Harika bir görev! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte “Aydınlatma ve Ses Teknolojileri” ünitemizle ilgili bir proje çalışması yapacağız. Önümüzdeki bu sayfa, aslında bir soru-cevap sayfası değil, bir proje tasarlama rehberi. Gelin, bu rehberi adım adım birlikte dolduralım ve harika bir bilim projesi tasarlayalım.
Haydi bakalım, başlıyoruz!
***
1. Adım: Problemi veya İhtiyacı Belirleme
Soru Metni: “Aydınlatma ve Ses Teknolojileri” ünitemizde öğrendiklerimizle ilgili günlük hayattan bir problemi ya da ihtiyacı belirleyelim. Belirlediğimiz problem ya da ihtiyaç; a) Günlük hayatta kullandığımız veya karşılaştığımız araç, nesne ya da sistemleri geliştirmeye, yani ürün ortaya çıkarmaya yönelik olmalıdır. b) Malzeme, zaman ve maliyet kriterleri açısından uygun olmalıdır. Belirlediğimiz problemi ya da ihtiyacı aşağıda verilen boşluğa yazalım.
Çözüm:
Problemimiz: Okulda veya evde, yan odadaki bir arkadaşımızla veya kardeşimizle bağırmadan, sessiz bir şekilde iletişim kurmak istiyoruz. Bazen seslenmek diğer insanları rahatsız edebilir. Bu duruma nasıl bir çözüm bulabiliriz?
***
2. Adım: Çözüm Önerileri Geliştirme
Soru Metni: Problemin çözümüne dair alternatif çözüm yolları araştıralım. Bulduğumuz çözüm önerilerini aşağıda verilen boşluğa yazalım. İhtiyacımız olursa defterimize daha fazla satır ekleyebiliriz.
Çözüm:
- 1. Çözüm önerisi: Evdeki malzemelerle basit bir ipli telefon yapabiliriz.
- 2. Çözüm önerisi: Pilli, basit oyuncak telsizler alabiliriz.
- 3. Çözüm önerisi: Birbirimize kağıda yazıp not atabiliriz.
***
3. Adım: En Uygun Çözümü Seçme
Soru Metni: Bulduğumuz çözüm yollarını karşılaştıralım. Malzeme, zaman ve maliyet kriterleri açısından en uygun olanını belirleyelim. Seçtiğimiz çözüm önerisini aşağıdaki boşluğa yazalım.
Çözüm:
Şimdi bu üç öneriyi düşünelim. Oyuncak telsiz almak maliyetli olabilir. Kağıda not yazıp atmak ise hem yavaş hem de her zaman mümkün değil. Ama ipli telefon yapmak hem çok ucuz, hem eğlenceli, hem de malzemelerini (karton bardak, ip gibi) bulmak çok kolay. Üstelik sesin nasıl yayıldığını da gözlemlemiş oluruz. Bu yüzden en iyi çözüm bu gibi duruyor!
Seçilen Çözüm Önerisi:
İki karton bardak ve bir ip kullanarak sesin titreşimlerle nasıl iletildiğini gösteren bir ipli telefon yapmak.
***
4. Adım: Deney ve Gözlem Yapma
Soru Metni: Seçtiğimiz çözüme yönelik planlama yapalım. Ürünümüzün tasarımını ve sunumunu okul ortamında gerçekleştirelim. Ürün geliştirme aşamasında birçok deneme yapalım. Denemelerimiz sonucunda elde ettiğimiz verilerimiz ile gözlem sonuçlarımızı aşağıda verilen tabloya benzer bir tablo oluşturarak kaydedelim.
Çözüm:
Harika! Şimdi ipli telefonumuzu yaptık diyelim. İki karton bardağın altından ipi geçirdik ve düğümledik. Şimdi bu aletin en iyi nasıl çalıştığını anlamak için bazı denemeler yapalım ve sonuçları aşağıdaki gibi bir tabloya kaydedelim.
| Kaydedilen veriler ve gözlemler | 1. Deneme | 2. Deneme | 3. Deneme |
| İpin Durumu | İp tamamen gergin. | İp biraz gevşek ve yere değiyor. | İp gergin ama bir arkadaşımız ipe eliyle dokunuyor. |
| Sesin İletilme Durumu (Gözlem) | Ses karşı tarafa çok net bir şekilde ulaştı. Konuşulanlar anlaşıldı. | Ses | Sesin iletimi kesildi. Arkadaşımız elini çekince ses tekrar iletildi. |
Bu tabloya bakarak ne öğrendik? İpli telefonun çalışması için ipin mutlaka gergin olması ve ipe hiçbir şeyin dokunmaması gerekiyor. İşte bu, projemizin en önemli sonucu!
***
5. Adım: Verileri Değerlendirme ve Sunum
Soru Metni: Kaydettiğimiz verileri ve gözlemleri grafik oluşturarak ve bu grafikleri okuyarak değerlendirelim. Ürün tasarımımız ve üretimimiz bittikten sonra ürünümüzü “Yıl Sonu Bilim Şenliği” etkinlikleri kapsamında sunalım…
Çözüm:
Tablomuzdaki verileri bir sütun grafiğine dökebiliriz. Örneğin, “Ses Kalitesi” diye bir grafik çizeriz. “Gergin İp” sütunu en yüksek olurken, “Gevşek İp” ve “İpe Dokunulunca” sütunları en alçakta kalır. Bu grafik, projemizi anlattığımız herkese en iyi sonucun hangisi olduğunu bir bakışta gösterir.
Yıl sonu bilim şenliğinde projemizi sunarken;
- Önce hangi problemi çözmek istediğimizi anlatırız (bağırmadan iletişim kurmak).
- Sonra yaptığımız ipli telefonu gösterir ve nasıl çalıştığını açıklarız: “Sesimiz bardakta titreşimler oluşturur, bu titreşimler gergin ip boyunca ilerler ve diğer bardakta tekrar sese dönüşür.”
- Yaptığımız deneyleri ve doldurduğumuz gözlem tablosunu göstererek en iyi sonucun ne zaman alındığını kanıtlarız.
- Hatta isteyen arkadaşlarımıza ipli telefonumuzu deneterek projemizi daha da eğlenceli hale getirebiliriz!
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, bilim sadece kitaplarda değil, aynı zamanda böyle eğlenceli projelerin içinde! Harika iş çıkardınız çocuklar!