Merhaba sevgili öğrencilerim!
Fen Bilimleri dersimizin 4. Ünite sonu değerlendirme sorularını gelin birlikte, adım adım çözelim. Her soruyu dikkatlice okuyup neden doğru ya da neden yanlış olduğunu konuşalım. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
1. Katı maddelerin belirli bir şekli vardır.
Çocuklar, etrafımızdaki katı maddeleri bir düşünelim. Mesela sıramız, kitabımız, kalemimiz… Bunları bir yerden başka bir yere koyduğumuzda şekilleri değişir mi? Elbette değişmez! Kalem her zaman kalem şeklindedir. İşte bu yüzden katı maddelerin kendilerine ait, belirli bir şekli olduğunu söyleriz.
Sonuç: Doğru (D)
2. İki katı maddenin karışımını süzme yöntemiyle ayırırız.
Süzme yöntemini ne zaman kullanıyorduk, hatırlayalım. Mesela anneniz makarna yaptığında, makarnayı sudan ayırmak için süzgeç kullanır, değil mi? Yani süzme, bir katı ile bir sıvıyı ayırmak için kullanılır. İki katı maddeyi, örneğin pirinç ve taşı ayırmak için eleme veya ayıklama gibi yöntemler kullanırız. Bu yüzden bu cümle doğru değil.
Sonuç: Yanlış (Y)
3. Cam şişenin içindeki su, şişenin şeklini alır.
Sıvıların en ilginç özelliklerinden biri de budur! Sıvıların belirli bir şekli yoktur. Hangi kabın içine konulurlarsa o kabın şeklini alırlar. Suyu bir şişeye koyarsak şişenin, bir bardağa koyarsak bardağın şeklini alır. Bu ifade sıvıların özelliğini çok güzel açıklamış.
Sonuç: Doğru (D)
4. Boş kabın kütlesine dara denir.
Marketten peynir alırken düşünelim. Tartıya önce boş plastik kap konur. İşte o boş kabın kütlesine dara diyoruz. Sonra içine peynir konulur ve toplam kütle bulunur. Bu tanım tam olarak doğrudur.
Sonuç: Doğru (D)
5. Su buharı, sıvı bir maddedir.
Çaydanlıkta kaynayan sudan çıkan buharı gözümüzün önüne getirelim. O buhar, suyun ısınıp gaz haline geçmiş şeklidir. Onu elimizle tutamayız ve etrafa yayılır. Maddenin bu haline gaz deriz. Suyun sıvı hali ise içtiğimiz, dokunabildiğimiz sudur. Dolayısıyla bu cümle hatalı.
Sonuç: Yanlış (Y)
6. Gazlar bulundukları ortamda yayılır.
Odanın bir köşesinde sıkılan kolonyanın kokusunu bir süre sonra odanın her yerinden alırız. İşte bu, gazların en önemli özelliğidir. Bulundukları kapalı ortamı tamamen doldururlar ve her yere yayılırlar.
Sonuç: Doğru (D)
7. Buz, suyun sıvı hâlidir.
Buz, suyu dondurucuda beklettiğimizde oluşan sert maddedir. Maddenin bu haline katı hal diyoruz. Suyun sıvı hali ise musluktan akan, içtiğimiz sudur. Bu yüzden bu ifade doğru olamaz.
Sonuç: Yanlış (Y)
8. Buz, ısı alarak erir ve sıvı hâle geçer.
Bir parça buzu avucumuza aldığımızda ne olur? Elimizin sıcaklığı sayesinde, yani çevreden ısı alarak erimeye başlar ve suya dönüşür. Bu olay, katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesidir ve buna erime deriz. Cümle bu olayı doğru bir şekilde anlatıyor.
Sonuç: Doğru (D)
9. Eleme yönteminde mıknatıs kullanılabilir.
Eleme yöntemi, un elerken veya kumdaki büyük çakılları ayırırken kullandığımız, farklı büyüklükteki katıları ayırmaya yarayan bir yöntemdir. Mıknatıs ise sadece demir, nikel, kobalt gibi maddeleri çeker. Mıknatıs kullanarak yaptığımız ayırma yönteminin adı mıknatısla ayırmadır. Bu iki yöntem birbirinden farklıdır.
Sonuç: Yanlış (Y)
10. Sıcaklıkları farklı maddeler birbirleriyle temas ettiklerinde, aralarında ısı alışverişi gerçekleşir.
Sıcak bir çayı soğuk bir masanın üzerine koyduğumuzu düşünelim. Bir süre sonra çay soğur, masa ise birazcık ısınır. Çünkü sıcak olan çaydan, soğuk olan masaya doğru bir ısı akışı olur. İşte buna ısı alışverişi deriz. Bu her zaman sıcaklığı farklı maddeler arasında olur.
Sonuç: Doğru (D)
11. Sıcaklığı düşük maddeleri “sıcak” olarak niteleriz.
Bu ifade kulağa biraz garip geliyor, değil mi? Sıcaklığı düşük olan maddelere dokunduğumuzda “soğuk” hissederiz. Sıcaklığı yüksek olan maddeler için ise “sıcak” deriz. Dolayısıyla bu cümle tam tersini söylüyor.
Sonuç: Yanlış (Y)
12. Maddeler arasında ısı alışverişi gerçekleşirken alınıp verilen sıcaklık, yükselip alçalan ısıdır.
Bu cümle biraz kafa karıştırıcı olabilir, dikkatli okuyalım. Maddeler arasında alınıp verilen enerji ısıdır. Isı alan maddenin sıcaklığı yükselir, ısı veren maddenin sıcaklığı düşer. Cümlede ise tam tersi söylenmiş. Alınıp verilen ısıdır, yükselip alçalan ise sıcaklıktır.
Sonuç: Yanlış (Y)
13. kg ve g kütle birimidir.
Pazardan elma alırken “2 kilogram elma lütfen” deriz. Ya da bir tarifte “100 gram un” yazar. Kilogram (kg) ve gram (g), maddelerin kütlesini ölçmek için kullandığımız birimlerdir.
Sonuç: Doğru (D)
14. Plastik çöplerimizi kağıt çöplerimizle birlikte atabiliriz.
Geri dönüşümün en önemli kuralı, atıkları türlerine göre ayırmaktır. Kağıt, plastik, cam ve metal atıkları ayrı ayrı kutularda biriktirmeliyiz. Çünkü her birinin geri dönüştürülme şekli farklıdır. Onları karıştırmak geri dönüşümü imkansız hale getirebilir.
Sonuç: Yanlış (Y)
15. Naylon, suyu emer.
Yağmurlu bir havada giydiğimiz yağmurlukları veya kullandığımız şemsiyeleri düşünelim. Onlar genellikle naylon gibi malzemelerden yapılır. Çünkü suyu içlerine çekmezler, yani suyu emmezler. Suyu emen maddeler pamuk, sünger veya kağıt havlu gibi maddelerdir.
Sonuç: Yanlış (Y)
16. Katı atıkların ayrılması ülke ekonomisine katkı sağlar.
Kullandığımız kağıtları, plastik şişeleri, cam kavanozları geri dönüşüme gönderdiğimizde ne olur? Bu malzemeler yeniden kullanılarak yeni ürünler yapılır. Böylece yeni hammadde almak için daha az para harcanır, enerji tasarrufu sağlanır. Bu da tabii ki ülkemizin ekonomisine büyük bir katkı demektir.
Sonuç: Doğru (D)
17. Patates ve yağı mıknatısla ayırırız.
Mıknatısın hangi maddeleri çektiğini biliyoruz: demir tozu, toplu iğne gibi maddeleri… Peki mıknatıs patatesi veya sıvı yağı çeker mi? Tabii ki çekmez. Patates kızartmasını yağdan ayırmak için süzgeç gibi bir alet kullanırız. Mıknatıs burada işe yaramaz.
Sonuç: Yanlış (Y)
18. Atık piller geri dönüştürülebilir.
Pillerin içinde doğaya ve canlılara çok zararlı kimyasal maddeler vardır. Bu yüzden pilleri asla normal çöpe atmamalıyız. Onları okulumuzdaki veya marketlerdeki atık pil kutularına atmalıyız. Bu piller toplanıp özel tesislerde geri dönüştürülür. Bu bilgi hem çok önemli hem de kesinlikle doğru!
Sonuç: Doğru (D)
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Unutmayın, yanlış yapmak öğrenmenin bir parçasıdır. Önemli olan neden yanlış yaptığımızı anlamak ve doğrusunu öğrenmektir. Hepinize iyi çalışmalar dilerim