlerinden hangisi ya da hangileri süzme yöntemiyle ayrılabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
Çözüm:
Bu soruda bizden süzme yöntemiyle ayrılabilecek karışımları bulmamız isteniyor. Süzme yöntemini, bir sıvının içindeki çözünmemiş katı maddeleri ayırmak için kullandığımızı unutma. Tıpkı makarnayı süzer gibi!
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Adım 1:I. Çay – limon çekirdeği: Çay bir sıvıdır, limon çekirdeği ise içinde çözünmeyen bir katıdır. Çayı bir süzgeçten geçirirsek limon çekirdekleri süzgeçte kalır. Yani bu karışım süzme ile ayrılabilir.
Adım 2:II. Bulgur – pirinç: Burada iki farklı katı madde var. Bunların tanecik boyutları farklı olduğu için bu karışımı ayırmak için eleme yöntemini kullanırız, süzme yöntemini değil.
Adım 3:III. Su – nohut: Su bir sıvıdır ve nohut içinde çözünmeyen katı bir maddedir. Suyu bir süzgeçten geçirirsek nohutlar süzgeçte kalır. Yani bu karışım da süzme ile ayrılabilir.
Bu durumda, süzme yöntemiyle ayırabildiklerimiz I ve III numaralı karışımlardır.
Sonuç: Doğru Cevap D seçeneğidir.
10. Soru: Geri dönüşümle ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Ülke ekonomisine katkıda bulunur.
- B) Hava ve su kirliliğini azaltır, doğayı korur.
- C) Kağıt için kesilmesi gereken ağaç sayısını arttırır.
- D) Kullanılan yakıttan tasarruf yapılmasına neden olur.
Çözüm:
Geri dönüşüm, kullandığımız atıkların (kağıt, plastik, cam gibi) yeniden işlenerek tekrar kullanılabilir hale getirilmesidir. Bu sayede hem doğayı koruruz hem de kaynaklarımızı boşa harcamamış oluruz. Soru bizden yanlış olan bilgiyi bulmamızı istiyor.
Adım 1: A seçeneği doğrudur, çünkü geri dönüşüm sayesinde yeni hammadde almak yerine eskileri kullanırız, bu da ülke ekonomisine katkı sağlar.
Adım 2: B seçeneği doğrudur, çünkü daha az fabrika çalışır, daha az çöp olur. Bu da çevremizi temiz tutar.
Adım 3: C seçeneği yanlıştır. Kağıtları geri dönüştürdüğümüzde, yeni kağıt yapmak için ağaç kesmemize gerek kalmaz. Yani geri dönüşüm, kesilmesi gereken ağaç sayısını azaltır, arttırmaz.
Adım 4: D seçeneği doğrudur, çünkü geri dönüşüm tesisleri genellikle yeni bir ürün üretmekten daha az enerji (yakıt) harcar.
Yanlış olan ifade C seçeneğindedir.
Sonuç: Doğru Cevap C seçeneğidir.
11. Soru: Aşağıda maddelerin önceki hâli, sonraki hâli ve hâl değişimine neden olan olay verilmiştir. Verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Buz → Su → Erime
- B) Tereyağı → Sıvılaşmış tereyağı → Erime
- C) Kar → Çamur → Donma
- D) Su → Buz → Donma
Çözüm:
Bu soruda maddelerin hâl değişimlerini kontrol edeceğiz. Erime, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir. Donma ise sıvı bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesidir.
Adım 1: A seçeneğinde buz (katı) eriyerek su (sıvı) olur. Bu olayın adı erimedir. Bu bilgi doğru.
Adım 2: B seçeneğinde tereyağı (katı) eriyerek sıvılaşmış tereyağı (sıvı) olur. Bu olayın adı da erimedir. Bu bilgi de doğru.
Adım 3: C seçeneğinde kar (katı) eriyerek suya dönüşür ve toprakla karışarak çamur olur. Yani karın geçirdiği hâl değişimi erimedir. Ama tabloda bu olaya donma denilmiş. Bu bilgi yanlıştır.
Adım 4: D seçeneğinde su (sıvı) donarak buz (katı) olur. Bu olayın adı donmadır. Bu bilgi doğru.
Gördüğümüz gibi, C seçeneğindeki bilgi hatalıdır.
Sonuç: Doğru Cevap C seçeneğidir.
12. Soru: Buharlaşma ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Sıvı hâldeki maddelerin gaz hâle geçmesidir.
- B) Buharlaşan maddeler içinde bulundukları ortama yayılır.
- C) Sıvı maddelerin dışarıdan ısı almasıyla gerçekleşir.
- D) Su, buharlaşınca buz olur.
Çözüm:
Buharlaşma, sıvı bir maddenin ısı alarak gaz haline geçmesi olayıdır. Örneğin, yere dökülen suyun bir süre sonra kuruması buharlaşma sayesindedir.
Adım 1: A, B ve C seçenekleri buharlaşmanın özelliklerini doğru bir şekilde anlatıyor. Buharlaşma, sıvının gaza dönüşmesidir, ısı alarak olur ve oluşan buhar etrafa yayılır.
Adım 2: D seçeneğinde ise “Su, buharlaşınca buz olur.” deniyor. Bu ifade tamamen yanlıştır. Su buharlaşınca su buharı (gaz) olur. Buz olması için suyun donması gerekir.
Soruda bizden yanlış olanı bulmamız istendiği için cevabımız D seçeneğidir.
Sonuç: Doğru Cevap D seçeneğidir.
13. Soru: Sıvı bir madde ısı kaybederse neye dönüşür?
- A) Katı
- B) Gaz
- C) Buhar
- D) Hava
Çözüm:
Maddelerin hâl değiştirmesi ısı alıp vermeleriyle olur. Bir madde ısı kaybederse soğur.
Adım 1: Sıvı bir maddeyi düşünelim, mesela suyu. Suyu soğutursak, yani ısısını alırsak ne olur? Elbette donar ve katı hale, yani buza dönüşür.
Adım 2: Bu olaya biz donma diyoruz. Donma sonucunda sıvı madde katı hâle geçer.
Dolayısıyla, sıvı bir madde ısı kaybederse katıya dönüşür.
Sonuç: Doğru Cevap A seçeneğidir.
14. Soru: Karışımların ayrılması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Farklı büyüklükteki katı maddelerden oluşan bir karışım eleme yöntemi ile ayrılır.
- B) Karışımları ayırmak için mıknatıs kullanılamaz.
- C) Süzme yöntemi, suda çözünmeyen katı maddelerle sıvı maddeleri ayırmak için kullanılır.
- D) Eleme yönteminde elek kullanılabilir.
Çözüm:
Bu soruda karışımları ayırma yöntemleriyle ilgili bilgilerimizi tazeleyeceğiz ve yanlış olan ifadeyi bulacağız.
Adım 1: A ve D seçenekleri birbiriyle bağlantılı ve doğrudur. Örneğin kum ile çakıl taşını ayırmak için elek kullanırız ve bu yönteme eleme denir.
Adım 2: C seçeneği de doğrudur. Makarna ve suyunu ayırmak için kullandığımız süzme yöntemi tam olarak budur.
Adım 3: B seçeneğinde “Karışımları ayırmak için mıknatıs kullanılamaz.” diyor. Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Eğer karışımın içinde demir, nikel, kobalt gibi mıknatısın çektiği bir madde varsa, bu karışımı ayırmak için mıknatıs kullanabiliriz. Mesela demir tozu ve kum karışımı gibi.
Yanlış olan bilgiyi bulduğumuza göre cevabımız B seçeneğidir.
Sonuç: Doğru Cevap B seçeneğidir.
15. Soru: Aşağıdaki karışımlardan hangisi mıknatıs yardımıyla ayrılır?
- A) Kum – altın yüzük
- B) Kum – demir tozu
- C) Kum – kükürt tozu
- D) Kum – şeker
Çözüm:
Bir karışımı mıknatısla ayırabilmemiz için karışımın içindeki maddelerden birinin mıknatıs tarafından çekilmesi gerekir. Mıknatısın demir, nikel ve kobaltı çektiğini unutmayalım.
Adım 1: A seçeneğinde altın yüzük var. Altın, mıknatıs tarafından çekilmez.
Adım 2: B seçeneğinde demir tozu var. Demir, mıknatıs tarafından güçlü bir şekilde çekilir. Mıknatısı bu karışıma yaklaştırdığımızda demir tozları mıknatısa yapışır ve kumdan ayrılır.
Adım 3: C seçeneğinde kükürt tozu var. Kükürt, mıknatıs tarafından çekilmez.
Adım 4: D seçeneğinde şeker var. Şeker de mıknatıs tarafından çekilmez.
Bu durumda mıknatısla ayırabileceğimiz tek karışım kum ve demir tozu karışımıdır.
Sonuç: Doğru Cevap B seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim