4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 175

Harika bir test! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu “Basit Elektrik Devreleri” konusundaki sorulara bir göz atalım ve ne kadar iyi öğrendiğimizi görelim. Soruları adım adım, tane tane çözeceğiz. Hazırsanız, başlayalım!

1. Bir elektrik devresi kurabilmek için aşağıdakilerden hangisine ihtiyaç vardır?

Adım 1: Sevgili çocuklar, bir elektrik devresinin çalışması için ona güç veren bir şey olması gerekir, değil mi? Tıpkı bir arabanın gitmek için benzine ihtiyacı olduğu gibi, devredeki ampulün yanması için de elektrik enerjisine ihtiyacı vardır.

Adım 2: Şıklara bakalım. Defter, kalem ve toprak bize bu enerjiyi veremez. Ama pil, içinde depoladığı kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirerek devremizin çalışmasını sağlar. O, devremizin kalbi gibidir!

Doğru Cevap: C) Pil

2. Aşağıdakilerden hangisi bir devre elemanı değildir?

Adım 1: Basit bir elektrik devresini oluşturan temel parçaları hatırlayalım. Nelerdi bunlar?

• Pil: Enerji kaynağımız.
• İletken tel (Kablo): Enerjiyi taşıyan yolumuz.
• Ampul: Elektriğin iş yaptığı, ışık veren elemanımız.
• Anahtar: Devreyi açıp kapatarak elektriği kontrol ettiğimiz kapımız.

Adım 2: Şimdi şıkları bu listeyle karşılaştıralım. Ampul, anahtar ve iletken tel listemizde var. Ama eldiven bu listede yok. Eldiven, elektrikle uğraşırken bizi korumak için kullandığımız bir güvenlik malzemesidir, devrenin bir parçası değildir.

Doğru Cevap: C) Eldiven

3. ifadelerinden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I. Ampulün görevi devreye elektrik enerjisi vermektir.

II. Elektrik düğmeleri devre elemanıdır.

III. Elektrik düğmeleri ile lambalar arasında, duvar içinden geçen bağlantı kabloları vardır.

Adım 1: Haydi cümleleri tek tek inceleyelim.

Adım 2:

• I. cümle: “Ampulün görevi devreye elektrik enerjisi vermektir.” diyor. Bu ifade yanlış. Çünkü enerji veren eleman pildir. Ampul ise pilden gelen enerjiyi kullanarak bize ışık verir. Yani ampul enerji vermez, enerji kullanır.
• II. cümle: “Elektrik düğmeleri devre elemanıdır.” diyor. Bu ifade doğru. Evimizdeki odanın ışığını açıp kapattığımız düğmeler, aslında devredeki anahtarın ta kendisidir.
• III. cümle: “Elektrik düğmeleri ile lambalar arasında, duvar içinden geçen bağlantı kabloları vardır.” diyor. Bu ifade de doğru. Düğmeye bastığımızda tavandaki lambanın yanmasını sağlayan şey, duvarın içinden geçen ve bu ikisini birbirine bağlayan kablolardır.

Adım 3: Gördüğümüz gibi II. ve III. ifadeler doğru.

Doğru Cevap: D) II ve III

4. Bir elektrik devresinde aşağıdakilerden hangisi ampulün ışık vermesini engeller?

Adım 1: Ampulün ışık vermesi için elektriğin pilden çıkıp, kablolardan geçip, ampulün içinden dolaşıp tekrar pile dönmesi gerekir. Yani yolun hiçbir yerinde bir kesinti olmamalıdır. Bu kesintisiz yola biz “kapalı devre” diyoruz. Soru bize bu yolu neyin bozacağını, yani devreyi “açık devre” yapacağını soruyor.

Adım 2: Şıkları değerlendirelim:

• A) İletken telin kopuk olmaması: Tel sağlamsa elektrik geçer, ampul yanar. Bu engellemez.
• B) İletken telin pilin iki ayrı kutbuna bağlanması: Bu zaten devrenin doğru kurulma şeklidir. Bu da engellemez.
• C) Ampulün patlamış olması: Patlak bir ampulün içindeki ince tel (filaman) kopmuştur. Bu da devrede bir boşluk, bir kopukluk yaratır. Elektrik bu boşluktan geçemez ve ampul yanmaz. İşte bu bir engeldir!
• D) Anahtarın kapalı olması: Anahtar kapalıyken devredeki köprü kapanmış demektir, yani elektrik rahatça geçer ve ampul yanar. Bu da engellemez.

Doğru Cevap: C) Ampulün patlamış olması.

5. Yukarıdaki tabloda devre elemanları ve bu elemanlara ilişkin bilgi verilmiştir. Verilen bilgilerden kaç tanesi yanlıştır?

Adım 1: Tablodaki bilgileri doğru olanlarla karşılaştırarak hangilerinin yanlış olduğunu bulalım.

Adım 2:

• Ampul: Açıklamada “Elektrik enerjisinin taşınmasını sağlar.” denmiş. Bu yanlış. Enerjiyi taşıyan kablodur. Ampul, elektrik enerjisini ışık ve ısı enerjisine çevirir. (1. Yanlış)
• Pil: Açıklamada “Elektrik enerjisinin kaynağıdır.” denmiş. Bu kesinlikle doğru.
• Kablo: Açıklamada “Elektrik enerjisini ışık enerjisine çevirir.” denmiş. Bu yanlış. Bu görevi ampul yapar. Kablonun görevi elektrik enerjisini taşımaktır. (2. Yanlış)
• Anahtar: Açıklamada “Elektrik düğmesi bir anahtardır.” denmiş. Bu açıklama, anahtarın görevini anlatmıyor. Anahtarın görevi devreden elektrik akımının geçişini kontrol etmek, yani devreyi açıp kapatmaktır. Bu nedenle bu açıklama da görevi anlatmadığı için yanlış kabul edilir. (3. Yanlış)

Adım 3: Yanlış olan bilgileri saydığımızda toplamda 3 tane yanlış açıklama olduğunu görüyoruz.

Doğru Cevap: C) 3

Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri etrafımızdaki dünyayı anlamaktır. Harikaydınız çocuklar, aferin size!