4. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sözcü Yayınları Sayfa 84

Harika bir etkinlik, sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimiz için çok güzel bir konu olan “Maddenin Hâlleri” ve özellikle “Gazlar” hakkında bilgi edinmemizi sağlayan bu “Kokunun Yayılması” deneyini birlikte inceleyelim ve sorularını cevaplayalım.

Hadi bakalım, etkinlik sonuçlarına göre soruları adım adım çözelim.

1. Pamuktaki kolonyanın kokusu sınıfın her yerine nasıl ulaşmış olabilir?

Bu sorunun cevabı maddelerin o sihirli dünyasında saklı!

• Adım 1: Kolonyayı pamuğa ilk döktüğümüzde sıvı hâldeydi, değil mi? Pamuk ıslanmıştı. Ama kolonya gibi bazı sıvılar, özellikle de içinde alkol olanlar, çok çabuk buharlaşır. Buharlaşma, bir sıvının ısı alarak gaz hâline geçmesidir.
• Adım 2: Gaz hâline geçen kolonya, artık gözle göremediğimiz minicik taneciklerden oluşur. Bu gaz tanecikleri, aynı sınıftaki yaramaz öğrenciler gibi yerlerinde duramazlar. Sürekli hareket ederler ve bulundukları kapalı ortamın her yerine dağılırlar. Bizim deneyimizde kapalı ortamımız neresiydi? Tabii ki sınıfımız!
• Adım 3: Havanın içinde serbestçe dolaşan bu koku tanecikleri, sınıfın her köşesine, her sıraya yayılmıştır. İşte bu yüzden en arkada oturan arkadaşımız bile bir süre sonra o mis gibi kolonya kokusunu alabilmiştir.

Kısacası, kolonya buharlaşarak gaz hâline geçti ve gazların bulundukları ortamın her yerine yayılma özelliği sayesinde kokusu tüm sınıfa ulaştı.

2. Kokunun arkadaşlarımıza ulaşma zamanları neden farklıdır?

Çok güzel bir gözlem! Bu sorunun cevabı ise kokunun yolculuğu ile ilgili.

• Adım 1: Kokunun kaynağı, yani başlangıç noktası neresiydi? Kolonyalı pamuğu koyduğumuz köşe. Koku tanecikleri de yolculuklarına oradan başladılar.
• Adım 2: Pamuğa yakın oturan arkadaşlarımıza bu minik koku taneciklerinin ulaşması için gitmeleri gereken yol kısaydı. Bu yüzden onlar kokuyu hemen, çok kısa bir sürede hissettiler.
• Adım 3: Ama pamuğa uzak oturan arkadaşlarımıza bu taneciklerin ulaşması için daha uzun bir yol kat etmeleri gerekiyordu. Bu yolculuk biraz zaman aldığı için, onlar kokuyu daha geç hissettiler.

Yani, kokunun kaynağına olan uzaklık arttıkça, kokunun bize ulaşma süresi de artar. Tıpkı bir yarış gibi, bitiş çizgisine yakın olan daha çabuk varır!

3. Bir süre sonra pamuğun kurumasının sebebi nedir?

Bu sorunun cevabı aslında ilk sorunun içinde gizli! Hadi tekrar hatırlayalım.

• Adım 1: Pamuğun ıslak olmasının sebebi üzerindeki sıvı kolonyaydı.
• Adım 2: Birinci soruda ne öğrenmiştik? Kolonya buharlaşıyordu. Yani sıvı hâlden gaz hâle geçiyordu.
• Adım 3: Zaman geçtikçe, pamuğun üzerindeki bütün sıvı kolonya tanecikleri buharlaşarak havaya karıştı. Pamuğun üzerinde hiç sıvı kolonya kalmayınca, pamuk da doğal olarak ıslak değil, kuru hâle geldi.

Özetle, pamuğun kurumasının sebebi üzerindeki sıvı kolonyanın tamamen buharlaşarak gaz hâline geçmesidir.

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, gazlar her yere yayılır ve buharlaşma sıvıları gaza dönüştürür! Aferin sana, harika sorular sordun