4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 97

Harika bir görev! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 4. sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu sayfadaki sorulara bakacağız ve maddenin hâl değişimlerini ne kadar iyi öğrendiğimizi göreceğiz. Hazırsanız, başlayalım!

1. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutudan seçeceğimiz uygun kelimeleri yazalım.

Önce kutudaki kelimelerimize bir göz atalım: katı, gaz, erime, buharlaşma, donma, sıvı. Bu kelimeler, maddelerin nasıl değiştiğini anlatan sihirli kelimeler gibi! Şimdi cümleleri dolduralım.

a. Sıvı hâldeki bir maddenin dışarıdan ısı alarak gaz hâle geçmesine ……………… denir.

Çözüm:

Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Bize bir maddenin sıvı halden gaz hale geçtiğini söylüyor. Bu geçişin de ısı alarak olduğunu belirtiyor.

Adım 2: Çaydanlıkta kaynayan suyu düşünelim. Su, yani sıvı, ocaktan ısı alır ve bir süre sonra buhar, yani gaz çıkmaya başlar. Bu olaya ne ad veriyorduk? Elbette, buharlaşma!

Sonuç: Sıvı hâldeki bir maddenin dışarıdan ısı alarak gaz hâle geçmesine buharlaşma denir.

b. Suyun ……………… hâli su buharıdır.

Çözüm:

Adım 1: Bu cümlede su buharının, suyun hangi hâli olduğu soruluyor. Maddenin üç hâli vardı: katı, sıvı ve gaz.

Adım 2: Su buharını gözümüzle göremeyiz ama sıcaklığını hissederiz, tıpkı hava gibi etrafa yayılır. Bu özellikler maddenin hangi haline aittir? Tabi ki gaz haline!

Sonuç: Suyun gaz hâli su buharıdır.

c. Katı hâldeki bir maddenin dışarıdan ısı alarak sıvı hâle geçmesine ……………… adı verilir.

Çözüm:

Adım 1: Cümlemiz, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesinden bahsediyor.

Adım 2: Buzdolabından çıkardığımız bir buz parçasını düşünelim. Buz katı haldedir. Odanın sıcaklığında, yani ısı alarak, yavaş yavaş suya, yani sıvıya dönüşür. Katı bir şeyin sıvılaşması olayına ne diyorduk? Evet, erime!

Sonuç: Katı hâldeki bir maddenin dışarıdan ısı alarak sıvı hâle geçmesine erime adı verilir.

ç. Sıvı hâldeki bir maddenin dışarıya ısı vererek katı hâle geçmesine ……………… denir.

Çözüm:

Adım 1: Bu son cümlede ise sıvı bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesi anlatılıyor. Bu, bir önceki olayın tam tersi!

Adım 2: Buz kalıbına su doldurup buzluğa koyduğumuzu hayal edelim. Su, yani sıvı, buzluğun soğukluğuna ısısını verir ve bir süre sonra katı olan buza dönüşür. Bu olayın adı neydi? Harikasınız, donma!

Sonuç: Sıvı hâldeki bir maddenin dışarıya ısı vererek katı hâle geçmesine donma denir.

2. Bir gün boyunca etrafımızı gözlemleyelim. Gün içinde ısındığına ve soğuduğuna tanık olduğumuz maddeleri aşağıda verilen boşluğa yazalım.

Çözüm:

Bu soru bizim gözlem yeteneğimizi ölçüyor. Gün içinde çevremizdeki birçok şeyin sıcaklığı değişir. Güneş çıktığında ısınırlar, güneş gittiğinde veya akşam olduğunda ise soğurlar. İşte benim aklıma gelen birkaç örnek:

• Asfalt yollar ve kaldırımlar: Öğle saatlerinde güneşin altında ateş gibi ısınırlar, akşam olunca ise dokunduğumuzda serin olduklarını hissederiz.
• Parktaki demir kaydırak: Güneşli bir günde kaydırak çok ısınır, hatta bazen oturamayız bile. Akşam ise buz gibi olur.
• Deniz veya havuz suyu: Gündüz güneşle birlikte yavaş yavaş ısınır, gece ise yavaş yavaş soğur.
• Pencerenin camı: Güneş vurduğunda ısınır, gece ise soğur. Hatta kışın üzerine buğu bile olur.
• Sıcak bir çorba: Kaseye konulduğunda çok sıcaktır ama bir süre bekleyince ortama ısı vererek soğur.
• Arabanın kaportası: Güneşin altında park etmiş bir arabanın dış yüzeyi el yakacak kadar ısınır. Gölgeye çekildiğinde veya akşam olduğunda soğur.

Siz de kendi gözlemlerinizi ekleyerek bu listeyi daha da uzatabilirsiniz. Aferin çocuklar, harika bir iş çıkardınız!