4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 30

Merhaba sevgili öğrencilerim! Fen Bilimleri dersimize hoş geldiniz. Bugün sizlerle “Kendimizi Test Edelim” bölümündeki soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular, Dünya’mızın hareketleri, katmanları ve madenler gibi öğrendiğimiz önemli konuları ne kadar anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Kalemleriniz hazırsa, haydi başlayalım!

Soru 1: Güneş’in gökyüzünde hareket ediyormuş gibi görünmesinin nedeni,

I. Dünya’nın kendi etrafında dönme hareketi yapmasıdır.

II. Güneş’in Dünya etrafında dolanma hareketi yapmasıdır.

III. Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketi yapmasıdır.

ifadelerinden hangisi ya da hangileriyle açıklanabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız III

D) I ve II

Çözüm:

Sevgili çocuklar, bu soruda Güneş’in neden gökyüzünde hareket ediyor gibi göründüğünü bulmamız isteniyor. Haydi adım adım düşünelim.

Adım 1: Sabahları Güneş’in doğduğunu, akşamları ise battığını gözlemliyoruz. Bu durum sanki Güneş Dünya’nın etrafında dönüyormuş gibi bir his verir. Ama aslında durum tam tersidir!

Adım 2: Aslında hareket eden Güneş değil, üzerinde yaşadığımız Dünya’dır. Dünya’mız, tıpkı bir topaç gibi kendi etrafında sürekli döner. Bu harekete dönme hareketi diyoruz. İşte bu dönme hareketi yüzünden biz Güneş’i gökyüzünde farklı yerlerde görürüz.

Adım 3: Şimdi ifadelere bakalım.

• I. ifade, “Dünya’nın kendi etrafında dönme hareketi yapmasıdır” diyor. Bu, bizim de düşündüğümüz gibi doğru bir açıklama.
• II. ifade, “Güneş’in Dünya etrafında dolanma hareketi yapmasıdır” diyor. Bunun yanlış olduğunu biliyoruz. Güneş, Dünya’nın etrafında dolanmaz.
• III. ifade ise “Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketi yapmasıdır” diyor. Dünya, Güneş etrafında dolanır ama bu hareket mevsimlerin oluşmasını sağlar, Güneş’in gün içindeki hareketinin sebebi değildir.

Bu yüzden, Güneş’in hareket ediyor gibi görünmesinin tek nedeni, Dünya’mızın kendi etrafında dönmesidir.

Doğru Cevap: A) Yalnız I

Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi Dünya’mızın dışını kaplayan yapılardan biri değildir?

A) Deniz

B) Fosil

C) Maden

D) Yer kabuğu

Çözüm:

Bu soruda Dünya’mızın dış katmanlarını düşünmemiz gerekiyor. Dünya’mızın dışını kaplayan büyük yapılara bir bakalım.

Adım 1: Dünya’nın dışı karalar (yer kabuğu) ve sular (denizler, okyanuslar, göller) ile kaplıdır. Bunlar Dünya’mızın dışını oluşturan büyük yapılardır.

Adım 2: Şıkları inceleyelim.

• A) Deniz: Dünya’nın dışını kaplayan su katmanının bir parçasıdır. Bu doğru.
• D) Yer kabuğu: Üzerinde yaşadığımız kara katmanıdır. Bu da doğru.
• C) Maden: Madenler, yer kabuğunun içinde bulunan değerli kayaçlardır. Yer kabuğunu kaplayan bir yapı değil, onun bir parçasıdır.
• B) Fosil: Fosiller ise milyonlarca yıl önce yaşamış canlıların taşlaşmış kalıntılarıdır. Onlar da yer kabuğunun içinde bulunurlar.

Adım 3: Soruda “yapılardan biri değildir” diye soruluyor. Hem maden hem de fosil yer kabuğunun içinde bulunur. Ancak fosil, bir canlı kalıntısıdır ve Dünya’yı kaplayan bir jeolojik yapı (deniz veya yer kabuğu gibi) değildir. Madenler ise yer kabuğunu oluşturan kayaçların bir parçasıdır. Bu yüzden en farklı olan ve bir “yapı” olarak kabul edilemeyecek olan fosildir.

Doğru Cevap: B) Fosil

Soru 3: Mevsimlerin oluşum sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bir yılın 365 gün 6 saat olmasıdır.

B) Dünya’nın kendi çevresinde batıdan doğuya doğru dönmesidir.

C) Dünya’nın büyüklüğüdür.

D) Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketi yapmasıdır.

Çözüm:

Harika bir soru! Yaz, kış, ilkbahar, sonbahar… Bu güzel mevsimler neden oluşuyor, hatırlayalım.

Adım 1: Dünya’mızın iki temel hareketi vardı: Kendi etrafında dönmesi ve Güneş’in etrafında dolanması.

Adım 2: Dünya’nın kendi etrafında dönmesi gece ve gündüzü oluşturur. Bu hareket yaklaşık 24 saat sürer.

Adım 3: Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngesinde bir tam tur atması ise mevsimleri ve yılları oluşturur. Bu harekete dolanma hareketi deriz ve yaklaşık 365 gün 6 saat sürer. Dünya’nın biraz eğik durmasıyla birlikte bu dolanma hareketi, Güneş ışınlarının farklı zamanlarda farklı açılarla gelmesini sağlar ve böylece mevsimler oluşur.

Adım 4: Şıklara geri dönelim.

• A şıkkı, dolanma hareketinin süresini söylüyor, sebebini değil.
• B şıkkı, gece ve gündüzün oluşma sebebidir.
• C şıkkının mevsimlerle bir ilgisi yoktur.
• D şıkkı ise tam olarak aradığımız cevap! Dünya’nın Güneş etrafında dolanması mevsimleri oluşturur.

Doğru Cevap: D) Dünya’nın Güneş etrafında dolanma hareketi yapmasıdır.

Soru 4: Dünyamız kendi çevresinde doğudan batıya doğru dönseydi Güneş hangi yönde batardı?

A) Batı

B) Doğu

C) Güney

D) Kuzey

Çözüm:

Bu soru biraz hayal gücümüzü kullanmamızı istiyor. Normalde olanın tam tersini düşüneceğiz.

Adım 1: Şu anki durumu hatırlayalım. Dünya’mız batıdan doğuya doğru döner. Bu yüzden Güneş, tam tersi yönde, yani doğudan doğar ve batıdan batar.

Adım 2: Şimdi sorudaki durumu hayal edelim. Dünya’mız tam tersi yönde, yani doğudan batıya doğru dönüyor. O zaman ne olur?

Adım 3: Eğer Dünya’nın dönüş yönü tersine dönerse, Güneş’in gökyüzündeki hareketi de tam tersine döner. Yani Güneş bu durumda batıdan doğar ve doğudan batar.

Adım 4: Soru bize Güneş’in hangi yönde batacağını soruyor. Cevabımız “Doğu” olmalı.

Doğru Cevap: B) Doğu

Soru 5: Aşağıdakilerden hangisi madenlerin özelliklerinden biridir?

A) Eski canlı kalıntısıdır.

B) Ekonomik olarak değeri yoktur.

C) Ham madde olarak kullanılır.

D) Yer kabuğunda bulunmaz.

Çözüm:

Son sorumuz madenlerle ilgili. Madenlerin ne olduğunu ve ne işe yaradığını hatırlayalım.

Adım 1: Madenler, yer kabuğundan çıkarılan ve ekonomik değeri olan mineraller veya kayaçlardır. Örneğin; altın, demir, kömür, bor birer madendir.

Adım 2: Şıkları bu bilgiyle değerlendirelim.

• A) “Eski canlı kalıntısıdır.” Bu tanım fosillere aittir, madenlere değil.
• B) “Ekonomik olarak değeri yoktur.” Bu kesinlikle yanlış. Madenler çok değerlidir, bu yüzden çıkarılır ve satılırlar.
• C) “Ham madde olarak kullanılır.” Bu doğru! Örneğin, demir madeninden arabalar, binalar yapılır. Bakır madeninden kablolar yapılır. Madenler, kullandığımız birçok eşyanın temel malzemesidir, yani ham maddedir.
• D) “Yer kabuğunda bulunmaz.” Bu da yanlış. Madenler tam olarak yer kabuğundan çıkarılır.

Adım 3: Gördüğümüz gibi, madenlerin en önemli özelliklerinden biri sanayide ham madde olarak kullanılmasıdır.

Doğru Cevap: C) Ham madde olarak kullanılır.

Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla çözdük. Unutmayın, anlamadığınız bir yer olursa her zaman sorabilirsiniz. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!